Iedereen recht op uitbetaling overuren?

Heeft elke werknemer van een bedrijf recht op de betaling van overuren?
 

Wanneer is er sprake van overuren?

De arbeidswet legt de spelregels vast met betrekking tot de organisatie van de arbeid in de private sector. Dit betekent dat zij bepaalt wanneer er mag worden gewerkt, op welke dagen dus, in welke tijdsbestekken, dag/nacht, maar ook wat de grenzen van deze arbeidstijd zijn.

Wanneer de grenzen van de arbeidtijd worden overschreden, is er sprake van overuren.

Overuren zijn slechts toegelaten in de bij de arbeidswet voorziene gevallen. Het betreft hier onder andere:

  • De werken aan inventarissen en balansen
  • De buitengewone vermeerdering van werk
  • De onvoorziene noodzakelijkheid
  • De dringende arbeid aan machines en materieel voor eigen rekening of bij derden
  • De arbeid om het hoofd te bieden aan een voorgekomen of een dreigend ongeval voor eigen rekening of bij derden

Hoe worden de overuren vergoed?

Voor elk van deze gevallen overuur heeft de wetgever eigen spelregels bepaald met betrekking tot de voorwaarden waaronder de overuren zijn toegelaten, de toekenning van inhaalrust en de betaling van een overloontoeslag.

Overuren worden, naast het toekennen van inhaalrust in de voorziene gevallen, ook betaald met een toeslag, ook wel het overloon genoemd. Een werknemer die overuren presteert, heeft recht op de betaling van een toeslag. Deze toeslag bedraagt 50% en wordt gebracht op 100% voor overuren gepresteerd op zon- en feestdagen.

Ook onwettelijke overuren, dit zijn de overuren die niet uitdrukkelijk door de wetgeving zijn toegelaten, geven aanleiding tot de betaling van een overloon. De werkgever kan zich niet op de onwettelijkheid beroepen om de toeslag niet uit te betalen.

In bepaalde gevallen kunnen de grenzen van de arbeidstijd worden overschreden zonder dat daar overloon voor verschuldigd is. Voorwaarde is wel dat de gemiddelde arbeidsduur wordt gerealiseerd binnen de overeengekomen referteperiode. Deze mogelijkheid bestaat onder andere bij arbeid in opeenvolgende ploegen en arbeid volgens de kleine flexibiliteit.

Werknemers die in de regel geen recht hebben op betaling van overuren

De wetgever heeft echter bepaald dat een aantal categorieën van werknemers niet gebonden zijn door de regels met betrekking tot de arbeidsduur en de overurenreglementering op hen dus niet van toepassing is. Deze werknemers hebben in de regel geen recht op de betaling van overuren.

Het betreft:
- de werknemers belast met een leidinggevende of een vertrouwensfunctie
- de dienstboden
- de handelsvertegenwoordigers

De functies die worden geacht een leidinggevende of vertrouwensfunctie te zijn, werden opgesomd in het Koninklijk Besluit van 10 februari 1965. Niettegenstaande het een reglementering betreft die reeds dateert van 1965, dient zij nog steeds beperkend te worden geïnterpreteerd.

Enkel de functies die hierin zijn opgesomd, kunnen worden beschouwd als een leidinggevende of een vertrouwensfunctie. We vinden hier onder andere de directeurs en onderdirecteurs terug maar ook de privé secretarissen, de filiaalhouders, en ingenieurs en technische personeelsleden voor zover hun persoonlijke aanwezigheid noodzakelijk is is voor de veiligheid van de werknemers en voor de veilige werking van de onderneming.

Wanneer behoor je tot leidinggevend of vertrouwenspersoneel?

Bij de beoordeling of een werknemer al dan niet tot het leidinggevend of het vertrouwenspersoneel behoort, dient de werkelijke functie van de werknemer steeds getoetst te worden aan de lijst zoals opgesomd in het Koninklijk Besluit.

Kaderleden in de onderneming zijn niet noodzakelijk werknemers belast met een leidinggevende of vertrouwensfunctie. Het begrip kaderlid is, behoudens in de wetgeving op de ondernemingsraden, niet in de wetgeving gedefinieerd.

Het staat de onderneming vrij zelf te bepalen welke werknemers in de onderneming als kaderleden worden beschouwd. Enkel indien het kaderlid in de onderneming een functie uitoefent die is opgenomen in het Koninklijk Besluit, kan hij effectief worden beschouwd als een werknemer met een leidinggevende of vertrouwensfunctie en is hij niet gebonden door de arbeidsduurreglementering.

Hoe wordt deze categorie werknemers dan vergoed voor hun overuren?

Deze groep werknemers kan dus uren presteren boven de normale grenzen van de arbeidstijd (overuren) zonder dat voor deze uren een toeslag verschuldigd is.

Dat betekent echter niet dat deze uren niet dienen vergoed te worden. Deze vergoeding kan ofwel vervat zitten in het basisloon ofwel afzonderlijk worden vergoed. Bij dit laatste is het van belang rekening te houden met de hoogte van het basisloon en met hetgeen contractueel werd overeengekomen.

Samenvatting

Werknemers die overuren presteren, hebben recht op de betaling van deze overuren ook al betreft het onwettelijke overuren. Overuren worden vergoed met een toeslag van 50% of 100% voor overuren gepresteerd op een zon- of een feestdag.

Deze regel is niet van toepassing op werknemers die een leidinggevende of een vertrouwensfunctie bekleden, de dienstboden en de handelsvertegenwoordigers. Deze categorieën van werknemers zijn immers niet gebonden door de regels met betrekking tot de arbeidsduur. Zij mogen overuren presteren zonder dat daar een toeslag van 50% of 100% voor moet worden betaald. Of de vergoeding van de extra uren die zij presteren wordt geacht in het loon vervat te zitten of zij al dan niet extra moeten worden betaald aan 100%, hangt af van onder andere het basisloon en hetgeen hierover contractueel werd overeengekomen tussen werkgever en werknemer.

I.s.m. SD Worx