TERUG NAAR OVERZICHT

Seksisme op de werkvloer blijft een sluipend gif

4, 5 of 6 op 10: dat is het percentage vrouwen dat volgens recente onderzoeken te maken krijgt met seksisme op het werk. En hoewel het vooral vrouwen zijn die er mee te maken krijgen, is seksisme absoluut niet exclusief mannelijk, zegt Katrien Van der Heyden van Nesma Consulting. We blijken allemaal enorm fan te zijn van hokjesmentaliteit.

 

Nog steeds vinden sommige mannen dat vrouwen niets te zoeken hebben in typische ‘mannenjobs’, zoals arbeider in de bouw, truckchauffeur, technieker, drukker, metaalarbeider, havenarbeider, machinist, ... Verdwalen ze dan toch op die werkvloeren, dan worden ze beschouwd als curiosum en krijgen ze vaak te maken met onverhuld seksisme. Niet enkel in de locker-room of eetzaal, waar rondborstige pin-ups hen glimlachend verwelkomen, maar tijdens het werk zelf: schuine moppen, toogpraat en opmerkingen over lijf en leden. 

 

“Een aantal jaren was het hier bon ton om vrouwen te beschimpen,” aldus Helmut, een drukker met redelijk wat dienstjaren, “vrouwen kregen het nogal hard te verduren. Al moet ik wel zeggen dat de vrouwen die hier werkten niet op hun mondje gevallen waren, en de mannen met gelijke munt betaalden. Seksisme, ja, maar allemaal niet erg gemeend. Vandaag lijkt de slinger naar de andere kant te zijn doorgeslagen: een vriendelijke tik op de schouder wordt nu al beschouwd als seksueel grensoverschrijdend gedrag.”

 

De seksistische drek op internetfora

Bijzonder moeilijk blijkt het, om mannen te vinden die ook officieel willen uitkomen voor seksisme. In de anonimiteit van het internet (forum: fok.nl) durft een mens al eens wat straffere uitspraken te doen, ook als het over het verschil op de werkvloer gaat. En voor sommige mannen kan de grens niet streng genoeg bewaakt worden:

 

“Is er iemand hier die daadwerkelijk waarde hecht aan wat een vrouw vindt en denkt? Ik niet in ieder geval!”

 

“Als ik moest kiezen tussen winkelwagentjes rechtzetten of de wc boenen, dan koos ik ook voor een klassieke rolverdeling.”

 

“Als je aan vrouwen vraagt om eens even naar de auto te kijken of in een heftruck te stappen, of nog iets anders "mannelijks" dan bedanken ze toch liever.”

 

Anders dan vroeger

“Ik heb lange tijd gewerkt voor een vrouwelijke televisiezender, geleid door vrouwen”, zegt Sarah. “Alles verliep er in een opperbeste sfeer tot er twee mannen aangesteld als manager werden: van de ene op de andere dag veranderde de mentaliteit. Die mannen wisten alles beter en de vrouwen konden plots niets meer goed doen. Ik vond dat toen erg vreemd. Ik werk ondertussen al een paar jaar voor een ander bedrijf, een dat technische video-toepassingen, decors en dergelijke ontwerpt voor televisiestudio’s, events, evenementen ... . Het is een nogal ‘mannelijke’ omgeving, maar seksisme speelt hier helemaal niet. Het kwam onlangs nog ter sprake: “De 24 mannen hier delen dezelfde mening. Mannen en vrouwen zijn hier gelijk. Mocht één iemand daar anders over denken, en we laten die stem horen, dat is dat een individueel geval en niet iets waar ons bedrijf voor staat.”

 

Onderzoek naar dominantie

Uit een Amerikaans onderzoek (Olivia O’Neill, George Mason University) bleek dat vrouwen die carrière wilden maken dominantie moesten zien te combineren met lief zijn.

 

Wie te gretig is, kan het deksel op de neus krijgen. Kijk maar naar wat de Slimste Mens ter Wereld-deelneemster Danira Boukhriss Terkessidis (té openhartig, té vrank, té assertief) overkwam of Linda De Win (in 2009), die zelfs te maken kreeg met een haatcampagne, omdat veel kijkers haar harde winnaarsmentaliteit niet konden uitstaan. Een vrouw die iets wil bereiken? Dat zorgt voor controverse.

 

Gender-policing

“Het verhaal van seksisme op de werkvloer is geen eenrichtingsverkeer,” aldus Katrien Van der Heyden (Nesma Consulting). “Seksisme gaat over hokjesmentaliteit, over duidelijke grenzen of over gedragsregels waar vele mensen, mezelf inclusief, de muren van oplopen, maar die diep geworteld zitten in onze samenleving.”

 

“We moeten af van het beeld dat seksisme iets exclusiefs mannelijk is. Want ook mannen die zogezegd ‘vrouwelijke’ eigenschappen vertonen, zoals gevoeligheid, verzorgend zijn, hun verdriet uiten enz. worden daar door hun collega’s ook vaak op aangesproken, zeker als ze typische ‘mannenberoepen’ uitoefenen. Mannen worden even hard als vrouwen in een hoekje geduwd.”

 

“Jongens en meisjes worden van jongs af aan al geconditioneerd om op een bepaalde manier te reageren op basis van hun geslacht , zelfs al maakt dat gedrag geen deel uit van de persoonlijkheid. Onze reacties op hoe mensen zich gedragen, zijn cultureel bepaald en erg gendergebonden.”

 

“We houden dat ook in stand: meisjes spelen nog steeds met poppen, jongens met auto’s. Zelfs bij ouders die hun kinderen genderneutraal willen opvoeden, zie je dat de invloed van de samenleving toch resulteert in genderbevestigend speelgedrag. En dat heeft invloed op de ontwikkeling van het kind: meisjes die met poppen spelen, hebben meer oog voor communicatie, voor het zorgende, terwijl jongens meer technische vaardigheden zullen aanleren. Wat meisjes en jongens horen te doen, zit dus al van kleins af in een cultuur ingebakken.”

 

Jong geleerd

“De manier waarop we opgevoed worden, leidt op latere leeftijd bijna altijd naar het zogenaamde gender policing: de neiging om afwijkend gedrag te bestraffen.

 

Stel dat een vrouw assertief is, dan zal ze daarop aangesproken worden, terwijl assertiviteit een doodnormale karaktereigenschap is die mooi verdeeld is over de bevolking. Het heeft niets met gender te maken. Bij mannen wordt het echter gestimuleerd, omdat het geassocieerd wordt met competitief zijn, leiderschap vertonen. Bij vrouwen wordt assertiviteit niet zo gemakkelijk aanvaard. Meisjes horen te gehoorzamen en braaf te zijn. Als de assertiviteit echter sterk ontwikkeld is, zal die blijven doorwerken, maar dat gedrag op de werkvloer wordt dan wel gesanctioneerd worden door seksisme, roddelen, ....  

 

In bepaalde sectoren komt het natuurlijk vaker voor dan in andere. Door de jaren heen heb ik gemerkt dat veel bedrijven nog steeds erg sekse-gesegregeerd zijn, en dat er vrijwel uitsluitend mannen of vrouwen werken. Als je dan binnen die sectoren de witte raaf bent, dan krijgen mannen of vrouwen bakken seksisme over zich heen, omdat ze niet genderbevestigend gedrag vertonen.

 

Ik hoor soms van mannen die in de kinderopvang werken dat hen gevraagd wordt om technische taken uit te voeren, zoals de afvoer ontstoppen of lampen vervangen, terwijl ze daar in de eerste plaats aan het werk zijn als verzorger, en evenmin iets kennen van loodgieterij of elektriciteit. Andere mannelijke kinderverzorgers kwamen met verhalen over het feit dat ze geen luiers mochten verversen, omdat er te veel schrik was voor kindermisbruik en pedofilie. Te belachelijk voor woorden.”

 

Leidinggevende functies: geef het voorbeeld

“Het is echter niet overal zo. Ik kreeg onlangs twee mannen over de vloer die los van elkaar allebei in een autogarage werkten. De ene zei dat seksisme in hun bedrijfscultuur ingebakken zat. In zijn garage hingen de kasten vol met foto’s van pin-upgirls, werden voortdurend schuine moppen gemaakt en kregen de vrouwen er nogal van langs. De andere man vertelde dat dat bij hen nooit zou gebeuren en zelfs ondenkbaar was. Zijn garage werd gerund door een vrouw en van seksisme was geen sprake. Iedereen aanvaardde er iedereen. Het was er ook geen saaie boel, vertelde hij, en er werden ook grappen gemaakt, maar geen seksistische. De sfeer was er helemaal anders. Dat heeft zeer veel te maken met hoe bedrijfsleiders omgaan met seksisme. Als bedrijfsleiders stellen dat seksisme niet hoort en als ze daarover zeer duidelijk communiceren, dan heeft dat een enorm grote invloed op de sfeer op de werkvloer.”

 

 

Lees ook:

Zo verzet je je tegen seksistische clichés op de werkvloer

Waarom vrouwen wel meer de baas moeten worden

Vrouwen aan de top: niet (altijd) evident

Wat verandert er praktisch op werkvlak voor jou in 2018?

In de loop van 2018 treden er heel wat maatregelen in werking die jouw (zoektocht naar een) job in m...

Word gevonden

Toon jouw profiel aan meer dan 400 werkgevers die elke dag nieuwe kandidaten zoeken in onze database.

Dit was 2017 in cijfers

Meer vacatures, minder werklozen. Als we één ding uit 2017 onthouden, dan is het wel dat. Maar er zi...

 

 

Tijd voor de ideale job

Zoek jobs op jouw maat en maak een job alert aan.

 

 

 

De arbeidsmarkt in 2018: dit zijn de uitdagingen

Meer vacatures, minder werklozen. Als we één ding uit 2017 onthouden, dan is het wel dat. Na jaren v...

Mis geen enkele tip voor je carrière!

Schrijf je nu in op onze nieuwsbrief.

Waarom je je vakantiedagen echt niet mag vergeten opnemen

Wie voltijds werkt heeft ieder jaar recht op 20 wettelijke vakantiedagen. De wetgever stelt echter d...

5 vormen van seksuele intimidatie op het werk

Als je collega je een kneepje in je billen geeft of voortdurend voorstelt eens samen in bed te duike...

50+’ers hebben meer vertrouwen in jongere leidinggevende

Werken voor een jongere baas, vreemd? Integendeel! Slechts 28% van de werkende vijftigplussers heeft...