14 cent kilometerheffing voor pendelaars: de mirakeloplossing tegen files?

Als we komaf willen maken met het fileprobleem, dan dringen er zich drastische maatregelen op, zo stelde het Federaal Planbureau in september in zijn mobiliteitsstudie. Een van de onderzochte pistes is een kilometerheffing voor alle weggebruikers. “Schitterend idee”, reageert Voka.“Onbetaalbaar”, zo vindt de VAB.

Wegen slibben dicht

De driejaarlijkse studie 'Vooruitzichten van de transportvraag in België' van het Federaal Planbureau en de FOD Mobiliteit laat er geen twijfel over bestaan: bij ongewijzigd beleid wordt ons fileprobleem er tegen 2030 alleen maar erger op. In 2008 hadden we gemiddeld 1 uur en 19 minuten nodig om tijdens de spits een afstand van 50 kilometer af te leggen. Tegen 2030 wordt dat nog 32 minuten meer. Ook buiten de spits zullen we langer stilstaan: over 50 kilometer doen we dan 49 minuten, in plaats van 41 minuten in 2008.

De verklaring van deze vooruitzichten is de nog altijd sterke toename van het transport over de weg: ondanks de hoge brandstofprijzen stijgt het reizigersvervoer de komende jaren met 20% en dat van goederen met maar liefst 68%.

23,9% sneller door kilometerheffing

Een van de scenario’s die het Planbureau in haar studie onderzocht was dan ook een kilometerbelasting voor vrachtvervoer: 30 eurocent tijdens de spitsuren en 7 eurocent tijdens de daluren. Volgens de projecties zou deze heffing echter slechts een beperkte invloed hebben op het fileprobleem. Goederentransport maakt immers minder dan 20% uit van alle vervoer op de weg, al de rest is personenvervoer.

Een kilometerheffing voor alle voertuigen zou wel een wezenlijk verschil maken. In haar studie gaat het planbureau ook daarvoor uit van verschillende belastingstarieven tijdens de spits- en de daluren:




Vervoersmiddel Spitsperiode Dalperiode
Vrachtwagen 0,3 0,07
Bestelwagen 0,24 0,06
Auto 0,14 0,02
Motor 0,105 0,015

Volgens dit scenario zou de spits tegen 2030 23,9% sneller verlopen, in de daluren zouden we 3% sneller kunnen rijden.

VOKA: “Dringend invoeren”

Voka, het Vlaams Netwerk van Ondernemingen, is alvast gewonnen voor het idee en zegt zelfs dat de invoering ervan urgent is. Volgens gedelegeerd bestuurder Jo Libeer is enkel een heffing voor alle weggebruikers eerlijk: “Men blijft te veel kijken naar de transportsector en naar bedrijfswagens als de grote boosdoeners, terwijl er zelfs tijdens de spits veel recreatieve verplaatsingen zijn. Met de invoering van een algemene kilometerheffing doe je iedereen nadenken over de manier en het tijdstip waarop hij zich verplaatst.”

De kilometerheffing ziet Libeer als een kleine opoffering voor de winst in tijd en productiviteit die economisch Vlaanderen daarvoor in ruil krijgt.

VAB: “Wie betaalt?”

Een heel ander geluid is er te horen bij automobilistenvereniging VAB, die zopas zelf in een studie becijferde wat het rekeningrijden zou betekenen voor het woon-werkverkeer van de Vlamingen.

VAB ging uit van een kostprijs van 7 eurocent per kilometer op autosnelwegen en ringwegen, de helft van wat in de studie van het Planbureau staat. Op die manier kwam de verenging aan een jaarlijks bedrag van 3.203,2 euro voor wie dagelijks van Brugge naar Brussel moet pendelen. Volgens VAB-woordvoerder Maarten Matienko kan deze kost onmogelijk gecompenseerd worden door het wegvallen van de jaarlijkse verkeersbelasting en de eenmalige belasting op inverkeerstelling. “Voor een gemiddelde gezinswagen komt die vermindering slechts neer op 200 à 300 euro per jaar”, zegt Matienko. “De vraag is dus wie zal opdraaien voor de kosten van het rekeningrijden: de werknemer of de werkgever?”

Volgens de VAB is het openbaar vervoer niet voor elke pendelaar een geschikt alternatief voor de auto. De vereniging becijferde dat de helft van de 240.000 Vlamingen die dagelijks naar Brussel pendelt simpelweg niet op zijn werk kan raken met het openbaar vervoer.

Ze betwijfelt ook of een heffing de overheid wel geld zal opbrengen. “Om een volwaardig alternatief te kunnen bieden zijn er veel investeringen nodig, en dat kost juist geld”, aldus nog Matienko.

In elk geval is de Vlaamse regering al gewonnen voor het idee van rekeningrijden. Tegen 2016 plant ze de invoering van een kilometerheffing van maximum 15 eurocent per kilometer voor vrachtwagens boven de 3,5 ton en een wegenvignet voor personenwagens. De prijs van dat vignet zal bepaald worden door de uitstoot van de wagen en zou gezien de tarieven in de andere Europese landen tussen de 70 en de 90 euro liggen.