Hoe ga je om met seksuele intimidatie op het werk?

Cijfers geven aan dat in België 5 procent van de werknemers in aanraking komt met seksuele intimidatie op het werk. Handtastelijkheden horen daar natuurlijk bij maar ook verbaal seksueel geweld is een vorm van intimidatie. Hoe ga je ermee om?

Subjectief of niet?

Het ‘lastige’ aan seksuele intimidatie is dat het in vele gevallen gaat over een zeer subjectieve materie. Een ‘vuile mop’ onder collega’s, een dubbelzinnige opmerking over de zomerse kleding van de receptioniste of de stagiaire op een indringende manier aanstaren en knipogen, zijn dat ongewenst intimiteiten? De ene zal vinden van niet, de andere zal vinden van wel.

De subjectieve inschatting van de persoon zelf, zullen voor een groot stuk bepalen of iets al dan niet als seksueel ongewenst wordt ervaren. Deze subjectieve inschatting hangt af van:

- De persoon zelf: sommige personen zijn gevoeliger voor de uitlatingen en gedragingen van anderen, andere personen hebben een ‘olifantenvel’.

- De andere: hoe je bepaalde uitspraken of gedragen aanvoelt, hangt eveneens sterk samen met wie diegene is die de uitspraken doet of het gedrag stelt. Misschien kan het schouderklopje van de ene collega heel collegiaal aanvoelen, terwijl het enkel ongemakkelijk voelt wanneer een andere collega dit doet.

- De context: de situatie waarin je zit zal ook bepalen of je het gedrag van de andere ongewenst vindt of niet. Denk bijvoorbeeld aan een de trein: tijdens de drukke spits stel je je waarschijnlijk geen vragen als er iemand naast je of recht tegenover je komt zitten, maar ’s avonds laat, als de trein leeg en verlaten is, zal je je misschien niet meer zo op je gemak voelen als hetzelfde gebeurt.

Belangrijk is om te beseffen dat iedere werknemers recht heeft op deze subjectiviteit, en dat iedereen zelf moet bepalen wat hij al dan niet aanvaardbaar vindt. Dit is ook wettelijk zo bepaald.

Grenzen vervagen

In sommige gevallen is de grens tussen gewenst en ongewenst echter onduidelijk. Misschien kon je aanvankelijk wel lachen met de dubbelzinnige uitspraken van je baas, maar heeft hij ondertussen een grens overschreden en gaan zijn opmerkingen je te ver.

Niet alle ‘daders’ van seksuele intimidatie beseffen dat ze grenzen overschrijden. ‘Slachtoffers’ van ongewenste intimiteiten sturen vaak onduidelijke signalen uit (bijvoorbeeld lachen met een opmerking die je eigenlijk seksueel ongewenst vindt), waardoor de dader niet altijd weet dat hij te ver gaat.

Het gebruik van de computer draagt hier ook toe bij, velen durven immers veel verder te gaan in e-mails dan in persoon. Ook zo kunnen grenzen stap voor stap overschreden worden.
Soms kunnen vormen van seksueel ongewenst gedrag zelfs ‘de norm’ zijn, denk maar aan erotische posters in werkplaatsen.

Sommige daders weten echter zeer goed dat ze de grenzen van de andere overschrijden. Andere redenen van seksuele intimidatie zijn provocatie, machtsmisbruik, groepsdruk, frustratie, enz.

Ben ik slachtoffer?

Het is niet altijd makkelijk om uit te maken of je echt slachtoffer bent van seksuele intimidatie. Veel slachtoffers vragen zich af of ze niet overdrijven en of het niet allemaal in hun hoofd zit. Besef echter dat jij de enige bent die kan bepalen wat je al dan niet als ongewenst ervaart en waar jouw subjectieve grenzen liggen.

Daarnaast is het ook niet altijd makkelijk om de juiste manier te vinden om ermee om te gaan. De meeste slachtoffers reageren niet, wijten het probleem aan zichzelf of zoeken allerlei uitvluchten om zo weinig mogelijk in de buurt te moeten zijn van een bepaalde collega of baas. Er zijn allerlei redenen waarom slachtoffers bang kunnen zijn om in te gaan tegen het ongewenst seksueel gedrag, zoals angst om het erger te maken of niet geloofd te worden, angst voor de wraak van de andere gezien zijn machtspositie, schuldgevoelens, angst om bestempeld te worden als flauw of preuts, enz.

Hoe ga je er best mee om?

De beste aanpak blijft de assertieve aanpak:

- Geef duidelijk aan dat je niet gediend bent met het gedrag, de uitspraken en/of de houding van de andere
- Duid aan welk gedrag storend of niet wenselijk is
- Doe dit op een rustige, respectvolle en correcte manier
- Blijf consequent en duidelijk, pas je houding en lichaamstaal aan aan je boodschap

Hoe duidelijker de boodschap, hoe groter de kans dat het stopt. Je kan echter nooit volledig voorspellen hoe de andere zal reageren.

Indien de seksuele intimidatie echter niet stopt of je aanpak niet werkt, kan je ook steeds beroep doen op de wettelijk bepaalde procedures bij agressie, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk. Neem hiervoor contact op met de preventieadviseur en/of vertrouwenspersoon binnen je bedrijf. Zij zullen je met raad en daad bijstaan. Hun coördinaten vind je terug in het arbeidsreglement of via de personeelsdienst.

Voldoet de interne preventiedienst niet? Dan moet de werkgever aanvullend een beroep doen op een erkende externe dienst voor preventie en bescherming op het werk. Vind je ook daar geen gehoor? Dan kan je contact opnemen met de externe directie voor toezicht op het welzijn op het werk (arbeidsinspectie) bevoegd voor jouw regio. Gaat het intimiderende gedrag door, kan de zaak naar de arbeidsrechtbank of zelfs de correctionele rechtbank (bij zeer zware feiten) doorverwezen worden. Seksuele intimidatie kan overigens aanleiding geven tot ontslag om dringende reden.

I.s.m. ISW Limits

asset/32566