Foutmelding

  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.
  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.

Stress: hoe maak je er iets positiefs van?

Te veel werk, strakke deadlines, een zeurende baas, kinderen,... redenen genoeg om gestresseerd door het leven te gaan. Toch hoeft stress niet per se negatief te zijn. Sigert Vandenberghe van ISW Limits legt uit hoe je er positieve energie uit kan halen.

Wat is stress eigenlijk?

Om stress om te kunnen zetten in positieve energie is het belangrijk te weten wat stress is: stress is een reactie op een bedreiging. Worden we geconfronteerd met een gevaar, dan gebeurt er vanalles in ons lichaam dat ons helpt om tegen dat gevaar te vechten of ervan weg te vluchten. Onze ademhaling versnelt om meer zuurstof binnen te halen, onze hartslag versnelt om die zuurstof naar onze spieren te pompen en onze spieren gaan zich opspannen. Je kan je voorstellen dat dit heel wat energie vraagt van het lichaam.

Wat is het nut daarvan?

Stel je voor dat je op reis plots oog in oog komt te staan met een hongerige tijger. Je stressmechanisme treedt meteen in werking. De lichamelijke en mentale stressreactie vergroten je kans om te overleven. Ademhaling, hartslag en opgespannen spieren maken dat je sneller kan vluchten of beter kan vechten tegen het gevaar. Door je te focussen op de tijger hou je hem goed in de gaten, ook dit vergroot je overlevingskansen.

Wanneer wordt stress dan een probleem?

De stressreactie van lichaam en geest is heel nuttig bij een fysieke bedreiging, zoals in het voorbeeld van de tijger. Het probleem is nu dat dit stressmechanisme ook reageert bij bedreigingen als te veel werk, deadlines die we dreigen te missen, een lastige baas, jobonzekerheid,… Als je deze zaken als bedreigend ziet, wordt het stressmechanisme geactiveerd. Er wordt energie geproduceerd om te vechten of te vluchten tegen dat gevaar. Bij dit soort bedreiging heeft vechten of vluchten echter weinig zin. Met andere woorden, je lichaam en geest stellen een reactie die je niet helpt en waarvan je zelfs behoorlijk wat last kan hebben.

En verder vraagt heel die stressreactie vooral heel veel energie van ons lichaam. Alle energie gaat naar de stressreactie waardoor ons spijsverteringsstelsel minder energie krijgt en we ons eten minder goed verteren. Maag- en darmklachten komen dan ook vaak voor bij stress. Ook ons immuunsysteem krijgt minder energie waardoor we vatbaarder worden voor bijvoorbeeld griep en verkoudheid. En aangezien die stressreactie zoveel energie vraagt worden we er ook gewoon heel moe van.

Is dit gevaarlijk?

Ja en nee. Mensen kunnen best wel wat stress verdragen zolang het maar niet te lang blijft duren. Als het gevaar na een poosje verdwijnt, dan zal het systeem terug stilvallen en kunnen we recupereren. Als het gevaar echter lang aanwezig blijft dan wordt het stressmechanisme zodanig onder druk gezet dat het ontregeld kan geraken. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij mensen die een burn-out oplopen. Als stress je bloeddruk verhoogt, is het natuurlijk ook beter om daar niet al te lang mee rond te lopen.

En hoe zet je stress om in positieve energie?

Als je goed begrijpt hoe ons stressmechanisme functioneert, dan kan je ook leren om stress om te zetten in positieve energie. Zoals beschreven zal stress ontstaan als wij een situatie als bedreigend zien. Onze perceptie – hoe wij de dingen zien – speelt dus een heel belangrijke rol. Dikwijls zien we immers een situatie zoals een deadline of jobonzekerheid als een hele grote bedreiging en we overschatten het gevaar ervan. We denken dan bijvoorbeeld dat we ontslaan zullen worden als we de deadline niet halen, of bij jobonzekerheid dat we ons werk gaan verliezen, geen inkomen meer zullen hebben en in armoede zullen moeten leven. Op die manier maken we het gevaar veel groter dan het in realiteit is en zetten we ons stressmechanisme volop in werking. Weet dat stress ook maakt dat we ons net gaan focussen op de bedreiging en alles wat negatief is, waardoor we enkel nog het negatieve zien maar niet meer de positieve aspecten of de kansen die een situatie biedt.

Stress omzetten in positieve energie doe je dan ook door een moeilijke situatie niet als een gevaar te bekijken maar als een uitdaging. In plaats van je te focussen op de gevaren en negatieve aspecten, richt je je beter op de uitdagingen en kansen die een moeilijke situatie biedt. Een voorbeeld:

Je moet een deadline halen op je werk. Je kan dit als een bedreiging zien en als volgt denken: “Ik ga dit niet halen en mijn baas zal kwaad zijn. Hij zal denken dat ik incompetent ben en dan krijg ik een slechte beoordeling. Misschien ontslaat hij me wel. En wat dan…?” Als je zo naar de situatie kijkt, zie je het als een bedreiging en zal je stress krijgen. Je zou dezelfde situatie misschien ook als volgt kunnen bekijken: “Die deadline wordt moeilijk. Maar als ik m’n best doe en ik haal het dan zal mijn baas tevreden zijn. Ik kan nu eens bewijzen wat ik waard ben.” Deze manier van kijken naar dezelfde situatie zal niet tot stress leiden maar zal je stimuleren en energie geven om er tegenaan te gaan.

Mensen die erin slagen om zelfs in heel moeilijke situaties de kansen en het positieve te zien, zijn de meest veerkrachtige mensen. Enkele tot de verbeelding sprekende voorbeelden:

1. Een collega die pas zijn auto per total had gereden die zei: “Welja, nu zal ik een nieuwe moeten kopen. En een nieuwe auto is altijd wel leuk.”
2. En terminale kankerpatiënte die zei: “Door die borstkanker heb ik heel veel lieve mensen leren kennen zoals de verpleegsters in het ziekenhuis. En daar ben ik heel dankbaar voor.”

Welke gedachten probeer je beter te vermijden?

Volgende denkfouten komen heel vaak voor en voeden de stress. Te vermijden dus:

- “Ze gaan denken dat…” : Dit is een gedachte die veel mensen hebben, nochtans kan niemand gedachten lezen en weet je dus niet wat anderen zullen denken. Openheid laten voor het feit dat “ze” ook iets anders kunnen denken, misschien zelfs iets positiefs, kan veel stress wegnemen.

- Selectief denken: Op basis van 1 negatief element, de hele situatie negatief bekijken. Je verspreekt je bijvoorbeeld even op een vergadering en denkt dat je jezelf daardoor compleet belachelijk gemaakt hebt, terwijl je opmerking voor de rest misschien heel waardevol was.

- Veralgemenen: Gedachten met woorden als altijd, allemaal, iedereen, nooit, niemand,… kloppen bijna nooit. Als je denkt dat niemand je graag heeft zal je je uiteraard slecht voelen. Maar dan zie je al die mensen die je wel graag hebben even over het hoofd. En dat is wat stress soms met ons doet. Dus laat je niet doen en bekijk de dingen realistisch zoals ze zijn.

I.s.m. ISW Limits