Mag een werknemer zijn middagpauze zomaar overslaan en doorwerken?

"Ben ik tijdens de middagpauze verplicht om echt te pauzeren of kan ik gewoon een snelle hap achter het bureau nemen?"
Het antwoord van Elisa Soares Almeida, legal advisor bij Partena

Een pauze nemen is wettelijk verplicht zodra meer dan zes uur wordt gewerkt. De duur van de pauze wordt vastgelegd bij cao. Is er geen cao in de sector of het bedrijf, dan duurt de pauze minimum een kwartier. Voor jeugdige werknemers is de pauze langer en moet ze al worden toegekend als er meer dan 4,5 uur wordt gewerkt. Het moment en de duur van de pauze moeten ook verplicht in het arbeidsreglement worden opgenomen.

De werkgever die zijn werknemers laat werken zonder de verplichte pauze toe te kennen, riskeert bovendien strafsancties. De middagpauze overslaan of een snelle hap achter het bureau nemen om vroeger te vertrekken, mag dus niet.

Wordt de tijd van de middagpauze meegeteld als arbeidsduur? Wordt voor deze tijd ook loon uitbetaald?

In principe wordt een middagpauze niet meegeteld als arbeidsduur en zal een werknemer er ook niet voor worden uitbetaald. Enkel de tijd die het personeel ter beschikking staat van de werkgever wordt immers als arbeidsduur beschouwd.

De pauze kan uitzonderlijk wel voor de arbeidsduur worden meegeteld als de werknemer beschikbaar moet zijn om bijvoorbeeld onvoorziene oproepen te beantwoorden.

Kunnen de uren gewerkt tijdens een pauze worden beschouwd als overuren?

Wat overuren betreft, zijn de gewone principes van toepassing. Als de werkgever nooit een opmerking maakt over het feit dat tijdens de middaguren wordt doorgewerkt, bestaat er een risico dat hij deze overuren zal moeten uitbetalen en inhaalrust toekennen. De werkgever zou het presteren van overuren namelijk stilzwijgend hebben aanvaard.

Om te vermijden dat de werknemer zou beweren overuren te hebben gepresteerd, kunt u het best in uw arbeidsreglement vermelden dat het verboden is overuren te presteren zonder voorafgaand akkoord van de werkgever.

Deze situatie kunt u echter vermijden door de werknemer er systematisch op te wijzen zijn middagpauze op te nemen. Als hij nog steeds weigert dit te doen, kunt u hem een verwittigingsbrief sturen.

Moet er een refter zijn in het bedrijf? Kunnen de werknemers niet gewoon achter hun computer eten?

De werkgever is in principe verplicht een refter te voorzien die afgescheiden is van de arbeidsplaats. In uitzonderlijke omstandigheden, als het preventiecomité zijn akkoord daartoe geeft, hoeft er geen aparte refter te zijn.

De werkgever mag wel toelaten dat werknemers die tewerkgesteld worden in eenzelfde kantoorruimte daar de maaltijd gebruiken, voor zover de hygiëne steeds gewaarborgd is en de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer en het preventiecomité voorafgaand hun akkoord hebben gegeven. In kleine bedrijven kan het inderdaad zo zijn dat er bijvoorbeeld een aparte eettafel is in dezelfde ruimte als de bureaus.

Maar gelet op het feit dat de hygiëne steeds gewaarborgd moet zijn, is het moeilijk in te denken dat een preventieadviseur of preventiecomité een akkoord zou geven dat de werknemers toelaat achter hun computer te eten.

Wat bij een ongeval tijdens de middagpauze?

Om van een arbeidsongeval te kunnen spreken, moet het ongeval plaatsvinden tijdens en door het feit van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst. De ongevallen die zich tijdens een middagpauze voordoen, bevinden zich daardoor in een grijze zone. Een arbeidsongeval moet inderdaad niet noodzakelijk gebeuren tijdens de werkuren.

Als een werknemer de middagpauze 'op normale wijze' besteedt, bv. een lunch in het bedrijfsrestaurant, dan zal het ongeval als arbeidsongeval worden beschouwd.

Als de werknemer nog onder (virtueel) gezag staat van de werkgever, dit is zo bij een bezigheid waarmee de werkgever uitdrukkelijk of stilzwijgend heeft ingestemd, dan zal het ongeval ook nog als een arbeidsongeval worden gezien.

Als de werknemer echter persoonlijke activiteiten uitoefent, die niet kunnen beschouwd worden als normale besteding van de rusttijd, dan is er geen sprake van een arbeidsongeval.

Een verpletterde teen bij het gewichtheffen in een fitnessclub tijdens de middagpauze zal dus wellicht niet als arbeidsongeval worden beschouwd. Een verzwikte enkel bij het struikelen over de drempel van de sandwichbar eerder wel.