Ik wil vertrekken maar krijg om 17 uur nog een taak toegeschoven. Wat nu?

Ik wil dringend vertrekken op het werk, maar mijn baas vraagt op het laatste moment om nog iets voor hem te doen. Wat doe ik?
Het advies van Anke Luts, ISW Limits

Het moet je maar overkomen. Je hebt je voorgenomen om stipt om 17u te vertrekken, zodat je de kinderen nog kan ophalen, zodat je nog een boodschap kan doen, of gewoon omdat je eens op tijd thuis wilt zijn. Heel vervelend is het dan wanneer je baas om 17u komt vragen om nog iets te doen voor hem. Op tijd vertrekken zal er dus niet meer in zitten. Of toch?

Denk na en maak een bewuste keuze

Wanneer je baas op het einde van je werkdag komt vragen om nog iets te doen voor hem, is het goed om niet onmiddellijk je toestemming hiervoor te geven. Meestal zeggen we immers automatisch ‘ja’ en beseffen we pas achteraf dat we in de knoei zitten en hebben we er spijt van.

Maak uiteindelijk een weloverwogen beslissing waarin je enerzijds opkomt voor je eigen belangen en anderzijds rekening houdt met die van een ander, in dit geval je baas en je organisatie. Wanneer je baas dus om 17 uur bij jou komt aankloppen, is het belangrijk om beide dimensies in het achterhoofd te houden alvorens al dan niet in te gaan op de vraag.  

Houd rekening met je organisatie

Vanuit het standpunt van je organisatie kan je jezelf afvragen hoe belangrijk en dringend de vraag is. Wat zou er met andere woorden gebeuren als de opdracht zou moeten wachten tot de volgende dag? Bestaat de kans dat je organisatie hierdoor een groot contract verliest? Zullen klanten hierdoor worden teleurgesteld? Kan je baas zonder antwoord helemaal niet verder?

Als het niet inlossen van de vraag van je baas zware gevolgen zou hebben, is het goed om een zeker verantwoordelijkheidsgevoel te hebben. Je verantwoordelijkheid opnemen hoeft echter niet altijd te betekenen dat je het werk zelf moet doen. Misschien kan je een alternatieve oplossing bedenken? Als het niet inlossen echter geen grote gevolgen heeft, kan je bekijken met je baas of het goed is om de opdracht de volgende dag te voltooien. Zo kan je bijvoorbeeld afspreken om dit als eerste punt op je agenda van de volgende dag te zetten. In dat geval houd je zowel rekening met je organisatie als met jezelf.

Houd rekening met jezelf

Ondanks dat je baas natuurlijk in zijn recht is om aan jou een taak te geven, is het ook goed om je eigen behoeftes en verlangens voor ogen te houden. Eens ‘ja’ zeggen omdat de vraag zeer belangrijk is, of om je baas een plezier te doen, om goed over te komen of omdat je vindt dat het je plicht is, is zeker aan te moedigen. Toch kan je in het leven je niet alles doen. Ondanks dat het niet gemakkelijk is om je te verantwoorden ten opzichte van je baas, moet je af en toe immers ook je eigen grenzen stellen. Wees je er bewust van dat de belastbaarheid van mensen afhangt van persoon tot persoon en weet vooral ook dat de kans op een burn-out aanzienlijk hoger is bij mensen die het altijd moeilijk hebben om ‘neen’ te zeggen of eens iets te weigeren. Volgende zaken kunnen je helpen om je eigen grenzen te bewaken:

1. Is het eenmalig of vaak?

Alvorens te antwoorden is het goed om jezelf eens de vraag te stellen of jij iemand bent die systematisch over zijn grenzen gaat en altijd in de bres springt voor collega’s en leidinggevende of dat je iemand bent die zich goed kan afgrenzen. In het eerste geval is het goed om ook rekening te houden met je eigen behoeftes en anderen ook niet altijd de indruk te geven dat alles altijd zo maar mogelijk is bij jou. In het tweede geval moet je misschien nadenken of het niet eens goed zou zijn om een opoffering te doen voor je baas en eens wat langer te blijven. Ook je collega’s zullen deze flexibiliteit van je appreciëren.

2. Waarvoor ben je gevoelig?

Wat maakt het moeilijk om ‘neen’ te zeggen tegen een opdracht? Er zijn verschillende redenen waarom mensen het daarmee moeilijk hebben: angst om te kwetsen, angst voor ontslag, angst om niet goed over te komen, het je baas niet lastig te willen maken, nood aan erkenning, een verplichting,… Probeer te weten te komen waar jij gevoelig voor bent en probeer ze in vraag te stellen.

3. Klopt het wat je denkt?

Als je uit schrik, geen ‘neen’ durft te zeggen, vraag je jezelf dan eens af of je gedachte realistisch is. Wat is het ergste dat er zou kunnen gebeuren als je ‘neen’ zou zeggen? Is het effectief zo dat je ontslagen gaat worden wanneer je nu een keer een vraag van je baas zou weigeren. Hoe groot is die kans? Is dat in jouw organisatie al eens voorgevallen? Of gaat je baas je effectief slecht bekijken wanneer je eens iets weigert? Je eigen gedachten in twijfel trekken en realistisch te denken, maakt het je gemakkelijker om eens ‘neen’ te durven zeggen.

4. Tips om te weigeren

Je zal het vermoedelijk al ondervonden hebben dat het meestal gemakkelijker is om ‘ja’ te zeggen tegen een opdracht, dan ‘neen’. Hieronder geven we enkele tips die belangrijk zijn bij het weigeren van een bepaalde taak:

  1. Zeg duidelijk ‘neen’
  2. Als je een reden hebt, kan je die meegeven om je antwoord te staven
  3. Ga jezelf niet te hard verdedigen, maar blijf aangeven waarom het moeilijk ligt
  4. Leer een teleurstelling accepteren

5. Gevoel bespreekbaar maken wanneer je baas blijft aandringen

Wanneer je voor jezelf uiteindelijk de weloverwogen beslissing genomen hebt om een bepaalde vraag te weigeren, is er niets zo vervelend als iemand die blijft aandringen. Zeker wanneer die persoon op de emotie gaat spelen, krijgen we het vaak moeilijk. Denk maar aan zinnen zoals ‘Alé, alsjeblieft, ik zou het echt heel hard appreciëren.’ of ‘Ik spring ook altijd in de bres voor jou, hé.’. Wat je op dat moment kan doen is je vervelend gevoel bespreekbaar maken.

Zo kan je bijvoorbeeld zeggen dat je het jammer vindt dat je zo vaak ‘neen’ moet zeggen en dat het zorgt voor een slecht gevoel bij jou. Bovendien kan je je verwachting naar de toekomst uitspreken door te zeggen dat je het zou appreciëren als hij een dergelijke vraag in het vervolg wat eerder stelt. Op die manier geraak je van je eigen frustratie af en tracht je de kans zo groot mogelijk te houden dat je baas in het vervolg niet meer zo sterk zal aandringen.