Meerderheid werknemers heeft last van stress aan vooravond van nieuwe werkweek

Kent u het ook, het zondagavondgevoel? Een bijna ondefinieerbare angst, weemoed of onrust die u overvalt omdat de werkweek eraan komt. Met de bijhorende files, vergaderingen en het werk dat de voorbije week bleef liggen. Volgens professor Peggy De Prins is uw zondagavondgevoel dikwijls een teken van betrokkenheid.

Smelt bij u ook dat blije weekendgevoel weg eenmaal het avondeten op zondag is afgeruimd? U ziet op tegen al het werk van de komende week, en tegen de vele vergaderingen. Bovendien was het weekend weer te kort. Eén troost: u kampt niet alleen met de zondagavondblues. Volgens een recente enquête voelt vier op vijf werkende Britten zich neerslachtig op zondagavond. Alleen is dit gevoel niet erkend en staat het evenmin in het woordenboek.

"Ik voel me geregeld een beetje down op zondagavond", geeft ook arts en stressconsulent Luc Swinnen toe. "Ik schat dat 90 procent van de werkende bevolking daar ooit mee kampt. Maar een wetenschappelijke beschrijving heb ik er nog niet van gezien." Voorlopig hebben onderzoekers ons zondagavondgevoel niet in kaart gebracht, leert een rondvraag aan de Vlaamse universiteiten. Maar Luc Swinnen kan het wel plaatsen: "We zijn allen op zoek naar de Heilige Graal van het Geluk. Blijkbaar vinden nogal wat mensen dat geluk niet in hun werk. Ze geloven daarom dat ze in hun weekend dat tekort moeten compenseren. Maar zondagavond dringt het besef door dat ze zaterdag en zondag weer niet gelukkig waren. En ze realiseren zich dat het maandag weer ernst is. Dan moeten ze opnieuw vijf dagen wachten voor ze die kans weer krijgen."

Dokter Swinnen wordt even heel cynisch: "We hebben als moderne Vlaming blijkbaar twee plichten: gelukkig zijn en kunnen koken. Als ik op een zondagavond naar vrienden rijd, hou ik mijn hart vast. Als de soufflé niet voldoende gerezen is, is de gastvrouw ongelukkig. Terwijl vroeger een avondje met vrienden gewoon gezellig was, is het nu een test of de gastvrouw (of –heer, nvdr) wel kan koken."

Werk en privé

We trachten ons werk niet te vermengen met onze privésituatie. Maar geregeld schuren de twee levens knarsend tegen elkaar. "Zondagavond is zo'n prangend moment. Open ik mijn mailbox al of geniet ik nog even van een rustig moment?", weet Peggy De Prins, professor hr-management aan de Antwerp Management School.

De Prins onderzocht zopas de vervlechting van werk en privé bij een doorsnee Belgische werknemer: slechts de helft ervaart die echt. "Bij de meerderheid leeft dit nog niet. Vooral de hogere kaderleden voelen heel sterk aan dat de grenzen tussen de twee snel vervagen. Je zou dus kunnen besluiten dat het zondagavondgevoel veel sterker leeft in de groep van de kenniswerkers."
In haar ogen is de zondagavondblues een teken van werkbetrokkenheid en -motivatie. "Zeker bij werknemers die hun job positief invullen. Uit onze studie blijkt onder meer dat vitale en bevlogen werknemers een hogere kans hebben om werk en privé in elkaar te laten overvloeien."

"Kenniswerkers en managers hebben uitdagend werk met flink wat onzekerheid. De eisen liggen hoog en de problemen zijn complex. U en ik zijn heel erg bezig met onze baan. Ons werk laat ons niet meer los. Kenniswerkers zijn constant onzeker of hun werk wel voldoet aan gevraagde kwaliteit. Het zondagavondgevoel zit in eenzelfde categorie. Het is een vorm van onzekerheid."
"Zie die nieuwe vervlechting niet te negatief", aldus Peggy De Prins. "Vele mensen zijn juist op zoek naar een uitdagende job waarmee ze resultaten kunnen neerzetten waar ze trots op kunnen zijn. Zondagavond krijgen we een kriebel om de draad weer op te nemen."

Vroeger was de aflijning tussen de werkweek en het weekend veel strikter. "De meer 'hybride combinaties' tussen werk en privé zullen toenemen. De komende tien, twintig jaar zullen we nog meer thuiswerken", voorspelt professor De Prins. Ze haakt aan bij het discours over het 'nieuwe werken'. "Door de nieuwe technologieën, door het thuiswerken en de flexibele arbeidsformules raken privéleven en professionele activiteiten steeds meer vervlochten."

Zondagavond wordt de boog weer strak aangespannen. "Nieuw wetenschappelijk onderzoek leert ons dat een bedrijf zijn medewerkers gerust mag uitdagen, maar er moet voor zorgen ze voldoende ondersteuning krijgen en de werkdruk draaglijk blijft", aldus professor De Prins. Iedereen heeft drie zones: een comfortzone, een stretchzone en een stresszone. "Een organisatie die een echt engagement van haar medewerkers verlangt, moet ze uit hun comfortzone halen en in hun stretchzone trekken. Het is de taak van de leidinggevenden om hun mensen af en toe op de tippen van hun tenen te laten lopen. Daarbij moet een goede leidinggevende opletten dat ze niet doorslaan naar hun stresszone."

Smartphone-koorts

Via de laptop of de smartphone blijven we voortdurend in contact met ons werk. "Vandaag belast het werk ons 24 op 24 uur, 7 op 7 dagen. Het is nooit meer echt weekend. Voor heel wat mensen die bij mij op consultatie komen, wordt dat te veel", getuigt dokter Swinnen. "Maandagochtend vond ik 150 nieuwe berichten in mijn mailbox. Die zijn allemaal afkomstig van mensen die zaterdag of zondag hun achterstallige mails beantwoorden. Als mensen hun weekend daaraan willen verspillen, prima, maar ik niet."

Volgens Peggy De Prins kunnen we de zondagavondblues bestrijden door duidelijkere keuzes te maken: "We evolueren naar een 'work-in-life'-balans, waarin het werk veel minder in conflict komt met onze vrije tijd. We moeten trachten de twee harmonieus in elkaar te laten overlopen, zodat ze elkaar versterken. Zo kan u zondagavond reeds wat werken voor maandag om opnieuw controle krijgen over de zaak. Zie dit niet te negatief. Wie zondagavond werkt is geen triestige plant, maar anticipeert op de komende week."

Luc Swinnen gelooft dat hier ook een rol is weggelegd voor de werkgever, die de autonomie van zijn medewerkers kan verruimen. "Laat hen zelf meer beslissen. Dan zal het stressgevoel verminderen, ook op een zondag." Zijn laatste advies: "Het is grondig verkeerd om tegen uw zin naar het werk te gaan en te hopen dat u het zaterdag en zondag weer recht kunt trekken. Dat lukt niet. Toen ik dat gevoel had, veranderde ik van job. Ik werd zelfstandige en kan nu alles zelf organiseren. Mijn stressgevoel is sterk gedaald. Sindsdien voel ik me ook veel beter op zondagavond."

5 tips om uw zondagavondblues onder controle te krijgen

  • Trek zelf de lijn, bepaal uw grenzen. Maar besef dat indien u voor een kwaliteitsvolle job kiest, die u tijd zal kosten, ook op een zondagavond.
  • Begin al vrijdagnamiddag op het werk aan een taak die u anders maandag zou aanvatten. Zo vermindert u de spanning op zondagavond.
  • Overlaad uw weekend niet. Luc Swinnen: "Dat ritje naar zee of de barbecue zijn geen verplichting. Ontdek dat ook de strijk, de was en de plas ontspannend kunnen zijn."
  • Indien u zich elke maandagochtend met lood in de schoenen terug naar het werk sleept, zit u waarschijnlijk niet op de juiste plek. Peggy De Prins: "Als wij werknemers testen op hun engagement op het werk, vragen we letterlijk of ze maandagochtend met volle energie aan de slag gaan. Wie op een burn-out afstevent, is dikwijls dan al aan het einde van zijn Latijn."
  • Als u zich verveelt tijdens uw werkuren, krijgt u onvoldoende uitdagingen. Kijk eerst of u meer werk kan krijgen. Anders verhuist u best. Probeer vooral tevreden te zijn op het werk.

Twee derde kampt met zondagavondgevoel

Tweederde van de Vlaamse hooggeschoolde werknemers kampen op zondagavond met een bluesgevoel, blijkt uit een rondvraag onder onze lezers via de Vacaturesite. Exact 66,5 procent van de surfers die op onze vraag reageerden, herkennen het weeë, mistroostige gevoel op de laatste avond van de week. Bij hen verdwijnt de vrolijke weekendstemming eens het avondeten op zondag is afgeruimd. Eén derde verklaart geen last te hebben van een dergelijke depressieve stemming.

  • 66,5%: ja, ik heb ook last van zondagavondblues
  • 33,5%: neen, ik heb er geen last van

Bron: op basis van de reactie van 185 surfers op www.vacature.com

Lees de getuigenissen