TERUG NAAR OVERZICHT

Het impostersyndroom plaagt vooral perfectionisten en hoger opgeleiden

Rationeel weet je dat je alle redenen hebt om vol vertrouwen je opdracht te vervullen, maar toch heb je het idee dat je niet goed genoeg ben. Je bent ervan overtuigd dat je prestaties niet jouw verdienste zijn, maar eerder het resultaat zijn van toeval en geluk. Yep, jij hebt last van het impostersyndroom.

 

“Dan sta ik op dat congrespodium en denk ik ‘Is het wel zo interessant wat ik aan het vertellen ben? Straks staat er vast iemand uit het publiek op om me op mijn fouten te wijzen.’” Ook al heeft Nederlander Peter-Paul Koch expertise zat als het over websites bouwen gaat, soms overvalt hem het gevoel dat hij er niks van bakt, dat hij ‘een bedrieger is die vroeg of laat ontmaskerd wordt’.

 

Perfectionisme ten top

Impostor syndrome, noemen psychologen deze vorm van onzekerheid. Rationeel weet je dat je alle redenen hebt om vol vertrouwen je opdracht te vervullen, maar toch heb je het idee dat je niet goed genoeg ben. Je bent ervan overtuigd dat je prestaties niet jouw verdienste zijn, maar eerder het resultaat zijn van toeval en geluk. “Het gaat om mensen die succesvol zijn, maar het gevoel hebben dat ze doen alsof. Ze zijn succesvol, maar zo voelen ze zich niet”, beschrijft loopbaancoach Vreneli Stadelmaier het fenomeen in F*ck die onzekerheid.

 

Voor dat boek bevroeg ze zeshonderd Nederlandse hoopopgeleide mannen en vrouwen. Driekwart van de vrouwen en de helft van de mannen herkenden de impostorgevoelens. 30 procent van de vrouwen en 9 procent van de mannen gaven aan er hinder van te ondervinden. In eigen land deed Jasmine Vergauwe (UGent) onderzoek naar het verschijnsel. Haar enquête bij 201 bedienden (actief in HR, onderwijs, finance & accounting) leverde 20 procent impostors op. Significante verschillen tussen mannen en vrouwen, midden- en topmanagers of startende en ervaren werknemers vond ze niet.

 

Wat de meeste impostors wel gemeen hebben, is hun drang naar perfectionisme. Vergauwe heeft het in haar studie zelfs over ‘neurotisch perfectionisme’. Ook al ben je de beste van de klas, dan nog ben je niet tevreden. De gevolgen die die houding op de werkvloer kan hebben, laten zich raden: impostors zijn doorgaans minder tevreden over hun job en voelen zich minder nauw bij de organisatie betrokken. Stadelmaier linkt het zelfs aan burn-out: “Als je aan het impostor syndrome lijdt, haal je alles uit de kast om maar te bewijzen dat je het kunt. Je gaat steeds harder en harder werken. Geen enkele vorm van succes of erkenning wordt geïnternaliseerd, waardoor de honger naar bevestiging groter wordt en de uitdaging, het werk dat verzet moet worden, steeds meer of moeilijker wordt. Hier dreigt het gevaar van uitputting of burn-out.”

 

Iedereen impostor!

Zo ver gaat het bij Peter-Paul Koch voorlopig niet. Dat er constant een papegaai op zijn schouder zit – zoals Vreneli Stadelmaier het Impostor syndrome typeert – ervaart hij bovendien niet echt als een probleem. Integendeel. “In de loop der jaren heb ik geleerd om het gevoel wat te negeren. Dat is mijn manier om ermee om te gaan. Ik weet nu dat dat stemmetje in mijn hoofd 90 procent van de tijd ongelijk heeft. Ik begrijp ook beter dat het net dankzij die papegaai op mijn schouder is dat ik mijn werk niet als vanzelfsprekend beschouw. De codes die ik programmeer, controleer ik telkens opnieuw. Om te kijken of er toch niet ergens een foutje ingeslopen is. Ik vind dat geen slechte houding. Een beetje ‘impostor zijn, lijkt me heel gezond. Iedereen zou het moeten zijn, want het beschermt je tegen grote fouten maken. Het omgekeerde, té zelfzeker zijn, is volgens mij een veel groter probleem.”

 

 

Ben jij een ‘bedrieger’?

De Nederlandse Vreneli Stadelmaier dokterde een vragenlijst uit om te achterhalen over je een impostor bent. Ze baseerde zich hiervoor op de test ontwikkeld door Suzanne Imes en Pauline Clance, de Amerikaanse onderzoeksters die het Impostor syndrome in 1978 als eersten beschreven. Hoe meer ja’s je op onderstaande vragen verzamelt, hoe meer impostergevoelens je hebt. De volledige lijst (met 20 vragen) vind je in het boek F*ck de onzekerheid.

  • Ik schrijf mijn succes aan geluk toe.
  • Ik denk dat de mensen rondom mij slimmer of beter zijn dan ik.
  • Als ik een compliment krijg, dan denk ik meteen dat mensen dat zeggen omdat ze aardig willen zijn.
  • Ik zit ermee als mijn afgeleverde werk kleine tekortkomingen heeft.
  • Als ik succes boek, ben ik bang dat ik dat in de toekomst niet kan herhalen.
  • Ik voel me vaak schuldig of lui als ik niet iets ‘nuttigs’ doe.
  • Ik vind het lastig om aan anderen te vertellen dat ik promotie kreeg.
  • Ik vind het moeilijk om nee te zeggen.
  • Ik wil dat anderen mij aardig vinden, ook al betekent dat dat ik iets moet doen dat ik niet wil.
  • Hulp inroepen zie ik als een teken van zwakte, dus doe ik het liever niet.
 
Bron: F*ck de onzekerheid, 2016, SheMedia

 

Tekst: Hermien Vanoost. Foto: Shutterstock.


Lees ook:

Hoe pas je mindfulness toe in de praktijk? Deze vijf aanbevelingen zetten je op weg

Stiltedagen, een workshop mindfulness tijdens de lunch en twee keer per week yoga: stress op het wer...

Laat je salaris niet afhangen van het lot

Check het salariskompas van vacature.com en ontdek welk loonpakket iemand met jouw profiel mag verwachten.

 

vacature.com ging op cursus Mindfulness en efficiëntie op het werk

Stiltedagen, een workshop mindfulness tijdens de lunch en twee keer per week yoga: stress op het wer...

Een hart voor de zorg?

Wij vonden 5 werkgevers uit de zorg die zowel voor hun patiënten als hun medewerkers een tandje bijsteken.
Benieuwd naar hun vacatures?

- Sponsored

5 jobs waarin je jezelf kunt blijven ontwikkelen

Heb je een hekel aan sleur en wil je voortdurend bijleren? Dan zoek je best een job waarin je jezelf...

Word gevonden

Toon jouw profiel aan meer dan 400 werkgevers die elke dag nieuwe kandidaten zoeken in onze database.

Loopbaanbegeleiders stellen 'ideaal' actieplan voor carrièreswitch op

Droom je ervan om je loopbaan een nieuwe wending te geven? Dan zou dit wel eens het geknipte moment ...

Vijf redenen waarom een MBA een boost kan geven aan je carrière

Overweeg je om terug naar de schoolbanken te trekken om je huidige diploma aan te vullen met een uni...

Hoe zorg je voor de ideale work-lifebalans met je partner?

Wie samenleeft met een partner of gezin, moet vaak extra moeite doen om de werk-privébalans in evenw...