3 op 4 sollicitanten weigeren job omdat het niet ‘klikt’

Uit een nieuw onderzoek in opdracht van Vacature blijkt dat de helft van de sollicitanten geen goed beeld heeft van de jobinhoud én kandidaten moeten soms meer dan een maand wachten op een eerste reactie. Al is het leeuwendeel van de sollicitanten over het algemeen toch tevreden.

Aan frustraties geen gebrek als het gaat over sollicitatiegesprekken en -procedures. U kent de voorbeelden: op de rooster gelegd worden door een ongeïnformeerde schoolverlater, irrelevante tests onder de neus krijgen, eindeloze wachttijden voor het gesprek…  De lijst ergernissen en pijnpunten is legio. Maar hoe representatief zijn die sterke verhalen? Vacature liet 4C Consulting een onderzoek uitvoeren naar ‘candidate experiences’ ofte sollicitantenervaringen.

Concreet vulden tussen 24 oktober en 2 november 3.200 respondenten de online enquête van 4C Consulting in. Het waren allemaal hoger opgeleiden die de afgelopen zes maanden actief naar een andere job hadden gezocht. Een eerste fabeltje dat in de vergeetput mag: ‘Het is crisis, je brief belandt onderaan een stapel en je bent vertrokken voor een ontmoedigende ervaring.’ Maar liefst 81% van de kandidaten kreeg een uitnodiging voor een gesprek. Bij 35% werd er zelfs een contract aangeboden. Bovenstaande cijfers spreken pas echt als je ze vergelijkt met het aantal verstuurde kandidaturen. Wie na honderd brieven één keer op gesprek mag, is uiteraard geen lichtend voorbeeld. Massaal solliciteren blijkt echter geen noodzaak of courante praktijk. Hoewel de respondenten zich allemaal omschreven als ‘actief’ op zoek, stuurde 52% van hen het jongste half jaar minder dan tien brieven, 34% zelfs minder dan vijf – dat is nog geen sollicitatie per maand. Net geen 30% deed op zes maanden meer dan twintig brieven op de bus en benadert daarmee een ritme van één kandidatuur per week.

Bad cop gone good

Wie voor een carrière als rekruteerder kiest om dagelijks de bad cop te mogen uithangen, komt bedrogen uit. De überkritische, knorrige en hautaine hr-professional (fabeltje nummer twee) is een met uitsterven bedreigd ras. De enquêteresultaten wijzen uit dat de meeste sollicitanten vinden dat ze professioneel en warm werden behandeld.  Minder dan één op vijf klaagde dat er vooraf onvoldoende informatie over het bedrijf en de functie werd verstrekt. Amper 7% vond de sollicitatiewijze onduidelijk. Van de respondenten die op gesprek mochten gaf 70 tot 80% aan dat ze stipt en hartelijk werden ontvangen. Een vergelijkbaar ruime meerderheid (66 tot 82%) vond dat hun gesprekspartner voldoende tijd uittrok voor het gesprek, interesse toonde en voldoende op de hoogte was om vragen te beantwoorden over de organisatie en concrete jobinhoud.  De tevredenheid bij de sollicitanten daalde naarmate de enquêtevragen minder over de algemene  aanpak en meer over de concrete dossierkennis van de hr-professionals ging. Een nipte helft (53%) van de sollicitanten was tevreden over de kennis die de rekruteerder tentoonspreidde van hun persoonlijke dossier.

Valt er dan zo weinig te klagen? Toch wel, zo blijkt. Terwijl nog 63% het gevoel had dat hun competenties goed werden ingeschat, had slechts 49% de indruk dat er ook een analyse van hun mogelijkheden werd gemaakt. Zes op op tien (58%) sollicitanten verwachten ook binnen de week een eerste reactie van de werkgever op hun ingestuurde cv. Helaas ziet de realiteit er anders uit: twee op drie sollicitanten (65%) moeten soms langer dan een maand wachten op een eerste antwoord. En is dat antwoord negatief, dan gebeurt dat in twee op de drie gevallen (65%) ook nog eens via een gestandaardiseerd schrijven, terwijl 14% zelf contact moet opnemen. Slechts één op vijf ontvangt een persoonlijk antwoord. En neen, dat is niet het enige struikelblok: meer dan de helft (52%) van de kandidaten vindt op de site van de onderneming onvoldoende informatie over de functie-inhoud om zijn kandidatuur grondig voor te bereiden. Dat euvel laat zich ook voelen bij het sollicitatiegesprek. 34 procent van de kandidaten krijgt tijdens een gesprek geen duidelijk beeld van het takenpakket.

Net geen kwart van de ondervraagden zei geen eerlijke feedback gekregen te hebben over hun geschiktheid voor de job. Volgens 35% was er van nuttige feedback helemaal geen sprake. Bij 40% leefde de indruk dat men polste naar elementen uit de privésfeer. Dat laatste is een straf cijfer. We vragen Geert Martens, competence leader customer experience bij 4C Consulting om uitleg. Martens: “De enquête peilde of er naar privézaken werd gevraagd, niet hoe de sollicitant zich daarbij voelde. Je kunt aan een vrouw van dertig vragen of ze nog kinderen wil of je kunt op haar cv lezen dat ze voetbalt en daarop ingaan. In de twee gevallen stel je een vraag uit de persoonlijke sfeer al gaat het duidelijk om andere situaties. Om de aard van de persoonlijke vragen te kunnen inschatten hebben we gekeken naar de verhouding tussen ‘privacy-issues’ en de algemene gesprekstevredenheid van de sollicitant. Respondenten bij wie er privékwesties waren besproken, toonden zich gemiddeld niet minder tevreden over hun sollicitatie. Dat doet vermoeden dat het doorgaans om onschuldige privévragen ging.  Er kan goedbedoelde interesse zijn in de persoon achter het cv.

Klik met het bedrijf

“Wat mij frappeerde, is de geringe aandacht van sollicitanten voor bedrijfsnieuws in de pers. 46% zegt daar rekening mee te houden. Ik had een veel hoger cijfer verwacht. Meer dan de helft van de sollicitanten laat zich niet afschrikken door onheilsberichten als die rond Dexia. Daar lopen ‘customer experience’ en ‘candidate experience’ duidelijk uit elkaar. Klanten zijn veel gevoeliger dan sollicitanten voor berichtgeving in de pers, of die nu negatief of positief is.” Het bedrijfsimago telt wel degelijk voor sollicitanten. Alleen stoelt dat imago voor hen niet op rationele argumenten als kwartaalomzetcijfers. Ze benaderen een bedrijf intuïtiever, emotioneler en persoonlijker. Martens: “Bijna 70% van de sollicitanten die op gesprek gaan, peilen tijdens hun bezoek de sfeer in het bedrijf. Men houdt de werknemers – misschien  toekomstige collega’s – in de gaten: zien ze er gelukkig uit? Gespannen? Hoe gaan ze met elkaar om? Nog belangrijker zijn de ervaringen van mensen uit hun persoonlijke netwerk. Welke kennissen hebben in het bedrijf gewerkt en hoe kijken ze daarop terug? ‘Social recommendations’ winnen duidelijk aan belang. Die subjectieve ervaringen wisselt men trouwens online én offline uit. Bij het woord ‘social’ denken we tegenwoordig meteen aan sociale media, maar de impact van een gesprek aan tafel blijft groot.”

De verrassing van deze enquête is het belang dat sollicitanten hechten aan iets zo ongrijpbaar als ‘de klik’ met een bedrijf. Geert Martens: “Net geen drie kwart van de ondervraagden zegt al eens een job te hebben geweigerd omdat het niet klikte. In de leeftijdsgroep van de 35- tot 44-jarigen is dat zelfs 80%. En de vraag was erg nauwkeurig gesteld. Het was niet ‘Zou jij overwegen om een job te weigeren om die reden?’, maar wel ‘Heb je het al gedaan?’.” Het salaris, de jobinhoud, het woon-werktraject mogen goed zijn, zonder ‘klik’ met het bedrijf zet de hedendaagse sollicitant geen handtekening op een contract. Het buikgevoel en de ‘zie-ik-mezelf-hier-werken?’ vraag blijken ontzettend belangrijk. Martens: “Emotionele argumenten wegen zwaar door in de beleving van sollicitanten. De top-drie van de criteria die een gesprek voor sollicitanten geslaagd maken zijn oprechte interesse, vriendelijkheid en een persoonlijke behandeling. Of de gesprekspartner hun competenties goed inschat en hun dossier kent, is minder belangrijk.” Is de klik met het bedrijf met andere woorden een klik met de interviewer? Martens: “Dat is een erg belangrijke persoon maar de ‘bedrijfsklik’ gaat toch breder. Het hele sollicitatieproces, de bedrijfssfeer en het –imago spelen een rol. De ‘klik’ is een ‘goed gevoel’ dat zich niet makkelijk laat ontleden. Daar ligt de uitdaging voor bedrijven:  alleen wie de ‘klik’ begrijpt, kan al z’n interacties met sollicitanten hierop afstemmen.