TERUG NAAR OVERZICHT

Wat moet er gebeuren met de hardnekkige knelpuntberoepen?

 

Het lijstje knelpuntberoepen van de VDAB dikt verder aan. Stonden er drie jaar geleden ‘nog maar’ 143 beroepen op de lijst, dan zijn dat er vandaag al 183, met onder andere postbode en verzekeringsadviseur als opvallende nieuwkomers. Dat ook alle klassiekers overeind blijven, daar kijkt niemand van op. Zijn er dan geen oplossingen meer te verzinnen?

1. Werfleider – 2.091 ontvangen vacatures in 2018 (VDAB)

Meer dan dertig beroepen op de knelpuntenlijst van de VDAB zijn gelinkt aan de bouw. “Dat er momenteel veel gebouwd en verbouwd wordt, speelt mee, maar is niet de belangrijkste verklaring”, zegt Marc Dillen, algemeen directeur van de Vlaamse Confederatie Bouw.

Waarom is dit een knelpuntberoep?

“De tekorten in de bouw situeren zich op alle niveaus, bij de vakmannen en de ingenieurs, bij de arbeiders en de bedienden. Dat laatste zal buitenstaanders wellicht verrassen, maar het is een trend die wij al langer waarnemen. Hoe langer hoe meer wordt de bouw een sector van bedienden. Tekenend is dat er nu al meer vacatures voor werfleiders dan voor metselaars zijn. Aan de basis van die verschuiving liggen technologische ontwikkelingen. Om die allemaal in een bouwproject te integreren, heb je veel kennis nodig, en dat maakt het natuurlijk niet eenvoudiger om mensen te vinden.”

Hoe gaan bedrijven met die tekorten om? Welke oplossingen zie jij?

“Om te vermijden dat ze opdrachten moeten weigeren, investeren bouwbedrijven, zeker de grote, veel in opleiding. Op die manier proberen ze bijvoorbeeld om bachelors naar ingenieursjobs te laten doorstromen. Andere bedrijven kiezen voor automatisatie en werken vaker met prefab bouwelementen. Zelf verwacht ik veel van duaal leren, een onderwijsvorm waarbij jongeren uit het secundair leren en werken combineren. Ik hoop dat we die manier van leren op termijn ook in het hoger onderwijs kunnen integreren. Het zou in elk geval ideaal zijn als we toekomstige ingenieurs – die technisch inzicht moeten combineren met procesmatig denken – op die manier zouden kunnen vormen.”

Waarom is de bouw een aantrekkelijke sector om in te werken?

“Los van de vele verschillende richtingen die je in de bouw kunt uitgaan, denk ik dat het vooral een sector met toekomst is. Als we in de komende decennia onze klimaatdoelstellingen willen realiseren, dan zullen we de bouw hard nodig hebben. Aan alle klimaatjongeren die de voorbije maanden op straat zijn gekomen, zou ik zeggen: kies voor de bouw. Het is de beste manier om iets concreets voor het klimaat te doen.”

2. Bestuurder trekker-oplegger – 2.046 ontvangen vacatures in 2018 (VDAB)

Almaar minder Belgen voelen zich geroepen om achter het stuur van een vrachtwagen te kruipen. Een imagocampagne dringt zich op, weet Goele Vandenberghe van Transport & Logistiek Vlaanderen.

Waarom is dit een knelpuntberoep?

“Vrachtwagenchauffeur is al zeker twintig jaar een knelpuntjob, maar de vergrijzing en de aanzwengelende files maken het probleem nu nog nijpender. De charme van het onderweg zijn, is verdwenen. Vacatures voor ‘bestuurder trekker-oplegger’ zijn extra moeilijk omdat chauffeurs daarvoor een bijkomend rijbewijs nodig hebben, CE in plaats van C.”

Hoe gaan bedrijven met die tekorten om?

“Vrachtwagens die niet rijden, kosten bedrijven handenvol geld. Ze doen er dan ook alles aan om dat niet te laten gebeuren. Zo is het heel courant geworden dat werkgevers kandidaten zonder rijbewijs C/CE rekruteren om hen vervolgens op hun kosten een opleiding te laten volgen. Velen doen ook hard hun best om goeie werkomstandigheden te creëren. Er zijn bijvoorbeeld nog maar weinig chauffeurs die dagenlang van huis weg zijn. Verder zie je dat bedrijven hun activiteiten meer diversifiëren en andere niches zoeken om te blijven groeien. Ze doen nog wel wegtransport, maar houden zich bijvoorbeeld ook meer met logistiek bezig.”

Wat kan er volgens jou nog meer gebeuren?

“Het grote publiek heeft een allesbehalve rooskleurig beeld van de vrachtwagenchauffeur, terwijl het net een job met veel verantwoordelijkheid is. Een imagocampagne is nodig, maar het enige wat echt zal helpen om de job aantrekkelijker te maken, is minder files.”

3. Analist-ontwikkelaar ICT – 4.063 ontvangen vacatures in 2018 (VDAB)

Bij IT-consultancybedrijf Ordina zijn vijf mensen fulltime met de zoektocht naar nieuwe collega’s bezig. Dan nog blijft het moeilijk om voldoende businessanalisten en ontwikkelaars aan te trekken, vertelt HR-directeur An Paesen.

Wat maakt dat dit een knelpuntberoep is?

“De analyse is simpel: er komen te weinig nieuwe IT’ers bij om de grote vraag van bedrijven en overheden op te vangen. Elke organisatie is vandaag met de digitale transformatie bezig en iedereen zit in diezelfde krappe vijver te vissen. Analist-ontwikkelaar is een job waarin je technische expertise met communicatieve vaardigheden moet combineren. Eerst en vooral moet je zelf goed begrijpen hoe een product en proces in elkaar zit voor je het in een IT-oplossing kunt vertalen. Bovendien werk je in een snel veranderende context en moet je zelf continu blijven evolueren. Dat is niet iedereen gegeven.”

De eisen zijn hoog. Moeten jullie soms toegevingen doen?

“Als je op een krappe arbeidsmarkt elk jaar 250 nieuwe collega’s moet vinden, dan moet je creatief zijn. Vanuit HR zitten wij elke week met de collega’s van de business samen om de voortgang in rekrutering op te volgen en eventueel bij te sturen. Meer dan honderd mensen zijn op een of andere manier bij de zoektocht naar nieuwe collega’s betrokken. Ook aan al onze medewerkers vragen we om oren en ogen open te houden. Ontmoeten we een kandidaat die technisch nog niet op het verwachte niveau zit, maar wel sterk gemotiveerd is en bij onze bedrijfscultuur past, dan zullen we niet aarzelen om met hem of haar in zee te gaan en de opleiding te geven die nodig is.”

Wat moet er gebeuren om meer mensen voor deze job warm te maken?

“Wanneer je voor een wetenschappelijke, technische of informaticaopleiding kiest, dan word je in ons land nog vaak als een buitenbeentje gezien. Veel mensen vinden dat geen aantrekkelijke keuzes, terwijl het net vanzelfsprekend zou moeten zijn. Het beeld moet positiever en daar heeft ons onderwijs een belangrijke rol in te vervullen. IT zou nadrukkelijker in de klassen aanwezig moeten zijn, al vanaf de eerste jaren op school. Ook duaal leren zou aangemoedigd mogen worden. Er zijn zoveel voordelen aan studietrajecten die leren en werken combineren.”

4. Technicus industriële installaties – 2.044 ontvangen vacatures in 2018 (VDAB)

Kinderen uit de buurt van Olen kregen afgelopen schooljaar een lessenpakket over de werking van batterijen, met dank aan Thomas More Hogeschool en materiaaltechnologiebedrijf Umicore. Koen Van den Breen, Head of Learning, Development & Recruitment, hoopt het initiatief de komende jaren te kunnen uitbreiden. “Want samenwerken met onderwijs is dé manier om meer technische geschoolden op de arbeidsmarkt te krijgen.”

Waarom is de vraag naar techniekers zo groot?

“Met onze vestiging in Hoboken zitten we in een sterk geïndustrialiseerd gebied. Iedereen wil er dezelfde schaarse technische profielen binnenhalen. Bovendien is er veel uitstroom van oudere werknemers, wat de vraag extra groot maakt. Dat zal de komende jaren zeker nog zo blijven. Ook in onze andere vestigingen hebben we moeite om mechaniekers, lassers, onderhoudselektriciens… te vinden. Maatschappelijk gezien staat techniek niet al te hoog aangeschreven. Heb je bijvoorbeeld ooit al een kind horen zeggen dat hij later onderhoudstechnieker wil worden? Dat is wellicht de belangrijkste oorzaak van het probleem.”

Wat als jullie vacatures niet ingevuld krijgen?

“Dan moeten we zogenaamde contractoren inschakelen, tijdelijke werknemers. Dat is een dure zaak, aangezien je op voorhand weet dat de kennis weer uit je bedrijf zal verdwijnen. Daar komt bij dat het best wel even duurt om een machine helemaal in de vingers te krijgen.”

Welke andere oplossingen zie je?

“Opleidingen organiseren en interne doorstroming stimuleren, stageplaatsen aanbieden, samenwerken met externe partners… We doen het allemaal. Sinds kort kijken we voor een aantal specifieke profielen ook over de eigen landsgrenzen. Zo hebben we lokale partners in Portugal en Roemenië die mee op zoek gaan naar mechaniekers, werkvoorbereiders, tekenaars-ontwerpers en elektromechanici. Zijn er kandidaten waar we potentieel in zien, dan laten we hen naar België komen om uitgebreider kennis te maken en de selecties verder te zetten.”

5. Verpleegkundige – 9.487 ontvangen vacatures in 2018 (VDAB)

7.300 studenten volgden dit academiejaar een opleiding tot verpleegkundige, een kwart minder dan in 2016-2017. Volgens HR-directeur Diederik Van Noten en directeur patiëntenzorg Wim Van de Waeter van ZNA heeft die terugval met de economische conjunctuur te maken – “in gunstige tijden kiezen jongeren voor andere studies” – maar ook met de beeldvorming. “De meesten denken in clichés als het over werken in de zorg gaat. Het klopt niet dat je als verpleegkundige je hele leven hetzelfde zal doen. Zeker in een grote groep als de onze kan je een boeiende loopbaan voor jezelf uittekenen. Je kan kiezen voor specialisatie in één domein of voor diversiteit en regelmatig nieuwe horizonten ontdekken. De mogelijkheden zijn bijna onbeperkt.”

Verpleegkundige is al lang een knelpuntberoep. Wat merken jullie daarvan bij ZNA?

“Vacatures voor verpleegkundigen staan gemiddeld 91 dagen open, bijna dertig dagen langer dan het algemene gemiddelde bij ZNA. Momenteel is de nood het hoogst op geriatrie, psychiatrie, het operatiekwartier en intensieve zorgen. Het gebeurt dat we door personeelstekort de capaciteit van een afdeling tijdelijk moeten beperken en patiënten moeten doorverwijzen. De vrees is dat we met de sector in een vicieuze cirkel terechtkomen: als jobs lange tijd blijven openstaan, dan doet dat de werkdruk stijgen en kiezen op zijn beurt minder mensen voor de zorg. Geef toe, wie wil nu werken in een sector waar je continu onderbemand bent?”

Hoe pakken jullie het tekort aan?

“In essentie is het probleem vandaag niet op te lossen. In een vijver waar niets in zit, kun je simpelweg niet vissen. Het is de sector als geheel die aantrekkelijker moeten worden, zodat de instroom in de opleidingen verhoogt. Investeren in inleefmomenten voor scholieren lijkt ons bijvoorbeeld een interessante piste. Ook bij mensen met buitenlandse roots zit nog veel potentieel. Zij zijn duidelijk ondervertegenwoordigd in de sector, hoewel we ze als patiënt steeds vaker verzorgen. Verpleegkundigen uit het buitenland halen – er loopt bij ons momenteel een pilootproject met verpleegkundigen uit India – kan eveneens helpen, al blijft het een grote investering en zal het nooit alle noden lenigen.”

Wat verwachten jullie van de overheid?

“In de eerste plaats gaat het natuurlijk over meer middelen vrij maken. Als je het beroep attractiever wil maken, als je meer handen aan het bed wil en een betere begeleiding en ondersteuning aan zij-instromers, studenten en bestaande werknemers wil geven, dan moet daar geld tegenover staan. Verder denken we dat de vele regels die er in de sector gelden – bijvoorbeeld over wie welke taken mag doen – aan herziening toe zijn. Verpleegkundigen zijn nu veel met taken bezig die niets met verpleegkunde te maken hebben. Dat kan zeker beter.”

 

Bron: vacature.com. Tekst: Hermien Vanoost. Publicatiedatum: augustus 2019.


Lees ook:

Vraag naar deeltijds personeel piekt in de retail

Wil je graag parttime aan de slag of bijverdienen? De retail is the place to be! Omwille van de vele...

Laat je salaris niet afhangen van het lot

Check het salariskompas van vacature.com en ontdek welk loonpakket iemand met jouw profiel mag verwachten.

 

Als vrouw werken in productie? Deze powerdames vertellen waarom

Heb jij geen zittend gat, hecht je veel belang aan een goede werksfeer en krijg je graag loon naar w...

Een hart voor de zorg?

Wij vonden 5 werkgevers uit de zorg die zowel voor hun patiënten als hun medewerkers een tandje bijsteken.
Benieuwd naar hun vacatures?

- Sponsored

Salarissen in ICT stijgen minder sterk

Het basisloon in de ICT en telecom stijgt minder sterk dan vorig jaar. En de bonussen gaan er zelfs ...

Word gevonden

Toon jouw profiel aan meer dan 400 werkgevers die elke dag nieuwe kandidaten zoeken in onze database.

Bij jonge ingenieurs telt niet enkel het salaris

Wie afstudeert als ingenieur, vindt doorgaans snel werk. Bij de keuze spelen eerder zachte waarden d...

Werken bij de overheid: dit zijn de voordelen

Het beeld van de ambtenaar die in een muffig kantoor routineuze taken uitvoert, is al lang achterhaa...

Ingenieur studeren: maak de juiste keuze

Denk je eraan om voor ingenieur te studeren? Goed idee, maar welke richting kies je? Je kan namelijk...