Mag je baas eenzijdig een clausule toevoegen aan je contract?

"Mag de werkgever eenzijdig een clausule toevoegen aan de arbeidsovereenkomst? In de arbeidsovereenkomst is bepaald dat de werknemer een firmawagen krijgt, die eveneens voor privé-doeleinden mag worden gebruikt. Het gaat om een clausule op basis waarvan de werknemer verplicht wordt het management op de hoogte te brengen wanneer het rijbewijs van de werknemer wordt ingetrokken. De clausule bepaalt ook dat de werknemer in zo'n geval de firmawagen op de parking van het bedrijf moet achterlaten en deze niet te zijner beschikking heeft gedurende de periode dat zijn rijbewijs is ingetrokken."
 

In feite betreft het hier de vraag: "In hoeverre heeft de werkgever het recht eenzijdig wijzigingen aan te brengen aan de oorspronkelijk aangegane arbeidsovereenkomst?.

Er wordt algemeen aanvaard dat de werkgever beschikt over een zeker wijzigingsrecht. Met de vraag hoe ver dit recht zich uitstrekt, wordt echter een vrij complexe juridische materie aangeraakt, waarvan wij hier een beknopte en vereenvoudigde toelichting geven.

Belangrijke wijziging van een essentieel element van de arbeidsovereenkomst

De werkgever mag eenzijdig geen belangrijke wijziging aanbrengen aan een essentieel bestanddeel van de arbeidsovereenkomst. De overgrote meerderheid van de rechtspraak en de rechtsleer is immers van mening dat dergelijke wijziging gelijkstaat met ontslag en dus in hoofde van de werknemer het recht opent een verbrekingsvergoeding te eisen van de werkgever.

Hierbij stelt zich natuurlijk de vraag welke elementen van de arbeidsovereenkomst als essentiële bestanddelen moeten worden beschouwd. De vraag of een bestanddeel van een arbeidsovereenkomst al dan niet essentieel is, zal eventueel door de rechter worden beoordeeld.

Onder meer het verschaffen en het verrichten van arbeid en het betalen en het ontvangen van loon kunnen als essentiële bestanddelen van de arbeidsovereenkomst worden beschouwd.

Wat met de hier bedoelde clausule?

De hierboven vermelde principes in acht genomen, menen wij dat er aanvaardbare argumenten zijn om te stellen dat de toevoeging door de werkgever van deze clausule geen impliciet ontslag door de werkgever inhoudt.

Immers, in de mate waarin sprake zou zijn van een wijziging van een essentieel bestanddeel, nl. het genot van een voordeel in natura bestaande in het privé-gebruik van een firmawagen, zou het o.i. en mede gelet op de ter zake bestaande rechtspraak niet eenvoudig zijn om aan te tonen dat het in casu een belangrijke wijziging betreft. Het is immers niet door de wil van de werkgever maar door de intrekking van het rijbewijs als gevolg van het begaan van een verkeersovertreding, dat de werknemer tijdelijk niet over de mogelijkheid beschikt met de wagen te rijden.

Hierbij benadrukken wij wel dat de feitelijke omstandigheden van de zaak de beoordeling door de rechter sterk kunnen beïnvloeden. Anders gezegd: het is niet uitgesloten dat een rechter, rekening houdend met alle feitelijke elementen van de zaak, tot een andere beoordeling komt.

Hiermee rekening houdend lijkt het ons verdedigbaar te stellen dat de toevoeging aan de arbeidsovereenkomst van de bedoelde clausule niet gelijkstaat met de onmiddellijke en onrechtmatige beëindiging door de werkgever van de arbeidsovereenkomst

Wanneer is een eenzijdige wijziging afdwingbaar?

Volgende vraag die zich stelt, betreft de geoorloofdheid en afdwingbaarheid van dergelijke eenzijdige wijziging. Hierover bestaan uiteenlopende meningen.

Sommigen zien het wijzigingsrecht van de werkgever ruim en stellen dat het enkel wordt beperkt door de voorwaarde dat geen belangrijke wijziging mag worden aangebracht aan een essentieel bestanddeel van de arbeidsovereenkomst. Volgens anderen is het wijzigingsrecht beperkt en kan het enkel betrekking hebben op bijkomstige elementen van de arbeidsverhouding die tussen partijen niet overeengekomen zijn.

Het Hof van Cassatie lijkt zich in zijn recentste rechtspraak ter zake te hebben aangesloten bij de tweede, restrictieve strekking.

Concreet: wat met de hier bedoelde clausule?

Gelet op de hierboven vermelde principes moeten wij ons dus de vraag stellen of de toevoeging van de bedoelde clausule al dan niet een overeengekomen arbeidsvoorwaarde betreft.

Het lijkt ons verdedigbaar te stellen dat de werkgever door de toevoeging van de bedoelde clausule een aspect regelt dat voordien niet tussen partijen werd overeengekomen en dat hij m.a.w. een (niet-essentieel) bestanddeel wijzigt dat oorspronkelijk niet overeengekomen was. Dergelijke wijziging is zelfs met toepassing van de meest restrictieve interpretatie van het wijzigingsrecht van de werkgever geoorloofd en bijgevolg afdwingbaar.

Anderzijds zijn er ook argumenten voorhanden om te stellen dat het gaat om een wijziging van een niet essentieel bestanddeel van de arbeidsovereenkomst, dat evenwel reeds tussen partijen overeengekomen werd. Dit niet essentiële bestanddeel zou dan bestaan in de modaliteiten van het privé-gebruik van de firmawagen, waaraan nu iets wordt gewijzigd.

Besluit: Als het laatst genoemde standpunt zou worden gevolgd, zou de toevoeging van de bedoelde clausule aan de arbeidsovereenkomst ongeoorloofd zijn als men de meest restrictieve interpretatie van het wijzigingsrecht van de werkgever zou volgen.

i.s.m. SD Worx

De inhoud van deze tekst heeft een louter informatief karakter.
De lezer kan geen rechten ontlenen aan deze tekst.