De charmes van onze verborgen kampioenen

Onze industrie kreeg het voorbije jaar zware klappen. Maar er is ook hoop in donkere dagen, want Vlaanderen telt verschillende bedrijven van wereldniveau. Toch zijn die amper bekend zijn bij het grote publiek. Vacature Magazine selecteerde enkele verborgen parels aan het Vlaamse technologiefirmament.

Welke Vlaamse bedrijven gaan wereldwijd de boer op, staan aan de absolute top in hun branche en zijn tegelijk nobele onbekenden bij het grote publiek? We schotelden de vraag voor aan werkgeversorganisatie Voka, die zich inspant om zogeheten ‘verborgen kampioenen’ te promoten. Samen met Vacature Magazine schoof de organisatie zes bedrijven naar voren. Hun gemeenschappelijke noemer? Lef, zegt Jo Libeer, gedelegeerd bestuurder van Voka: “Typisch voor deze bedrijven is dat ze wereldwijd op zoek gaan naar opportuniteiten. Dat is een breuk met het verleden. De wereld is klein en we gaan ‘m veroveren: die mentaliteit. On-Belgisch, en alleen al daarom zijn deze zes een voorbeeld voor veel Vlaamse bedrijven. Ons land telt natuurlijk meer dan zes bedrijven die wereldtop zijn in hun branche, maar dit is een mooie selectie.”

Eén bedenking toch: de bedrijven in onze lijst vertegenwoordigen meestal geen echt grote tewerkstelling. “Het zijn bedrijven die nog maar enkele jaren bezig zijn, dan kan je dat nog niet verwachten”, aldus Libeer. “Maar het heeft natuurlijk ook te maken met het feit dat Vlaanderen zich sowieso moet concentreren op het creëren van een hoge toegevoegde waarde. Dat gebeurt met minder mensen, al geldt dat niet altijd. Barco bijvoorbeeld wordt bij ons beschouwd als een grote werkgever, maar op wereldniveau zit de groep in een enorm kleine niche. Dat sluit grote werkgelegenheid dus niet uit. Bovendien zijn we bij uitstek een land van niches. Uit noodzaak. Als wij internationaal iets willen betekenen, moeten we keuzes maken. En vasthouden aan die keuzes, ook als de cijfers onder druk staan. Kijk naar LMS, een bedrijf dat echt een rolmodel is. Het heeft altijd heel consequente keuzes gemaakt. Oké, LMS werd onlangs overgenomen door Siemens, maar dat kan gebeuren. We moeten daar niet bang voor zijn. Ook als ze overgenomen worden, kunnen bedrijven van bij ons een strategische rol blijven spelen binnen een bepaalde niche. Het probleem is veeleer dat er in ons land heel veel geld op spaarboekjes staat, maar dat we het niet gemobiliseerd krijgen om bedrijven te laten groeien.”

3E

  • Wat? Onafhankelijk consulting- en softwarebedrijf, met focus op hernieuwbare energie en de optimalisering van energieconsumptie.
  • Waar? Aanwezig in Brussel, Toulouse, Beijing, Istanbul en Kaapstad.
  • Werknemers: 76

Jo Libeer: “Als een maatschappelijk probleem een economisch probleem wordt, is de oplossing nabij. Dat zie je ook bij 3E: zij houden zich bezig met energiezuinigheid in al zijn vormen. Op dit moment wordt het bedrijf niet rijk met wat het doet – 3E heeft een omzet van 8,5 miljoen euro en 76 werknemers – maar het investeert in een lange termijnproject. Het interessante is dat 3E in het zog zit van Belgische reuzen als Deme, Besix … Zij experimenteren met alternatieve energiebronnen en hebben nood aan consulting en wetenschappelijke ondersteuning. 3E lost de problemen op waarmee die grote bedrijven geconfronteerd worden. Is het een kostenefficiënte oplossing om op een bepaalde plek een hernieuwbaar energieproject uit de grond te stampen? Om die vraag op te lossen, komt 3E in beeld.”

Newtec

  • Wat? Europees marktleider voor breedbandinternet via satelliet voor consumenten.
  • Waar? Kantoren in de VS, Dubai, China, Singapore en ook actief in Frankrijk en Duitsland.
  • Klanten? Onder meer Disney en CNN.
  • Werknemers: 316, waarvan 214 in België

Jo Libeer: “Op de Olympische Spelen waren we terecht trots op Alfacam, maar je hebt natuurlijk ook een bedrijf nodig dat ervoor zorgt dat de televisiebeelden van de ene kant van de wereld naar de andere raken. Dat doet Newtec. Een echte wereldspeler, intussen. Wereldwijd kijken twee miljard mensen televisie dankzij de apparatuur van Newtec. Een verbluffend cijfer, maar toch is het bedrijf bij ons amper bekend. Vreemd, toch. De komende drie jaar investeert Newtec 50 miljoen euro in nieuwe technologieën. Vorige zomer besliste de Vlaamse overheid om 19 miljoen euro te investeren in Newtec. Ook het Europese ruimteagentschap ESA financiert mee.”

Melotte

  • Wat? Specialist in 3D-printing met metaal.
  • Waar? Opereert wereldwijd vanuit Zonhoven.
  • Klanten? Onder meer Airbus, NASA, Exxon, BASF, DOW, Pfizer en Janssen Pharmaceutica.
  • Werknemers: een 50-tal

Jo Libeer: “Melotte zorgt met zijn medische toepassingen voor een radicale breuk in de medische sector en de sociale zekerheid, net als Orfit Technologies (zie verder, DS). In Vlaanderen staan veel mensen op hun achterste poten als je het hebt over het vermarkten van de zorg. Maar als je technologische innovatie toelaat in de medische sector en als de sociale zekerheid daar soepel op inspeelt, kan de overheid de kosten drukken. Mario Fleurinck, zaakvoerder van Melotte, merkt terecht op dat de kostprijs van heupprothesen de voorbije 20 jaar alleen maar gestegen is, wat economisch gezien volstrekt onlogisch is. Technologische vernieuwing is ook in het belang van de patiënt, want het betekent een betere geneeskunde en zorg. Wat Melotte presteert, is sowieso ongelooflijk. Het bedrijf maakt prothesen op maat, maar werkt evengoed voor grote namen in de ruimte- en luchtvaartsector en in de petrochemie. Het is ook een groen verhaal, want 3D-printing is heel efficiënt: je gebruikt precies de hoeveelheid grondstoffen die je nodig hebt, niets meer. Je bespaart ook op transportkosten, doordat de productie dichtbij blijft.”

Clear2Pay

  • Wat? Leverancier van veilige betaalsystemen voor financiële instellingen.
  • Waar? België, Europa, VS, Chili, Dakar, India, China, Australië, Singapore, uitbreidingsplannen in Chili en Brazilië.
  • Klanten? Onder meer VISA, Rabobank, ING, MasterCard, BNP Paribas, Bank of America, Bank of China.
  • Werknemers: meer dan 1.000 wereldwijd

Jo Libeer: “We hebben verschillende bedrijven die met betaalsystemen bezig zijn. Naast Clear2Pay is er nog Vasco Data Security en Sopra Banking Software. Het begint stilaan op een cluster te gelijken. Er is natuurlijk altijd het risico dat onze technologische kroonjuwelen opgekocht worden door buitenlandse bedrijven. Ook Clear2Pay kreeg de voorbije zomer een overnamebod van 400 miljoen euro van de Indiase groep Infosys, maar Clear2Pay wou op eigen kracht verder (de deal sprong op het nippertje af na een dispuut over de waardering van het bedrijf, DS). Op zich hoeven we volgens mij niet bang te zijn voor overnames. Angst is een slechte raadgever. Het gaat erom de cruciale activiteiten hier te houden en ondernemers zo veel mogelijk de keuze te laten of ze alleen verder willen of opgenomen willen worden in een grotere, internationale groep.”

Asco Industries

  • Wat? Engineering, productie en assemblage van vliegtuigonderdelen.
  • Waar? België, Canada, Duitsland en de VS.
  • Klanten? Airbus, Boeing, Bombardier, Embraer, Dassault, Cessna …
  • Werknemers: 1.050 in België, 305 in het buitenland

Jo Libeer: “Asco Industries is een beetje een vreemde eend in de bijt in deze lijst, omdat het bedrijf al iets langer meedraait (sinds 1954, DS) en ook al vrij groot is. Maar Asco is niet bekend bij het grote publiek. Ik kijk naar de toekomstmogelijkheden van de luchtvaartindustrie. Volgens vliegtuigfabrikant Boeing is er tegen 2030 vraag naar 400.000 nieuwe vliegtuigen, goed voor een catalogusprijs van 4.000 miljard dollar. Als je in die markt zit en je bent goed, zoals Asco, dan heb je de wind in de zeilen. De voorbije twee jaar heeft het bedrijf 100 personeelsleden extra aangeworven, en voor de komende vier jaar zijn er nog ‘s 500 aanwervingen gepland. De schaarste van gespecialiseerd personeel wordt stilaan een probleem. Asco moet mensen importeren, dat kan niet anders. Opmerkelijk: Asco is nog altijd voor 100 procent een familiebedrijf. Straf. Ook dat is een kenmerk van onze verborgen kampioenen.”

Europlasma

  • Wat? Oppervlaktebehandeling van materialen en apparaten door middel van plasmatechnologie, onder meer water- en brandwerende coatings.
  • Waar? Wereldwijd actief vanuit Oudenaarde.
  • Klanten? Medische sector, lucht- en ruimtevaart, auto-industrie, consumentenelektronica, waaronder Apple, Samsung, Nokia …
  • Werknemers: 25

Jo Libeer: “Europlasma is relatief onbekend, maar draait toch al een tijdje mee (sinds 1990 om precies te zijn, DS). Het bedrijf heeft een dipje gehad in zijn omzet, maar stelde zijn plannen bij en heeft nu goeie vooruitzichten. Europlasma maakt onder meer water- en brandwerende coatings die gebruikt worden in uiteenlopende sectoren als de medische sector, de lucht- en ruimtevaart en de consumentenelektronica. Een voorbeeld is een plasmacoating voor de iPhone, waardoor het toestel corrosie- en vochtbestendig wordt. Die technologie wordt ook in de luchtvaart gebruikt. Meer dan drie jaar geleden kreeg Europlasma een grote bestelling van Airbus, waarvoor het een isolerend schuim ontwikkelt dat gewicht bespaart en brandveiliger is. Die zeer dunne, bijna onzichtbare coating is geknipt om de gevoelige elektronica en apparatuur in vliegtuigen te beschermen. Europlasma vindt stilaan zijn weg naar de grote constructeurs in die wereld, in het kielzog van bedrijven als Asco, LMS, Sabca …”