Hoe krijg je wél opslag dit jaar?

De loonkosten mogen in 2011 niet stijgen. Dat besliste de regering in lopende zaken via een Koninklijk Besluit. Betekent dit dat bedrijven dit jaar geen opslag mogen geven? Of zijn er achterpoortjes?

Alleen indexering en baremaverhoging in 2011

De regering van lopende zaken was iedereen te vlug af: het Koninklijk Besluit met de loonbeperking was er voor men er erg in had. De maximale marge voor de loonkostenontwikkeling bedraagt 0% voor 2011 en 0,3% voor 2012, wat betekent dat bedrijven dit jaar geen loonsverhoging mogen geven.

Omdat de index volledig van kracht blijft en de baremaverhogingen doorgaan, is dit voor werknemers geen grote ramp. Ze behouden grotendeels hun koopkracht, wat een grotere loonstijging betekent dan in vele buurlanden.

Voor de periode 2011 - 2012 schat de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven de loonindexering op 3,9%. Bart Vanschoebeke, advocaat van het bureau Claeys & Engels, schat dat dat percentage zelfs boven de 5% zal uitkomen. “Voor dit jaar verwachten sommige sectoren twee indexsprongen. Die zullen zonder probleem doorgerekend worden aan de werknemers. Ook de baremaverhogingen die vastliggen in de cao’s en in individuele overeenkomsten, kunnen uitgevoerd worden.”

En de achterpoortjes?

Hoe moet die reële loonblokkering nu becijferd worden? Voor het hele bedrijf of per individuele werknemer? Bart Vanschoebeke: “Dit is niet zo duidelijk. Een bedrijf moet wellicht de loonkosten over 2009 en 2010 nemen en daar het gemiddelde per werknemer van berekenen. Zo komt het tot gemiddelde loonkosten die dit jaar niet mogen aangroeien en volgend jaar met +0,3%. Bijvoorbeeld, als een bedrijf in 2009 en 2010 hoge bonussen heeft toegekend, kan het die in 2011 fors beperken en de gecreëerde ruimte gebruiken om hier en daar een salaris te verhogen. Dat mag. De werkgever moet er alleen op letten dat de globale loonkosten van zijn bedrijf onder controle blijven.”

De wet op de loonmatiging uit 1996 voorziet ook enkele uitzonderingen. Bepaalde werknemersparticipaties in cash of aandelen en de bijdragen voor de 'sociale' pensioenplannen vallen buiten de loonnorm. Als de werkgever extra voordelen toekent in dergelijke pensioenplannen, worden die niet aangerekend op zijn marge. Ook nieuwkomers ontspringen logischerwijze de dans. Hun salaris valt buiten de nieuwe loonnorm.

"De werkgevers zullen dit jaar sowieso creatiever moeten omgaan met de brede waaier aan extralegale voordelen", zegt Bart Vanschoebeke. "Ik vermoed dat technieken die in onmin geraakt zijn, weer de kop zullen opsteken. Zoals werknemers meer laten participeren in het kapitaal van de onderneming of de dure bonussenplannen vervangen door de goedkopere bonuspensioenplannen.”

Hoe zit het met de bonussen van topmanagers?

Alle bonussen, zelfs de superbonussen van topmanagers, vallen onder de loonnorm en worden erop aangerekend, op voorwaarde dat het een element van de loonkosten betreft. De manager moet dus het statuut van werknemer hebben. Is die zelfstandige of werkt die via een vennootschap, dan kan hij vrij gemakkelijk aan de loonnorm ontsnappen.

Bart Vanschoebeke: “Als de onderneming in 2009 en 2010 veel bonussen heeft toegekend, kan ze die gedeeltelijk afschaffen en andere parafiscaal interessantere voordelen toekennen. Op die manier kan de onderneming een marge creëren om hier en daar toch een verhoging toe te staan."

Hoe reageren de bedrijven?

“Heel veel werkgevers klagen omdat ze na de crisisjaren eindelijk over de financiële middelen beschikken om loonsverhogingen toe te kennen. Ze willen die gebruiken om trouwe en essentiële medewerkers te belonen en aan zich te binden. Nu kan dat niet of ze dreigen de loonnorm te doorbreken. Ze zitten de komende twee jaar in een korset en begrijpen dat niet. In de filialen van multinationals zucht men: hoe krijgen we dit verkocht aan onze hoofdkwartieren in Amerika en Duitsland nu daar salarisplannen met wereldwijde impact en verhogingen zijn goedgekeurd?”