Krijg jij nog opslag als de lonen bevriezen?

De overheid wil tegen 2018 de loonhandicap met onze buurlanden dichtrijden. Dat is zo voorzien in de begroting. Om dat te bereiken zullen de lonen zeker in 2012 en 2013 (en misschien zelfs tot en met 2018) bevroren worden.

Niemand meer opslag?

Een misverstand is dat niemand meer opslag kan krijgen. "De loonnorm van 0% geldt als gemiddelde voor een bedrijf of sector, niet per individueel loon", zegt professor Luc Sels, decaan van de faculteit Economie aan de KU Leuven. "Het wordt natuurlijk wel veel moeilijker om opslag te geven, omdat de ruimte voor eigen loonbeleid op bedrijfsniveau wordt uitgehold."

De loonnorm is overigens niets nieuws. Voor 2012 geldt er bijvoorbeeld een loonmatiging van 0,3%. Dat wil zeggen dat werknemers dit jaar maximaal 0,3% opslag mogen krijgen bovenop de index.

Controle en sancties

Die loonmatiging werd evenwel niet altijd even strikt nageleefd. Luc Sels: "Ongeveer 25 procent van de werkgevers hield zich de voorbije jaren niet aan de opgelegde loonnorm vastgelegd in de interprofessionele akkoorden. Er zijn steeds manieren om er 'creatief' mee om te springen." Die 'creatieve oplossingen' zijn legio: spelen met extralegale voordelen, salaris vermomd als bonus toekennen ...

De controle op de naleving van de loonnorm liet dan ook te wensen over. Er waren geen sancties voor bedrijven die zich niet aan de norm hielden, en de vraag is dan ook of de regering in de toekomst wel efficiënt zal controleren én bestraffen. De controle voor de periode 2013-2014 kan immers pas in december 2014 gebeuren en uitbetaald loon kan niet teruggevorderd worden.

Kan jij nog opslag vragen vanaf 2013?

We overlopen een lijst van wat wel en niet mag met Kris De Schutter, advocaat arbeidsrecht bij Loyens & Loeff.

Wat mag wel?

Wat mag niet?

  • Individuele loonsverhoging
    Zo lang de totale loonkost van het bedrijf status quo blijft, zijn individuele loonsverhogingen nog mogelijk.
  • Extralegale voordelen
    Bedrijfswagen, gsm, een internetverbinding voor thuis, ... Allemaal vallen ze onder de loonmatiging. Ze kunnen dus niet 'zomaar' toegekend worden en moeten elders in de loonkost van het bedrijf gecompenseerd worden.
  • Bonussen
    Resultaatsgebonden bonussen of winstdeelname zullen mogelijk blijven. "Er zijn wel strikte voorwaarden aan winstdeelname verbonden. Zo moet het vastgelegd zijn in een CAO waaronder het bedrijf valt, en het bedrijf moet een netto aangroei van de werkgelegenheid kunnen aantonen", zegt De Schutter.
  • Collectieve loonsverhogingen
    Het wordt onmogelijk om via een CAO op sectorniveau of een akkoord op bedrijfsniveau collectief opslag te geven. "Dit leidt immers tot een onvermijdelijke stijging van de loonkost en kan dus gesanctioneerd worden", aldus De Schutter.
  • Baremieke loonsverhoging
    De werkgever kan de werknemer opdelen in een hogere loonklasse, bijvoorbeeld na een positieve evaluatie of bij een promotie.
  • Nachtwerk en overuren
    Bedrijven zullen er alles aan doen om zo min mogelijk toeslagen voor nachtwerk en overuren te betalen om de loonkost niet te doen stijgen.
  • Onkostenvergoedingen
    Onkostenvergoedingen zijn strikt genomen geen salaris, maar een terugbetaling van gemaakte kosten voor professionele doeleinden. Verplaatsingsvergoedingen (niet woon-werkverkeer), parkeerbonnetjes, businesslunches, werkmateriaal enzovoort zijn nog steeds ten koste van de werkgever. "Bedrijven moeten wel opletten met het 'ineens' toekennen van forfaitaire onkostenvergoedingen. Het kan allemaal wel erg toevallig overkomen bij de RSZ dat net nu grote groepen werknemers een forfaitaire onkostenvergoeding krijgen", zegt Kris De Schutter.
  • Terugbetaling van onkosten die niet met het werk zelf te maken hebben
    De verplaatsing woon-werkverkeer (met de auto of het openbaar vervoer) hebben in principe niets met het productieproces te maken en vallen onder de loonmatiging.
  • Aanvullende pensioenen
    Volgens advocaat Kris De Schutter zullen aanvullende pensioenplannen wellicht niet onder de loonmatiging vallen, maar zeker is dat nog niet. De definitieve teksten zijn immers nog niet vrijgegeven.
 
  • Indexering
    Het principe van indexering blijft behouden. De korf van producten op basis waarvan de index berekend wordt, zal wel veranderen. Er zullen onder andere solden en witte producten in opgenomen worden. Verwacht wordt dat hierdoor de lonen trager zullen stijgen.