"Hoe herken je een burn-out?"

"Sinds enige tijd beleef ik geen plezier meer aan mijn werk. Ik vind het zeer moeilijk om mezelf te motiveren, terwijl ik vroeger er steeds naar uitkeek om te gaan werken. Heb ik een burn-out?"
Het antwoord van Tina Scholiers, ISW Limits

Burn-out is niet hetzelfde als een periode van stress. Wanneer iemand een burn-out heeft, kan hij niet meer normaal functioneren en is er sprake van complete emotionele en fysieke uitputting. Herstellen van een burn-out is een langdurig proces en heeft onvermijdelijk gevolgen voor de carrière van de werknemer. Om tijdig te kunnen ingrijpen, is het belangrijk om de signalen te herkennen en erkennen en erop in te spelen, zodat een burn-out geen kans krijgt om zich te ontwikkelen.

Wat is een burn-out?

Burn-out is het eindstadium van een jarenlange overbelasting op het werk. We spreken pas van burn-out wanneer de volgende 3 kernsymptomen aanwezig zijn:

1. Emotionele en lichamelijke uitputting: je zowel lichamelijk als mentaal volledig opgebrand, leeg, uitgeblust voelen.
2. Afnemende betrokkenheid en motivatie: merken dat je niet meer gemotiveerd bent, dat je een grote afstand ten aanzien van je werk ervaart, dat je relaties met je klanten/cliënten/collega’s meer afstandelijk verlopen.
3. Minder goede prestaties: het gevoel hebben dat je meer fouten maakt op het werk en dat hetgeen je kan bijdragen op je werk, steeds minder wordt. Het lukt niet meer om hetzelfde niveau als vroeger te bereiken.

Als bovenstaande 3 kenmerken voorkomen, samen met ten minste 2 lichamelijke klachten, is er een vermoeden van burn-out.

Hoe ontstaat burn-out?

Uiteraard krijg je niet van de ene dag op de andere een burn-out. Burn-out bouwt zich op in een aantal fases:

Fase 1: Je gaat helemaal op in je werk. Je werkt met veel idealisme en gedrevenheid.
Fase 2: De eerste fase afgewisseld met motivatieverlies, ontgoocheling, kwaadheid en lichamelijke klachten. De valkuil in deze fase is dat men deze minder gemotiveerde periodes gaat proberen op te vangen door tijdens de volgende periode nog harder te gaan werken of nog beter zijn best gaat doen.
Fase 3: Uitputting.

Beginnende burn-outklachten kan je dus vroegtijdig herkennen aan een aantal signalen. Bijvoorbeeld: je ervaart negatieve emoties zoals ontgoocheling en kwaadheid, je bent op bepaalde momenten niet meer gemotiveerd op het werk, je twijfelt aan het nut van je werk. Ook een aantal lichamelijke klachten kunnen belangrijke signalen zijn: vermoeidheid, spierpijn, nekpijn, rugpijn, …

Misschien zie je bovenstaande klachten niet onder ogen. En ga je daardoor na een periode van minder hard werken of van motivatieverlies juist weer extra veel investeren in je werk. Je probeert je elke keer opnieuw te herpakken. Tracht je op tijd bewust te worden van je klachten en negeer deze signalen niet. Niet zelden zoeken mensen met burn-out de verklaring van hun uitputting bij een fysieke oorzaak of ziekte. Het lijkt hen plots te overkomen. Achteraf moet men echter toegeven dat men reeds lange tijd signalen kreeg, zonder ze te (h)erkennen.

Nog meer signalen die wijzen op een burn-out vind je hier.

Wie kan een burn-out krijgen?

Mensen die kampen met burn-out, zijn vaak personen die jarenlang hun hart en ziel in hun werk gelegd hebben en op een bepaald moment de balans opmaken: wat krijg ik hier nu eigenlijk voor terug? Men heeft dan het gevoel niet beloond te worden voor de inspanningen die men geleverd heeft. Ze staan al een tijd onder hoge druk en hebben het gevoel niets meer bij te dragen aan de organisatie. De motivatie is verdwenen en ze voelen zich opgebrand.

Een burn-out krijgen door je werk is zeker geen teken dat je je werk niet aankan. Integendeel, dikwijls gaat het om zeer goede werkkrachten, mensen die altijd zeer gemotiveerd en gedreven zijn geweest. Vaak zijn het ook zeer plichtsbewuste mensen die de lat voor zichzelf (en voor anderen) altijd erg hoog leggen. Maar op een bepaald moment wordt het te veel … Deze uitspraak illustreert dit goed: ‘In order to be burn-out, one has to first be on fire’.

Het zijn niet enkel oudere werknemers die te kampen hebben met burn-out. Ook jonge mensen kunnen een burn-out krijgen. Men begint immers vaak met hoge verwachtingen en idealen aan een job, maar heeft soms nog niet de juiste vaardigheden en capaciteiten opgebouwd om met problemen en ontgoochelingen om te gaan.

Lees het volledige dossier over burn-out.