TERUG NAAR OVERZICHT

De worsteling van elke werkende ouder: wie zorgt deze zomer voor de kinderen?

 

Nog een week en de boekentassen kunnen weer lekker lang aan de kant. Leuk voor de kinderen, maar lastig voor ouders die werken. Want hoe overbrug je negen weken zomervakantie als je over een heel jaar zelf maar twintig à dertig dagen verlof hebt? 

Een puzzel voor gevorderden. Zo kun je de zomerplanning van werkende jonge ouders best omschrijven, zeker als ze voor meerdere kinderen in het gezin opvang moeten regelen. Het aanbod mag dan wel ruimer dan ooit zijn, op tijd beginnen blijft een must voor wie keuze wil en geen gat in het gezinsbudget wil slaan. Volgens een bevraging van de Gezinsbond – uitgevoerd begin 2017 bij 1.383 leden – start bijna een derde van de ouders minstens een half jaar op voorhand met de vakantieplanning. De helft volgt enkele maanden later. Dat vakantieopvang regelen een stresserende aangelegenheid is, bevestigen zeven op de tien deelnemers.

Tip: Hoeveel bedraagt jouw vakantiegeld? Met onze handige calculator bereken je het in een handomdraai.  

Opa en oma

Met stip op één in de hitlijst van ouders staan opa en oma. 83 procent van de bevraagden zegt tijdens de zomermaanden minstens een keer beroep op hen te doen. “Ze zijn en blijven een onmisbare schakel bij de organisatie van kinderopvang”, reageert Lutgard Vrints van de Gezinsbond. “Het overgrote deel van de grootouders doet dat bovendien met plezier. Of ze dat in de toekomst zullen kunnen blijven doen, is wel de vraag. De grootouders van morgen zullen langere carrières hebben, waardoor ze per definitie minder structureel voor hun kleinkinderen zullen kunnen inspringen.”

Andere oplossingen waar ouders tijdens de zomermaanden gebruik van maken, zijn vakantiekampen, zowel met (31 procent) als zonder overnachting (68 procent), en speelpleinwerking (44 procent). Volgens een studie van Kind en Gezin uit 2012 schrijven ouders vooral hun oudere kinderen (vanaf zes jaar) voor dergelijke opvanginitiatieven in. Voor kleuters is ‘groepsopvang’ – ook Initiatief Buitenschoolse Kinderopvang genoemd – populairder (ongeveer 20 procent). De percentages over het gebruik van de verschillende opvangvormen liggen in de studie van Kind en Gezin trouwens iets lager dan bij die van de Gezinsbond.

Lees ook: Deeltijds werken: wat gebeurt er met je loon?

Wachtlijsten weggewerkt

Wachtlijsten voor vakantieopvang komen volgens de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten minder vaak dan vroeger voor. “Wij vangen in elk geval veel minder signalen in die richting op”, reageert woordvoerder Nathalie Debast. “De meeste gemeenten hebben een uitgebreid aanbod aan vakantieopvang. Ze beseffen dat dat belangrijk is om jonge gezinnen in hun regio te houden. We stellen vast dat lokale overheden vlotter reageren wanneer de vraag naar opvang toeneemt.”

Debast verwacht bovendien dat het met de goedkeuring van het decreet over ‘de organisatie van buitenschoolse opvang en de afstemming tussen buitenschoolse activiteiten’ nog verder zal verbeteren. “Door het decreet, dat op 1 januari 2021 in werking treedt, komt de bevoegdheid voor de buitenschoolse opvang – en dus ook de vakantieopvang – volledig in handen van de gemeenten. Ze zullen daarvoor vanuit de Vlaamse Overheid ook middelen ter beschikking krijgen. Voor de vakantieopvang denk ik dat het ertoe zal leiden dat de schotten tussen de verschillende initiatieven – van sport over jeugd tot cultuur – doorbroken zullen worden. Sommige lokale besturen hebben de eerste stappen in die richting al gezet. Ze brengen het volledige vakantieaanbod in hun gemeente, zowel van zichzelf als van bijvoorbeeld de lokale sportclub, in kaart en waken erover dat ouders over de hele vakantie keuze en variatie hebben. Of ze zorgen ervoor dat er voor en na een dagkamp opvang voorzien is, bijvoorbeeld door vervoer van en naar de groepsopvang te regelen. Werkende ouders moeten zich daardoor niet meer in duizend bochten wringen om hun kinderen al om 16 uur terug op te pikken.”

Solidaire gezinnen

Naast al die formele initiatieven zijn er ook gezinnen die zelf de handen uit de mouwen steken en samen met andere ouders vakantieopvang organiseren. Op dag 1 zorgen de ene ouders, op dag 2 de andere ouders, enzovoort. “Hoe meer gezinnen zich engageren, hoe makkelijker ze de vakantieweken overbruggen”, stelt Brecht Peleman, onderzoeker aan de UGent en actief bij de Vereniging Vernieuwing in de Basisvoorzieningen van Jonge Kinderen. “Al wordt de groep met gezinnen best ook niet te groot. Het moet voor iedereen haalbaar blijven.” In heel Vlaanderen zijn er intussen al van die oudergroepen actief. Er is zelfs een overkoepelende organisatie, Cokido, die ondersteuning geeft voor de opstart en goede werking van solidaire buitenschoolse kinderopvang.

Hoezeer Peleman die ouderinitiatieven ook toejuicht, hij ziet eveneens de minpunten. “Het zijn vooral ouders die zelf stevig in de schoenen staan, een groot netwerk hebben en zich met de buurt verbonden voelen, die ermee starten. Voor ouders die in armoede leven, is het moeilijk om bij zo’n groep aansluiting te vinden. Ook naar kwaliteit toe kun je je vragen stellen. Ouders zijn geen professionele begeleiders zoals je die bij de opvangdiensten van de gemeente vindt. Niet elke ouder zal bijvoorbeeld activiteiten willen organiseren. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar daar moet je je als ouder wel bewust van zijn. Je moet er met de juiste verwachtingen aan beginnen.”

Ouders willen zelf meer aanwezig zijn

Dat ouders zelf een rol willen spelen bij de vakantieopvang van hun kinderen, blijkt uit de enquête van de Gezinsbond. Meer dan vier op de vijf deelnemers geven aan meer voor hun kinderen te willen zorgen tijdens de schoolvakanties. “Een signaal dat we niet mogen negeren”, vindt Vrints. “Het moet voor iedere ouder mogelijk zijn om voldoende in het gezin aanwezig te zijn én tegelijk een mooie loopbaan uit te bouwen. Zoniet zet je jonge werkende ouders aan om radicale keuzes te maken, zoals een andere, minder uitdagende job zoeken of minder gaan werken.”

Een van de oplossingen die werkende ouders vandaag gebruiken om tijdens de vakanties meer bij hun kinderen te zijn, is ouderschapsverlof. Voor elk kind jonger dan twaalf jaar hebben ze recht op vier maanden ouderschapsverlof. Uit de cijfers van de RVA blijkt dat velen dit tijdens juli en augustus opnemen. Het worden er ook steeds meer. Terwijl er in augustus 2010 net geen 10.000 Vlaamse loontrekkenden ouderschapsverlof opnamen, waren er dat in augustus vorig jaar al bijna 20.000. Bij de mannen is het aantal in die periode verdriedubbeld.

Dat er sinds juni meer flexibiliteit is in de manier waarop loontrekkenden ouderschapsverlof kunnen opnemen – bijvoorbeeld een week in plaats van meteen een volle maand – zullen veel ouders ongetwijfeld een goede zaak vinden. Het zal hen de mogelijkheid geven om ook tijdens korte vakanties zoals de herfst- of krokusvakantie ouderschapsverlof in te zetten.

Gezinsvriendelijke werkgever

Aan de kant van de werkgevers is het enthousiasme voor het flexibel ouderschapsverlof dan weer niet overal even groot. Werkgeversorganisatie VBO wijst er zo op dat het zeker voor industriële bedrijven met ploegenstelsel en een volcontinu arbeidssysteem moeilijker wordt om de personeelspuzzel te leggen.

Anderzijds zijn er best al veel organisaties die inspanningen leveren om aan de noden van werkende ouders tegemoet te komen. Lutgard Vrints verwijst in die context naar het ‘Charter voor een gezinsvriendelijke organisatie’ dat de Gezinsbond in 2009 lanceerde en waar zo’n honderd werkgevers – die samen bijna 130.000 werknemers in dienst hebben – hun handtekening onder plaatsten. Zij geven daarmee aan alles in het werk te zullen stellen opdat hun werknemers werk en gezin vlot zouden kunnen combineren.

Als het op verlofregelingen aankomt, hebben gezinsvriendelijke werkgevers bijvoorbeeld een beleid dat tijdens de schoolvakanties voorrang geeft aan werknemers met schoolgaande kinderen. Of ze bieden een familievriendelijk werkschema aan. Zo zijn er hier en daar bedrijven die hun medewerkers de kans geven om via een viervijfdecontract elke schoolvakantie vrij te hebben. En er zijn ook werkgevers die hun personeel via een cafetariaplan de mogelijkheid geven om extra verlofdagen te plannen. In sommige organisaties, zoals bij AZ Sint-Nikolaas, is het nog makkelijker: zij organiseren tijdens de zomervakantie gewoon zelf een opvangdienst voor de kinderen van hun personeel.

Tevreden

Of werkende ouders tevreden zijn met alle oplossingen die ze voorhanden hebben? Volgens de enquête van de Gezinsbond toch wel. Ruim 90 procent van de deelnemende ouders noemt zich matig tevreden tot tevreden. Het merendeel ziet wel een of meerdere verbeterpunten. Het meest prangend is ‘meer zekerheid hebben over een opvangplaats’. Daarna volgen ruimere openingsuren, goedkopere opvang en meer flexibiliteit op maat van de opvangvraag.

Dat laatste is volgens Brecht Peleman zeker iets waar aan gewerkt zou mogen worden. “Last minute nog opvang vinden is nu erg lastig, hoewel sommige werknemers daar wel nood aan hebben. En laten we niet alleen op werknemers focussen. Ook werkzoekenden of mensen die een opleiding volgen, hebben opvangnoden. Ga bijvoorbeeld maar eens solliciteren als je niet weet waar je met je kinderen naartoe kunt.”

 

Bron: vacature.com. Tekst: Hermien Vanoost. Publicatiedatum: juni 2019. 


Lees ook:

7 tips om het werk weer aan te vatten na een burn-out

Burn-out lijkt de ziekte van onze tijd te zijn. De toenemende druk op de werkvloer eist duidelijk zi...

Laat je salaris niet afhangen van het lot

Check het salariskompas van vacature.com en ontdek welk loonpakket iemand met jouw profiel mag verwachten.

 

Terug naar school? Met een arbeidsmarktgerichte opleiding zit je financieel safe

Wil je je carrière een nieuwe wending geven, is omscholen een must. Heb je daarbij graag maximaal ui...

Een hart voor de zorg?

Wij vonden 5 werkgevers uit de zorg die zowel voor hun patiënten als hun medewerkers een tandje bijsteken.
Benieuwd naar hun vacatures?

- Sponsored

Zo verander je van job of werkgever bij bore-out

Zit je moe en futloos op je werk? Kom je uitgeblust thuis? Dan zou je wel eens een bore-out kunnen h...

Word gevonden

Toon jouw profiel aan meer dan 400 werkgevers die elke dag nieuwe kandidaten zoeken in onze database.

Geluk op het werk bepalen we ook (deels) zelf

We spenderen heel wat tijd op het werk. Het is dan ook van groot belang dat we ons daar goed voelen....

Hoe (on)gelukkig worden we van ons werk?

Hoe essentieel is een goede baan voor een vervullend en succesvol leven? Gezondheidseconoom Lieven A...

Alles wat je moet weten over het loopbaansparen

Nu de temperaturen stijgen, smachten de meesten van ons naar ons jaarlijks verlof. De manier waarop ...