TERUG NAAR OVERZICHT

Tekort aan personeel is probleem nummer 1 in bouwsector

 

De bouwsector smeekt om arbeidskrachten. Ook vacatures voor technische jobs raken moeizaam ingevuld. Initiatieven om het aantal kandidaten op te krikken, zijn dan ook niet op één hand te tellen. De vraag is alleen of ze zullen volstaan om de krapte op de arbeidsmarkt op korte termijn aan te pakken.

De nood is hoog, zegt Sven Nouten van de Confederatie Bouw. “Op dit moment is het tekort aan arbeidskrachten echt wel probleem nummer 1 voor de bouwbedrijven.” Initiatieven om mensen te werven voor een bouw- of technische job richten zich dan ook op verschillende doelgroepen, van scholieren tot gepensioneerden. Bij duaal leren combineren leerlingen secundair onderwijs met leren in een onderneming. Ze zitten dus niet meer elke dag op de schoolbanken, maar leren ook op de werkvloer. Bedoeling is om hen in een bepaald beroep te laten instromen. Leerlingen krijgen een vergoeding, maar die is niet bijster hoog. “De incentive is dus niet meteen het geld”, weet onderzoeksleider Sofie Cabus (KU Leuven HIVA - Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving). “Duaal leren is een mooi initiatief, maar in verhouding met het totale budget voor onderwijs wordt er niet gigantisch veel geld in geïnvesteerd.” De sector is nochtans vragende partij, geeft Sven Nouten aan. “We zijn grote pleitbezorgers, heel wat bedrijven staan klaar om jongeren op te leiden. De sector voorziet ook coaches om dat proces te begeleiden en voor leerlingen zijn er premies als ze doorstromen naar de bouwsector.”

Uiteraard is duaal leren niet de enige manier waarop schoolgaande jongeren naar bouw- en technische jobs worden geleid. Ook tal van voltijdse studierichtingen doen dat. De VDAB probeert scholen daarin te ondersteunen, zegt strategisch accountmanager Jelle Loosveld. “Voor scholen is het niet altijd evident om te investeren in dure en specifieke materialen en machines. Wij stellen de infrastructuur in onze opleidingscentra daarom gratis ter beschikking. Samen met hogescholen werken we aan de opleidingen tot assistent-werfleider en assistent-calculator. Voor die beroepen wordt bijna altijd een bachelordiploma gevraagd, want ze zijn best wel complex. Die profielen zijn niet voor het grijpen op de arbeidsmarkt. Er is dan ook een war on talent bezig. Met gerichte opleidingen proberen we mensen voor te bereiden op deze functies. Denk maar aan een bouwvakker met veel praktijkervaring – zeer belangrijk voor de job van werfleider – maar met te weinig buroticakennis.”

Bekijk hier de openstaande vacatures in de bouwsector.

Buitenlandse werkkrachten

Voor activering van werklozen wordt uiteraard ook naar de VDAB gekeken. Niet-werkende werkzoekenden kunnen een individuele beroepsopleiding (IBO) volgen. Het gaat daarbij niet alleen om technische vaardigheden, maar bijvoorbeeld ook om taalcoaching in de werkcontext. De verschillende vormen van werkplekleren zijn gratis of relatief goedkoop voor werkgevers. De kostprijs lijkt dus niet de grote struikelsteen te zijn. Het schoentje knelt elders, geeft Jelle Loosveld aan. “De leerlingenaantallen in de bouw- en technische richtingen dalen. En er waren nooit meer mensen aan het werk in Vlaanderen. Er is dus maar een beperkt aantal beschikbare werkzoekenden op de arbeidsmarkt. Als de schoolverlaters en werkzoekenden niet volstaan om de vraag naar arbeid te dekken, gaan bedrijven op zoek naar andere kanalen.”

Het aantrekken van buitenlandse werkkrachten is zo’n kanaal. De SERV (Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen) stelt vast dat het aantal buitenlandse werknemers in de Belgische bouwsector enorm is toegenomen. Over tien jaar is hun aantal bijna vervijfvoudigd van zo’n 27.000 mensen in 2007 tot ongeveer 125.000 in 2017. De grootste piek is echter al gepasseerd (138.000 in 2015). Het is te vroeg om daaruit te concluderen dat een dalende trend is ingezet. Maar dat buitenlandse werkkrachten op Belgische werven aanwezig zullen blijven, dat mag duidelijk zijn. Alleen al voor de werken aan de Oosterweelverbinding denkt bouwheer Lantis 1.500 buitenlandse werkkrachten te zullen inschakelen.

Lees ook: De praktische kant van omscholen: wat met verlof, loon en studiekosten?

Gerichte arbeidsmigratie

Op dit ogenblik is er voor de bouw- en technische jobs geen door de overheid georganiseerde of gepromote arbeidsmigratie. De VDAB werkt wel samen met andere arbeidsbemiddelingsdiensten uit buurregio’s. In West-Vlaanderen is er bijvoorbeeld een grote krapte op de arbeidsmarkt, waarvoor in Noord-Frankrijk of de provincie Henegouwen een deel van de oplossing ligt. “Onze arbeidsmarkt stopt ook al lang niet meer aan onze grenzen”, zegt Jelle Loosveld. “We werken in een op z’n minst Europese arbeidsmarkt. De uitdagingen waar wij mee worden geconfronteerd, zijn dezelfde als in een groot deel van de wereld. Ook elders heerst krapte op de arbeidsmarkt.” Ook de Confederatie Bouw faciliteert arbeidsmigratie niet, vertelt Sven Nouten. “De focus moet liggen op de binnenlandse arbeidsmarkt, eerst moeten we dat potentieel ten volle benutten. Als dat niet lukt, kan op termijn ingezet worden op gerichte arbeidsmigratie.” Bedrijven die buitenlandse werkkrachten aantrekken doen dat dan ook op eigen houtje. Hoe dan ook is arbeidsmigratie een onderwerp dat veel meningen oproept. Verschillende politieke partijen toonden zich al voorstander van het gericht aantrekken van buitenlandse werkkrachten, maar koppelen er vaak een resem voorwaarden aan.

Meer bijscholing gewenst

Ook mensen die al aan de slag zijn in andere sectoren kunnen bouw- en technische jobs invullen. Die zogenaamde zij-instromers moeten dan wel de nodige bijscholing krijgen. Dat geldt trouwens ook voor degenen die al actief zijn in de sector, maar naar een andere job willen of moeten evolueren. Sofie Cabus merkt op dat er nog ruimte voor verbetering is. “Nu zijn de initiatieven tot bijscholing heel erg op jongeren gericht en vooral georganiseerd in ons leerplichtonderwijs. De VDAB heeft wel instroomconsulenten en er zijn sectorale fondsen voor bijscholing. Maar volgens berekeningen op basis van de enquête naar de arbeidskrachten (EAK) volgt slechts 2,6 % van de Vlaamse arbeiders aan de slag in nieuwbouw en renovaties enige vorm van bijscholing. Als je enkel kijkt naar leren om verder te professionaliseren voor de job, dan zakt het cijfer zelfs naar 1,5 %. De bouwsector staat zeker niet aan de top van levenslang leren.” Al onze gesprekspartners wijzen op de grondige transformatie die de bouw- en technische jobs meemaken. De digitalisering en andere technologische ontwikkelingen maken veel jobs een stuk complexer en zorgen ervoor dat de jobinhoud geregeld wijzigt. Ook dat maakt bijscholing cruciaal. Toch grijpen bedrijven ook naar een doelgroep die misschien minder vragende partij is om bij te scholen: de gepensioneerde werknemers. “Ik begrijp die bedrijven”, zegt Sven Nouten. “De orderboekjes in de bouw zitten vol. Je kan aan klanten toch niet zeggen: ‘Dat klusje komen we wel doen over anderhalf jaar.’ Maar natuurlijk lossen we daarmee het probleem niet ten gronde op.” Nouten kijkt dan ook eerder naar jongere doelgroepen. Om hen te enthousiasmeren, moet er volgens hem worden gesleuteld aan het imago van de bouwsector. “We zijn geëvolueerd tot een hoogtechnologische sector. We doen aan 3D printing of gebruiken drones. Dat soort technologieën zou ons toch aantrekkelijker moeten maken bij jongeren. Het beroep en de sector zijn veranderd, maar ons imago is dat nog niet helemaal.” Ook Jelle Loosveld denkt dat het imago aan opfrissing toe is. “Dit is niet meer die ruige, analoge sector met te zware arbeidsomstandigheden die enkel voor stoere en geharde mannen openstaat. Het is een innovatieve sector die een belangrijke rol te spelen heeft bij de maatschappelijke uitdagingen van vandaag, met een heel scala van gevraagde profielen en een goed uitgebouwde dienstverlening.”

Nog werk aan de winkel

Gevraagd naar wat er beter kan, doet Sofie Cabus een reeks concrete voorstellen. “Ouders en leerkrachten kunnen ook meisjes warm maken voor de bouw. De sector moet meer mogelijkheden bieden aan mensen die bijvoorbeeld omwille van een gezondheidsprobleem van job moeten veranderen. Nu is dat niet evident, zeker niet op wat latere leeftijd. Tegelijk moeten werknemers zich wat meer bewust worden van het feit dat carrières flexibeler kunnen zijn dan wat Belgen gewoonlijk vooropstellen.

Verder is er de vraag naar meer financiële middelen voor bijscholing opdat bouwvakkers kunnen doorgroeien tot andere functies in de bouw. Er moet meer worden gedaan om mensen in de sector te houden. Levenslang leren kan daarbij een belangrijke rol spelen. En als we jongeren willen overhalen om aan duaal leren te doen, kan daar meer tegenover staan. Die vorm van onderwijs wordt nu nog te beperkt aangeboden om grote aantallen knelpuntvacatures weg te werken. Er kan harder op worden ingezet.”

Ook de Confederatie Bouw vindt dat het beter kan, zegt Sven Nouten. “Het arbeidsmarktbeleid moet echt anders. Ondernemers – ook in de bouw – begrijpen niet dat die honderdduizenden werklozen niet naar de vele openstaande jobs raken. Ze worden naar ons aanvoelen te weinig geactiveerd. Zonder het arbeidsmarktbeleid bij te sturen – zowel federaal als regionaal – zal de krapte blijven, ondanks de bestaande initiatieven. Want automatisering en digitalisering zullen de roep om werkkrachten niet temperen. Machines moeten altijd nog bediend worden door mensen.” Eerder waarschuwde de onlangs gepensioneerde VDAB-topman Fons Leroy in Het Laatste Nieuws (15 juni 2019) dat we niet alle heil van de activering van werklozen mogen verwachten. Zelfs als ze allemaal aan de slag zouden gaan, blijft Vlaanderen onder de werkzaamheidsgraad in andere landen. Hij kijkt dan ook naar de mensen die niet beroepsactief zijn en pleit voor meer activering van langdurig zieken.

Tip: Op zoek naar een job in de bouwsector? Bekijk deze vacatures eens.

 

Bron: vacature.com. Tekst: Matthias Van Milders. Publicatiedatum: september 2019. 


Lees ook:

Essentiële weetjes over de flexi-job

Steeds meer mensen maken gebruik van het systeem van flexi-jobs. Een flexi-job biedt tal van voordel...

Laat je salaris niet afhangen van het lot

Check het salariskompas van vacature.com en ontdek welk loonpakket iemand met jouw profiel mag verwachten.

 

Thuiszorgverleners willen autonomie

Dat de zorg haast een leger aan arbeidskrachten tekort heeft, weten we. Maar hoe doe je dat, meer ka...

Een hart voor de zorg?

Wij vonden 5 werkgevers uit de zorg die zowel voor hun patiënten als hun medewerkers een tandje bijsteken.
Benieuwd naar hun vacatures?

- Sponsored

De meest gezochte jobs in retail (met dank aan de digitalisering)

Met de verschuiving van het offline naar het onlinegebeuren, staat de retailsector voor grote uitdag...

Word gevonden

Toon jouw profiel aan meer dan 400 werkgevers die elke dag nieuwe kandidaten zoeken in onze database.

Waarom je ook als technieker sociale vaardigheden moet leren

De verwachtingen ten aanzien van techniekers en installateurs zijn veranderd. Technische vaardighede...

De troeven van een job als ingenieur bij de overheid

In de privé vind je als ingenieur waarschijnlijk snel een job met een aardig loon. Toch is het slim ...

Zo maken artificiële intelligentie en spraaktechnologie het werk in de zorg efficiënter

Ziekenhuizen implementeren volop nieuwe technologieën om hun dienstverlening efficiënter te maken. D...