Mijn werk maakt me zo lusteloos. Heb ik een bore-out?

"Mijn werk maakt me lusteloos en depressief. Niet door de te hoge werkdruk, maar omdat ik me verveel. Wat kan ik doen?"
Het antwoord van AristA

Van te veel werkdruk en werkstress krijg je een burn-out, maar van het tegenovergestelde - een te gemakkelijke job met te weinig uitdaging - krijg je een zogenaamde bore-out. De symptomen – lusteloosheid en depressie – zijn dezelfde.

Rothlin en Werder (1), twee Duitse auteurs die de term bore-out lanceerden, stellen dat 15% van de kantoorlui niet voldoende uitgedaagd wordt en zich verveelt op het werk. Niet minder dan 60% zou bovendien laten uitschijnen dat ze meer werken dan ze eigenlijk doen.

Net als een burn-out voltrekt een bore-out zich vrij langzaam. Een werknemer zit in een weinig creatieve job - meestal een bureaujob - en zijn verantwoordelijke delegeert slecht. Gefrustreerd omdat hij te weinig werk krijgt en te hoog gekwalificeerd is, vraag hij om meer werk. De werknemer krijgt echter enkel nog meer niet-uitdagende en té gemakkelijke taken. Dus vraagt hij na een tijdje geen extra werk meer. Hij doet zijn werk zo traag mogelijk en doet desnoods alsof hij druk bezig is. De werknemer voelt zich nutteloos, leeg en krijgt een hekel aan zijn werk.

Terwijl de overwerkte baas afstevent op een burn-out door te veel stress, lijdt de werknemer onder een bore-out door verveling. Net als zijn baas ploft hij ’s avonds geïrriteerd en lusteloos neer in de zetel, hoewel hij niet echt moe is. Het resultaat is ziekteverzuim en efficiëntieverlies voor het bedrijf.

Volgens Rothlin is het gemakkelijker om alcoholisme aan de werkgever op te biechten dan toe te geven dat men zich verveelt op het werk. Een burn-out en stress zijn sociaal geaccepteerde problemen, terwijl een bore-out iets voor ‘luilakken’ lijkt te zijn.

Doen alsof je werkt

Bij het omgaan met de problematiek bore-out gebruiken werknemers verschillende tactieken. In het beginstadium, wanneer de werknemer nog inventief is maar onderwerkt, probeert hij zijn baas ervan te overtuigen dat hij meer vertrouwen waard is. De werknemer blijft even lang als zijn baas in het bureau, zelfs al heeft hij niets meer te doen. Na een tijdje geeft de werknemer zich over aan het feit dat hij vrije tijd heeft, omdat hij ervan uitgaat dat zijn baas dit van hem verwacht. In feite komt men tot een patroon van valse arbeid. Een tactiek is om elke avond een aktetas mee naar huis te nemen om duidelijk te maken dat het werk verder gezet wordt. De aktetas wordt natuurlijk nooit geopend.

Strategische vertraging

Wanneer de toestand blijft bestaan of wanneer het gebrek aan werk resulteert in een aversie ten opzichte van het werk, wordt de werknemer sluwer. Hij onderhandelt voor kunstmatig lange deadlines zodat de uren van niets doen in het bureauritme worden ingebouwd. Of de werknemer kiest voor een 'strategische vertraging'. Wanneer bijvoorbeeld een teamproject behoefte heeft aan input van een collega van een andere afdeling, wacht de werknemer tot deze persoon afwezig is om hem op te bellen. Deze collega wordt dan verantwoordelijk voor het feit dat de werknemer gedurende een paar uur of een paar dagen niets te doen heeft.

Een andere tactiek is een reservejas opgehangen aan de bureaustoel en een halfvolle tas koffie naast de telefoon. Op die manier kan de werknemer voor een paar uur verdwijnen, terwijl zijn baas er van uit gaat dat de werknemer elders in het gebouw aanwezig is.

In sommige bedrijven zou er een systeem van valse rokers bestaan. Deze rokers doen alsof ze rookverslaafd zijn om eventjes naar buiten te kunnen gaan en zo een tijdje te ontsnappen aan hun bureau. Internet, e-mail en gsm hebben de waaier van alternatieve activiteiten voor 'onderwerkten' nog sterk uitgebreid.

Hoe kan het probleem van bore-out concreet opgelost worden?

Een mogelijkheid is dat de werknemer een poging onderneemt om het probleem met de werkgever te bespreken. Hierbij riskeert hij echter dat hij niet begrepen wordt. Het is immers niet gemakkelijk om te zeggen tegen de werkgever dat je te weinig uitdaging krijgt op het werk en je je dus verveelt zonder als luiaard bestempeld te worden. Een oplossing is vanzelfsprekend een job met een grotere uitdaging en verantwoordelijkheid. In de praktijk is het jammer genoeg meestal noodzakelijk om hiervoor van job te veranderen.

1 Rothlin Ph. and Werder P.R. Diagnose Bore-out, Redline Wirtschaft, 2007.