Kunnen kosten van je loon worden afgetrokken zonder je toestemming?

"Kan een werkgever bijvoorbeeld bepaalde kosten, die aan hem moeten betaald worden, rechtstreeks afhouden van je nettoloon zonder dat je hem daar toestemming voor gaf?"
Door Kurt De Ridder, Adviseur SD Consult

De Loonbeschermingswet hanteert als uitgangspunt het principe dat de werknemer vrij moet kunnen beschikken over zijn loon. Behoudens in vijf wettelijk voorziene gevallen, is het de werkgever dan ook principieel verboden om inhoudingen te verrichten op het loon van de werknemer.

Als loon beschouwd

Het begrip loon in dit kader omvat alle geldelijke en in geld waardeerbare voordelen, waarop de werknemer ingevolge zijn dienstbetrekking recht heeft ten laste van de werkgever. Naast het eigenlijke loon in geld worden hieronder tevens verstaan fooien, bedieningsgeld, eindejaarspremie, in geld waardeerbare voordelen, opzeggingsvergoedingen,…

Niet als loon beschouwd

Worden in dit kader daarentegen niet als loon beschouwd (en kunnen derhalve wel het voorwerp uitmaken van inhoudingen door de werkgever): het vakantiegeld en vergoedingen welke moeten worden beschouwd als een aanvulling van de voordelen toegekend voor de verschillende takken van de sociale zekerheid.

Inhoudingen op loon in vijf gevallen

Op het hierboven omschreven loon kunnen slechts inhoudingen door de werkgever worden verricht in de volgende vijf gevallen:

  1. inhoudingen krachtens de belastingwetgeving, de wetgeving op de sociale zekerheid en krachtens overeenkomsten betreffende bijkomende voordelen inzake sociale zekerheid. De werkgever is derhalve gemachtigd de bedrijfsvoorheffing, de verschuldigde socialezekerheidsbijdragen in hoofde van de werknemer en de sommen die de werknemer verschuldigd is op basis van collectieve of individuele overeenkomsten die worden afgesloten met het oog op het bekomen van aanvullende voordelen inzake sociale zekerheid (bv. pensioen voortvloeiend uit een groepsverzekering), inhouden op het loon van de werknemer;
  2. geldboeten opgenomen in het arbeidsreglement. De werkgever kan enkel die geldboeten inhouden die opgenomen zijn in het arbeidsreglement van de onderneming;
  3. vergoedingen en schadeloosstellingen verschuldigd ingeval van aansprakelijkheid van de werknemer. Binnen het kader van de uitvoering van de arbeidsrelatie is de werknemer slechts aansprakelijk voor zijn bedrog, voor zijn zware schuld en voor zijn lichte fouten die eerder gewoonlijk dan toevallig voorkomen. Indien de werknemer door dergelijke fouten en in de uitvoering van de arbeidsovereenkomst schade veroorzaakt, dan kan de werkgever de in dit kader verschuldigde vergoedingen en schadeloosstellingen op het loon van de werknemer inhouden. Hiertoe is wel vereist dat omtrent het bedrag van de vergoeding of schadeloosstelling duidelijkheid en/of overeenstemming bestaat. Dit ofwel via een gerechtelijke beslissing, ofwel via een overeenkomst na de feiten gesloten tussen de werkgever en de werknemer;
  4. voorschotten op het loon in geld die de werkgever aan de werknemer heeft toegestaan. De werkgever die aan de werknemer een voorschot op zijn (nog niet verdiend) loon betaalde, mag dit inhouden op het nog uit te betalen loon. In dit kader kan bijvoorbeeld verwezen worden naar een leningsovereenkomst tussen werkgever en werknemer. De werkgever kan de in het kader van een leningsovereenkomst toegekende bedragen inhouden op het loon van de werknemer;
  5. de borgsom die tussen werkgever en werknemer werd overeengekomen. In specifiek voorziene gevallen en mits respect voor specifieke modaliteiten, is het toegelaten om van de werknemer een borgstelling te vragen met het oog op het nakomen van zijn verplichtingen. Deze borg kan in voorkomend geval op het loon worden ingehouden.

Andere inhoudingen door de werkgever op het loon van de werknemer zijn in principe uit den boze.

Zijn dan ook uitdrukkelijk verboden: het inhouden op het loon van de tegenwaarde van de ter beschikking gestelde werkkledij die niet werd terugbezorgd, het zonder instemming van de werknemer inhouden op het loon van voorheen bij vergissing te veel betaald loon, …

In de praktijk merkt men daarentegen wel dat de ten onrechte toegekende bedragen vaak met toestemming van de werknemer verrekend worden op nog te verwachten loonbedragen, dan wel vrijwillig door de werknemer worden terugbetaald.

Beperkingen op inhoudingen Indien op basis van hetgeen voorafgaat toch een inhouding op het loon mogelijk is, dient bovendien rekening gehouden te worden met het volgende.

De inhoudingen gedaan op grond van de belastingwetgeving, van de wetgeving op de sociale zekerheid en van particuliere of collectieve overeenkomsten betreffende bijkomende voordelen inzake sociale zekerheid, kunnen zonder enige beperking geschieden.

De andere toegelaten inhoudingen mogen daarentegen niet meer bedragen dan 1/5e van het bij elke betaling verschuldigde nettoloon, behalve indien de werknemer bedrog heeft gepleegd, dan wel indien hij vrijwillig zijn dienstbetrekking heeft beëindigd voor de afrekening van de vergoedingen en schadeloosstellingen die hij in geval van aan de onderneming berokkende schade verschuldigd kan zijn.

Loonbeslag en overdracht van loon

Loonbeslag en overdracht van loon staan los van de regeling van inhoudingen op het loon door de werkgever.

Loonbeslag is een dwangprocedure waardoor de werknemer niet meer vrij over zijn loon kan beschikken en waarbij een schuldeiser van een werknemer de uitbetaling van het loon door de werkgever kan verhinderen, dan wel aan hem laten toekomen.

Een loonoverdracht betekent daarentegen dat de werknemer zijn loon overdraagt aan een andere persoon tot zekerheid van een bepaalde schuld. Beslag op loon en overdracht van loon hebben dan ook tot gevolg dat de werknemer een deel van zijn loon niet zal ontvangen, waarbij dat deel door de werkgever aan de schuldeiser wordt betaald.