TERUG NAAR OVERZICHT

Ook laaggeschoolde techniekers zullen meer moeten bijscholen in een digitale economie

 

Het cliché wil dat vooral ingenieurs, IT’ers en andere hooggeschoolden profiteren van de digitalisering. Toch blijft er ook een sterk aanbod van werk voor laaggeschoolden. Middengeschoolde jobs komen wel vaak in de gevarenzone.

Omgaan met de digitalisering vergt specifieke kennis en vaardigheden. Bijscholing is een van de sleutels om die te verwerven. En op dat vlak ziet het plaatje er voor laaggeschoolden volgens Sofie Cabus (KU Leuven HIVA) niet zo rooskleurig uit. “Ik ben niet erg optimistisch als het gaat over de bereidheid van bedrijven om te investeren in hun laaggeschoolde medewerkers. Ze zullen hen wel baanspecifieke skills aanleren, maar ook daarmee is een laaggeschoolde onvoldoende klaar voor de gedigitaliseerde economie. Daarvoor is meer algemene vorming nodig, maar daarin investeren bedrijven niet graag. Ze vrezen immers dat werknemers na zo’n opleiding naar een ander bedrijf kunnen overstappen. En zelfs als een bedrijf er wel in investeert, zien laagopgeleide werknemers er vaak zelf het nut niet van in.”

Toon me alle huidige vacatures in techniek en productie

Cobots en virtual reality-brillen

Toch blijft de vraag naar laaggeschoolde arbeid overeind in de digitale economie. Vaak vereist die immers menselijke inzet, signaleert VDAB-topman Fons Leroy. “Het gaat dan niet over de routinematige taken, wel over jobs waarin menselijke kwaliteiten doorslaggevend zijn. Je vindt ze in allerlei sectoren.” De zorg is daar een voor de hand liggend voorbeeld van, met de stijgende vraag door onder meer de vergrijzing. Maar ook in technische sectoren blijven laaggeschoolden nodig. 

Werknemers krijgen daarin het gezelschap van cobots, robots die samenwerken met mensen, stelt Jeroen Franssen (lead expert talent en arbeidsmarkt bij Agoria). “Het zijn mensen die de cobots moeten instellen en corrigeren. Daarvoor hoef je zeker geen programmeur te zijn. Ook met een beperkte scholing en wat aanleg kan je dat.” Hij ziet bovendien hoe digitalisering werk net makkelijker maakt. “Neem nu de maatwerkbedrijven. Daar leveren mensen haast hoogtechnologisch werk af. Ze dragen bijvoorbeeld een virtual reality-bril die hen wijst waar ze in een magazijn een levering moeten ophalen.” Ook bij een bedrijf als Reynaers Aluminium, dat raam- en deursystemen ontwikkelt, betekent digitalisering niet dat laaggeschoolde medewerkers overbodig worden, vertelt CMO Michel Van Put. “Neem nu onze magazijniers. Hun werk is zo gevarieerd dat volledige automatisering niet efficiënt zou zijn. Maar door het gebruik van tablets kunnen we de picking-rondes wel veel efficiënter organiseren. Zo kunnen we met dezelfde mensen meer werk verrichten. En omdat we snel groeien, zoeken we zelfs nog nieuwe medewerkers.” Tegelijk zorgt de digitalisering ook voor een permanente vraag naar hooggeschoolden. “Wij bieden architecten en installatiebedrijven niet enkel een product aan, maar ook alle software om het te gebruiken. Dat vertaalt zich in de profielen die we zoeken. Ingenieurs blijven uiteraard nodig, al scholen we hen bij om met onze specifieke tools te werken. Maar we zoeken ook heel wat softwareontwikkelaars omdat we onze pakketten zelf ontwikkelen. En op vlak van marketing zoeken we mensen die ook kaas hebben gegeten van webdevelopment en digitale tools voor sales.”

Laaghangend fruit

“Ook voor laaggeschoolde jobs zijn meer en meer digitale vaardigheden nodig”, stipt Philippe Delhez (Nationale Bank) aan. “Laaggeschoolden hebben die niet altijd. Daardoor krijgen ze concurrentie van middengeschoolden, mensen die een diploma secundair onderwijs behaalden. Die zijn beter in staat om zich aan te passen aan nieuwe technologieën. Ik zie dan ook wel wat middengeschoolden evolueren naar hooggeschoolde jobs dankzij hun ervaring en mits aangepaste opleidingen. Voor laaggeschoolden is de stap om middengeschoolde jobs uit te oefenen complexer gezien ze niet allemaal over de nodige bagage beschikken.” Dat wil echter niet zeggen dat middengeschoolden op hun lauweren kunnen rusten. Integendeel, hun jobs riskeren het laaghangend fruit te zijn bij digitalisering. “Dit soort jobs zijn vaak makkelijk te vervangen door robots, automatische procedés of software.” Fons Leroy beaamt dat de “klassieke bedienden van gisteren” de meest bedreigde profielen op de arbeidsmarkt zijn.

Ook voor middengeschoolde arbeiders in technische jobs is waakzaamheid geboden, stelt Sofie Cabus. “De klassieke vakman is vaak niet breed genoeg geschoold en wordt dan ook met uitsterven bedreigd. De arbeidsmarkt vraagt geschoolde technici die mee zijn met de nieuwe technologieën.” Dat alles maakt dat specialisten spreken van baanpolarisatie: er is en blijft vraag naar hooggeschoolde en naar laaggeschoolde arbeid. De vraag naar middengeschoolde arbeid verzwakt. Komt daarbij dat laag- en middengeschoolden vaker terechtkomen in routinematige banen. Het zijn net deze jobs die makkelijker te vervangen zijn door geautomatiseerde oplossingen. Samengevat: voor de laag- of middengeschoolde vakman die al in het onderwijs digitale skills meekrijgt, ziet de toekomst er goed uit. Er valt eerder te vrezen voor werknemers met routinematige jobs die niet de intentie hebben zich bij te scholen.

Iedereen naar de zorg

Door de daling van het aantal jobs voor middengeschoolden zou deze groep wel eens zijn toevlucht kunnen zoeken tot de laaggeschoolde jobs. Daarom streeft Fons Leroy naar wat hij noemt de trekkende schoorsteen. “We moeten ervoor zorgen dat middengeschoolden naar een hoger scholingsniveau worden gezogen. Want dat bewijst de studie van Agoria: de vraag naar hooggeschoolde jobs zal alleen maar toenemen. Daarom moeten we jongeren voldoende motiveren om hoger onderwijs te volgen. En zo kunnen de laaggeschoolden hun jobs behouden.” Tegelijk zal een deel van de werknemers zich ook moeten heroriënteren. De productiearbeider wiens job wordt overgenomen door een robot, kan een andere job in de techniek en productie zoeken. Maar hij of zij kan ook overstappen naar een andere sector waar wel een grote vraag naar laag- of middengeschoolde arbeid is: de zorg en de diensten aan personen en bedrijven. Samen met het onderwijs – dat uiteraard vooral werk biedt aan hooggeschoolden – verwacht Agoria hier 510.000 bijkomende jobs tegen 2030. “We moeten de reconversie van werknemers aanmoedigen”, vindt Philippe Delhez dan ook. “Vaardigheden om met anderen om te gaan, de soft skills, zijn daarom erg belangrijk. Bedrijven moeten sterker inzetten op bijscholing en training on the job.”

Toon me alle jobs in techniek en productie

Publicatiedatum: november 2018.


Lees ook:

Salarissen in ICT stijgen minder sterk

Het basisloon in de ICT en telecom stijgt minder sterk dan vorig jaar. En de bonussen gaan er zelfs ...

Laat je salaris niet afhangen van het lot

Check het salariskompas van vacature.com en ontdek welk loonpakket iemand met jouw profiel mag verwachten.

 

Bij jonge ingenieurs telt niet enkel het salaris

Wie afstudeert als ingenieur, vindt doorgaans snel werk. Bij de keuze spelen eerder zachte waarden d...

Een hart voor de zorg?

Wij vonden 5 werkgevers uit de zorg die zowel voor hun patiënten als hun medewerkers een tandje bijsteken.
Benieuwd naar hun vacatures?

- Sponsored

Werken bij de overheid: dit zijn de voordelen

Het beeld van de ambtenaar die in een muffig kantoor routineuze taken uitvoert, is al lang achterhaa...

Word gevonden

Toon jouw profiel aan meer dan 400 werkgevers die elke dag nieuwe kandidaten zoeken in onze database.

Ingenieur studeren: maak de juiste keuze

Denk je eraan om voor ingenieur te studeren? Goed idee, maar welke richting kies je? Je kan namelijk...

Essentiële weetjes over de flexi-job

Steeds meer mensen maken gebruik van het systeem van flexi-jobs. Een flexi-job biedt tal van voordel...

Thuiszorgverleners willen autonomie

Dat de zorg haast een leger aan arbeidskrachten tekort heeft, weten we. Maar hoe doe je dat, meer ka...