West-Vlaming? Droomt u van een job in uw achtertuin?

Vier weken lang houden we halt bij vier overheidsbedrijven in onze provincies voor dubbelinterviews. De hoofdrolspelers? Een werknemer die van de privé naar de overheid overstapte, en een werknemer die reeds zijn hele carrière gepokt en gemazeld is bij de overheid.

U bent West-Vlaming, pas afgestudeerd en droomt van een baan in uw achtertuin? Dan ligt u vandaag in de bovenste schuif bij het Brugse stadsbestuur. Brugge ‘die scone’ geeft de concurrentieslag met de privésector om ervaren mensen immers op, en richt de pijlen voortaan resoluut op pas afgestudeerden.

Nicoline Buyck, 8 jaar aan de slag in de privésector, nu bij de stad Brugge: “Ik krijg hier heel veel flexibiliteit, en met twee kinderen is dat toch een stevig pluspunt.”

“Ik vrees dat we hier bijzonder lastige tijden tegemoet gaan.” Het werkkader mag dan adembenemend mooi zijn, met de  Brugse reien op de achtergrond, personeelsdirecteur Karin Florival windt er geen doekjes om. “Binnen dit en zeven jaar zal 25 procent van het actuele personeelsbestand van de stad Brugge vertrokken zijn, omdat ze de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt.” In concrete cijfers vertaald: zowat 450 Brugse ambtenaren mogen dan van hun oude dag gaan genieten, wat anno 2011 al neerkomt op zeventig aanwervingen per jaar.

“We zijn uiteraard al volop bezig met het sensibiliseren van onze diensthoofden om die uitstroom voor te bereiden en de aanwezige kennis hier te verankeren, maar toch, dit blijft een helse opdracht. Gelukkig is het probleem op alle diensten niet even nijpend."

"We vinden bijvoorbeeld probleemloos mensen voor de jeugddienst, preventiewerkers of communicatiespecialisten. Een heel ander verhaal wordt het wanneer we op zoek moeten naar it’ers, financiële specialisten, ingenieurs, ja zelfs architecten. En opvallend genoeg, ook schoonmaakpersoneel, waarvoor de concurrentieslag met de dienstencheque-bedrijven keihard is.”

De klaagzang is niet nieuw, maar het debat werd onlangs wel nieuw leven ingeblazen door een studie van Hudson – uitgevoerd in opdracht van Voka – waaruit moest blijken dat de openbare sector in vele gevallen even goed of zelfs beter betaalt dan de privésector.

“Onzin”, klinkt het in Brugge. “Alleen al de extralegale voordelen die in het bedrijfsleven vanaf een bepaald niveau haast ingeburgerd lijken, zijn voor ons een onhaalbare kaart. Maaltijdcheques en hospitalisatieverzekering, daarmee is de kous af bij ons. Daar komt bovenop dat wij ook voor de lonen vastzitten aan een aantal loonschalen die door de Vlaamse overheid zijn vastgelegd en die echt wel te laag liggen als we op zoek gaan naar mensen met pakweg minstens vijf jaar ervaring.”

Nul anciënniteit

“Kijk, wie hier als schoolverlater start, kan door de jaren heen een mooi salaris opbouwen, dankzij de anciënniteit. Voor iemand uit de privésector die de overstap waagt, ligt dat anders. De opgedane ervaring wordt hier immers niet meegenomen, waardoor je als dertigjarige bijvoorbeeld een startersloon voorgeschoteld krijgt.” Nicoline Buyck (31) weet waarover ze spreekt. Zij was eerder acht jaar aan de slag in het bedrijfsleven, waarvan vijf jaar voor Secretary Plus.

“Ik rekruteerde en selecteerde daar voor andere bedrijven, een sterk commercieel gerichte baan dus. Na de geboorte van mijn tweede spruit heb ik de overstap gemaakt naar de openbare sector, en eerlijk, die beslissing heb ik me nog geen seconde beklaagd. Bij de stad Brugge ben ik nu verantwoordelijk voor de coördinatie en begeleiding van alle examens. Een baan met inhoud maar zonder de zware commerciële druk die ik vroeger wel had én met een beter evenwicht tussen het werk en mijn privéleven.”

“In sommige gevallen kunnen we relevante ervaring wel meenemen als iemand uit de privé overstapt, maar dat is hoe dan ook eerder uitzonderlijk”, verduidelijkt Karin Florival. “En zelfs dan schieten we doorgaans tekort en komen we niet in de buurt van wat ze in de privésector konden verdienen. Voor starters ligt het anders, op dat vlak kloppen de bevindingen van de Hudson-studie wel. Het probleem is natuurlijk dat de loonschalen voor overheidspersoneel iets lager liggen vanuit de filosofie dat ambtenaren later een beter pensioen zullen krijgen. Dat klopt ook, maar de sollicitant anno 2011 heeft daar geen boodschap meer aan en wil zich ook niet zo lang meer engageren bij eenzelfde werkgever."

"En dus kunnen wij enkel maar proberen om een handvol andere troeven uit te spelen: veel vakantiedagen, een vlotte combinatie werk-gezin, maatschappelijk relevant werk voor een werkgever die toch wereldwijd naam en faam heeft als Unesco-werelderfgoed, noem maar op. Dramatischer is natuurlijk dat wij nu ook in concurrentie moeten treden met ander niveaus binnen de overheid: de federale overheid bijvoorbeeld geeft premies om u tegen te zeggen om bepaalde profielen te lokken, de NMBS idem dito. En zij bieden ook veel vakantie. Helaas mogen wij zover niet gaan van de Vlaamse overheid, en dat is toch wel een beetje frustrerend.”

Job uit idealisme

Vanuit de overtuiging dat het zinloos is om nog langer de concurrentieslag met de privésector aan te gaan voor mensen met enige ervaring, wil het Brugse stadsbestuur het geweer dan ook stilaan van schouder veranderen. “We willen voluit mikken op jongeren, die we een mooi carrièreperspectief kunnen aanbieden en tegelijk extra zullen moeten opleiden. Het probleem is dat heel wat van onze diensthoofden nog niet meegaan in dat verhaal. Zij verwachten nog altijd dat ervaren mensen vervangen worden door mensen met bijna evenveel ervaring. Dat kan dus niet meer. En dus wacht ons nu een dubbele opdracht: enerzijds moeten we diensthoofden beter leren coachen, anderzijds moeten we veel meer middelen uittrekken voor de opleiding en vorming van jonge nieuwkomers.

Enkele jaren terug al zijn we in zee gegaan met een externe consultant om al onze 200 leidinggevenden in een bad te stoppen rond werkoverleg en individuele coaching op de werkvloer. Dat moet er op termijn ook voor zorgen dat nieuwkomers het niet na enkele jaren voor bekeken houden, omdat ze op een chef gevallen zijn die misschien wel expert is in zijn vakgebied maar niet met zijn mensen kan omgaan.

Tegelijk is hier ook een nieuw soort realisme gegroeid: kandidaten bij wie het financiële aspect primeert, moeten we niet langer aan boord proberen te halen. Werken voor een overheid doe je ook een beetje uit idealisme. Wij spelen in onze vacatures altijd open kaart over de lonen, maar vaak merken we dat kandidaten die de hele sollicitatieprocedure met succes doorlopen hebben dan plots met nieuwe looneisen komen aandraven. Terwijl die barema’s gewoon vastliggen, en we geen marge hebben.”

“Het is ook en vooral een kwestie van prioriteiten”, stelt Nicoline. “In de privé krijg je bijvoorbeeld vaak een laptop en smartphone, maar daar staat ook wel wat tegenover. Beschikbaarheid altijd en overal, of avondwerk bijvoorbeeld. Dat ligt hier nu toch anders. Ik werk hard, krijg ook de nodige waardering daarvoor, maar ga naar huis en weet dat mijn werkdag erop zit. Bovendien krijg ik hier heel veel flexibiliteit, en met twee kinderen is dat toch een stevig pluspunt. Ik vind dat mensen zich al te vaak blindstaren op wat ze hier niet hebben, zonder stil te staan bij wat ze daarvoor dan in de plaats krijgen. En ja, vaak is het moeilijk om dat in geld of cijfers uit te drukken. Alle extralegale voordelen én het perfecte evenwicht tussen werk en privéleven, ik vrees dat dit weinig realistisch is.”

Tekst Filip Michiels
Foto Jonas Lampens