TERUG NAAR OVERZICHT

De loonkloof tussen mannen en vrouwen wordt maar niet kleiner. Moeten we ons zorgen maken?

 

Straks is het Internationale Vrouwendag en gaan we een dag lang volle gas over vrouwenrechten praten. Reken maar dat het in die gesprekken ook over de loonkloof zal gaan. Die blijkt immers al enkele jaren niet meer te krimpen. Of dat problematisch is, vroegen we aan Vera Claes van Equal Pay Day en Marc De Vos, arbeidsmarktdeskundige.

Na de scholieren en de werknemers gaan straks, op 8 maart, ook de vrouwen op de barricades staan. Geïnspireerd door de massale protesten vorig jaar in Spanje roept Collecti.e.f 8 Maars vrouwen op om die dag niet te werken, geen huishouden te doen, niet te studeren en geen zorg te verlenen. Op die manier willen de initiatiefnemers de aandacht vragen voor ‘de ongelijkheden en discriminaties die in alle aspecten van de samenleving blijven bestaan.’

Loonkloof = 20 procent

Een debat dat naar aanleiding van de Internationale Vrouwendag zeker (weer) zal geopend worden, is dat van de loonkloof. Hoe groot die in ons land is, kan je lezen in het jongste rapport van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen. Dat zet onder andere de gemiddelde brutojaarlonen van mannen en vrouwen uit de privé naast elkaar. De laatste jaren kwamen de lonen van de mannen telkens zo’n 20 procent hoger uit dan die van de vrouwen. De belangrijkste verklaring daarvoor is de populariteit van deeltijds werken bij vrouwen. Als je de loonkloof naar uurlonen vertaalt, dan kom je een heel stuk lager uit. Over alle sectoren heen verdienen vrouwen gemiddeld zo’n 7 procent minder per uur dan mannen.

Nog meer cijfers en verschillen kunnen we halen uit de Salarisenquête van vacature.com en KU Leuven. Aan de voorbije editie namen 42.739 voltijds werkende bedienden uit Vlaanderen deel. Het gemiddelde brutomaandloon van de mannen lag op 3.787 euro, dat van de vrouwen op 3.040 euro. De loonkloof bij de bedienden bedraagt dus zo’n 747 euro, wat min of meer hetzelfde is als in de voorgaande jaren.

Een eerste verklaring voor dat verschil vinden we in het functieniveau van de deelnemers. De vrouwen uit de enquête bekleden minder vaak een kaderfunctie dan de mannen: 24 tegenover 39 procent. Daarnaast zijn de vrouwen vaker tewerkgesteld in de minder goed betaalde domeinen zoals human resources, marketing en communicatie, zorg en administratie. Bij de mannen zie je net het tegenovergestelde. Zij zijn vaker in de goed betaalde technische, wetenschappelijke of IT-gerelateerde jobs te vinden.

Verschil het grootst bij kaderfuncties

Toch is hiermee niet alles verklaard. Zelfs binnen hetzelfde domein en binnen een gelijk functieniveau stellen we aanzienlijke loonverschillen tussen mannen en vrouwen vast. Vrouwen in de verkoop (geen kaderfunctie) bijvoorbeeld verdienen tot bijna 500 euro minder dan mannen. In productie en techniek loopt het verschil op tot iets boven de 400 euro. Kijk je naar de kaderfuncties (zie tabel) dan zijn de verschillen nog groter. Mannen in een financiële job ontvangen een gemiddeld brutomaandloon dat 800 euro hoger ligt dan vrouwen. In de verkoop zou het loonverschil zelfs meer dan duizend euro bedragen.

Naast arbeidsduur, functieniveau en aard van de job moeten er dus nog andere factoren zijn die het loonverschil tussen mannen en vrouwen verklaren. Om die te achterhalen, gingen we praten met twee experts in dit debat: Vera Claes, een van de stuwende krachten achter Equal Pay Day, en professor Marc De Vos, arbeidsmarktdeskundige. Hoe kijken zij naar de loonkloof in ons land?

Vera Claes, nationaal secretaris van de progressieve vrouwenbeweging zij-kant: “België heeft al 7 jaar een loonkloofwet, maar bedrijven passen die amper toe”

“‘Wat vrouwen moeten doen om meer te verdienen dan mannen?’ Alleenstaand blijven en geen kinderen krijgen! (lacht) We stellen vast dat zodra de gezinssituatie verandert, vrouwen vaker dan mannen minder gaan werken of hun loopbaan een tijdje onderbreken. Die beslissing is nefast voor hun promotiekansen en hun loonontwikkeling op lange termijn. Wat eveneens in hun nadeel speelt, is dat ze vaker in een ‘zachte’, minder goed betaalde sector werken. Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in de zorg en ondervertegenwoordigd in IT en techniek. Die segregatie is er al op het moment van de studiekeuze. Daarnaast is er natuurlijk het effect van het glazen plafond en de kleverige vloeren. Vrouwen hebben het niet alleen moeilijker om door te breken aan de top, ze blijven ook langer in de lagere niveaus hangen.”

“Als we willen dat mannen en vrouwen meer gelijke lonen hebben, dan moeten we vooral naar een betere, evenwichtigere arbeidsduurverdeling streven. Deeltijds werken is prima, maar laten we ervoor zorgen dat evenveel mannen als vrouwen dit doen. Stimuleer mannen dus om ouderschaps- en ander zorgverlof op te nemen, zorg voor een groter aanbod aan sociale voorzieningen en opvangplaatsen voor kinderen. Maak het mogelijk dat vrouwen en mannen gezin en werk vlot combineren. Een van onze voorstellen daartoe is de kortere werkweek. Als we het aantal werkuren voor iedereen terugschroeven – met behoud van loon – dan creëer je ademruimte.”

“Een argument dat in de discussies over de loonkloof vaak naar boven komt, is dat vrouwen er zelf voor kiezen om deeltijds te werken. Daar ben ik het niet mee eens. Een kwart van de deeltijds werkende vrouwen in ons land vindt gewoon geen voltijdse baan of heeft een job waar zelden voltijdse contracten voor gegeven worden. In de verkoop of de gezondheidszorg is dat schering en inslag. Iedereen zou recht op voltijds werk moeten hebben en dat ook vlot met een gezinsleven kunnen combineren.”

“Alles bij elkaar denk ik dat we in het voorbije decennium een mooi parcours hebben afgelegd. Er is duidelijk een inhaalbeweging geweest. Dat we nu op die 20 procent blijven hangen, is jammer. Acties als Equal Pay Day en de Vrouwenstaking van 8 maart blijven daarom nodig. Er mag zeker weer wat meer bewustzijn rond komen. België heeft bijvoorbeeld al sinds 2012 een loonkloofwet. Die verplicht bedrijven om de loongegevens van mannelijke en vrouwelijke personeelsleden kenbaar te maken, om functieclassificatiesystemen genderneutraal te maken en om een bemiddelaar aan te stellen die klachten over ongelijke beloning onderzoekt en bij het management aankaart. Jammer genoeg passen bedrijven die regels amper toe.”

Marc De Vos, decaan van de rechtenfaculteit van de Macquarie University in Sydney en arbeidsmarktdeskundige bij het Itinera Institute: “Waarom denken we bij de loonkloof meteen aan discriminatie? Ongelijkheid is niet per se problematisch”

“Dat vrouwen en mannen andere studie- en beroepskeuzes maken en andere loopbaanpaden volgen, is een belangrijke verklaring voor het verschil in loon. Ook anciënniteit kan een rol spelen. Vrouwen zijn later in grote getale op de arbeidsmarkt ingestroomd dan mannen, wat kan doorwegen in het algemeen gemiddelde brutoloon. Uit onderzoek weten we verder dat mannen algemeen gesproken hardere onderhandelaars zijn. Dat kan spelen in jullie cijfers over verkopers: profielen die bij uitstek in onderhandelen uitblinken. Wellicht is het niet toevallig dat de kloof tussen mannen en vrouwen daar het grootst is.”

“Wat mij opvalt in het debat over de loonkloof, is dat het heel snel over discriminatie gaat. Dat is onterecht. Het overgrote deel van de loonkloof in België is objectief verklaarbaar en heeft helemaal niks te maken met degene die de lonen betaalt. Ongelijkheid is ook niet noodzakelijk problematisch. Ikzelf vind het belangrijker dat arbeid toegankelijk is voor iedereen en dat mensen de mogelijkheid en flexibiliteit krijgen om zich rond dat werk te organiseren. Dat betekent per definitie dat je variatie in arbeid moet creëren. Door een brede waaier aan mogelijkheden aan te bieden – deeltijds werk, thuiswerk – maak je dat mensen arbeid in hun leven kunnen inpassen. Als werkgevers daarentegen alles op alles zouden zetten om iedereen dezelfde verloning te bieden, dan zullen ze minder ruimte hebben voor flexibiliteitsopties. Op dat moment vergroot je net de barrières.

Dan zou je misschien aan een hoger gemiddeld brutoloon voor vrouwen komen, maar dan zou je wel minder vrouwen aan het werk hebben. Dat is het perverse effect van streven naar absolute gelijkheid. Om die reden lijkt het me niet de meest aangewezen keuze. Beter gelijke kansen geven dan gelijke carrières opdringen.”

“Voor alle duidelijkheid: ik wil hiermee niet zeggen dat er helemaal geen probleem is. Ik denk dat je in bepaalde sectoren en bedrijven de loonverschillen zeer kritisch tegen het licht moet houden. Dat is zeker en vast een opdracht voor het sociaal overleg en de personeelsverantwoordelijken in bedrijven. Een beetje meer transparantie zou absoluut een goede zaak zijn. Maar streven naar gelijkheid om de gelijkheid, daar pas ik voor. Bovenal mogen we niet vergeten dat het met de vrouwen op de arbeidsmarkt op dit moment net heel goed gaat. Ze zijn een alsmaar groter wordende groep, kunnen vaker een hoger diploma voorleggen dan mannen, hebben een lager werkloosheidsrisico. Het aandeel van zogenaamd ‘vrouwelijke’ beroepen neemt ook toe, met een voorspelbaar gevolg voor de gemiddelden.”

 

Bron: vacature.com. Tekst: Hermien Vanoost. Publicatiedatum: februari 2019.


Lees ook:

Wat verdient een job in de logistiek?

Koppel je werkzekerheid graag aan een mooi inkomen? Overweeg dan een job in de logistiek. Deze boeie...

Laat je salaris niet afhangen van het lot

Check het salariskompas van vacature.com en ontdek welk loonpakket iemand met jouw profiel mag verwachten.

 

Een goed salaris van bij de start? Dan moet je in deze sectoren zijn

Je eerste job moet natuurlijk vooral leuk zijn, en leerrijk, in een bedrijf vol toffe collega’s. Maa...

Een hart voor de zorg?

Wij vonden 5 werkgevers uit de zorg die zowel voor hun patiënten als hun medewerkers een tandje bijsteken.
Benieuwd naar hun vacatures?

- Sponsored

Hoe achterhaal je wat jouw financiële waarde is?

Ga je binnenkort onderhandelen over jouw loon? Twee experten van hr-dienstverlener Hudson vertellen ...

Word gevonden

Toon jouw profiel aan meer dan 400 werkgevers die elke dag nieuwe kandidaten zoeken in onze database.

5 redenen waarom je regelmatig van job moet veranderen

Je hele leven bij hetzelfde bedrijf werken is niet meer van deze tijd. Toch kan het best griezelig z...

Hoe vraag je om opslag?

Een hoger salaris willen we allemaal wel, maar hoe krijg je je baas zo ver dat je opslag krijgt?

Vakantiegeld in vijf vragen

Met de zomer voor de deur vertrekken we massaal op vakantie. En dat doet de werkende Belg niet met l...