Wat is schijnzelfstandigheid? Wat riskeer ik?

Wat is schijnzelfstandigheid ? Wat riskeer ik als ik in dit statuut verzeild raak ? Op welke vlakken gaat de regering forser controleren in 2013?
Het antwoord van Kristiaan Andries, SD Worx

De strijd tegen fraude, waaronder de problematiek van de schijnzelfstandigen, is een van de speerpunten van de regering Di Rupo.

De schijnzelfstandigen

Schijnzelfstandigen zijn werknemers die het statuut van zelfstandige hebben, hoewel ze in werkelijkheid een beroepsactiviteit uitoefenen onder het gezag van een werkgever.

Partijen kunnen dan wel vrij de aard van hun arbeidsrelatie bepalen, de werkelijke uitvoering van deze overeenkomst moet steeds beantwoorden aan hun keuze.

Indien echter uit voldoende feitelijke elementen blijkt dat dit niet zo is, dan gebeurt er een herkwalificatie van de arbeidsrelatie.

De wetgever heeft vier criteria geformuleerd om te beoordelen of iemand zelfstandige of werknemer is:

  • de wil van de partijen zoals uitgedrukt in de overeenkomst;
  • de vrijheid van organisatie van de werktijd;
  • de vrijheid zelf het werk te organiseren;
  • de mogelijkheid zelf een hiërarchische controle uit te oefenen.

Voor bepaalde fraudegevoelige sectoren of beroepen zijn er sinds 1 januari 2013 nieuwe criteria van toepassing. De wetgever voert op deze manier de strijd tegen schijnzelfstandigen en schijnwerknemers op.

Aan de hand van een lijst van specifieke criteria wordt een vermoeden van arbeidsovereenkomst ingevoerd. Dit vermoeden speelt een rol in de volgende vier activiteiten:

  • de bouw en aanverwante sectoren;
  • bewakingsdiensten;
  • goederen- en personentransport;
  • schoonmaak.

Dit zijn ook de sectoren waar het probleem van de schijnzelfstandigheid het grootst is.

Indien partijen het met dit wettelijk vermoeden niet eens zijn, mogen ze het tegendeel proberen te bewijzen met alle mogelijke rechtsmiddelen.

Sancties

De vergoeding die je ontving vergoeding als zelfstandige wordt als loon beschouwd. Op dit loon zullen socialezekerheidsbijdragen betaald moeten worden, te verhogen met een nalatigheidsintrest van 7% per jaar en een boete van 10%. De RSZ-diensten kunnen tot 3 jaar teruggaan om deze sociale zekerheidsbijdragen te vorderen. Bij fraude kan dat zelfs tot 7 jaar.

Naast de inning van de ontdoken socialezekerheidsbijdragen, kan de sociale inspectie overgaan tot strafrechtelijke vervolging.

Sociale ruling

Bij twijfel of om meer zekerheid te hebben, kan men een sociale ruling aanvragen bij de Commissie ter regeling van de Arbeidsrelatie.

Deze commissie oordeelt of de beroepsrelatie als zelfstandige of als werknemer wordt uitgevoerd. De sociale inspectie is voor 3 jaar gebonden aan deze voorafgaande beslissing tenzij de feiten binnen deze periode wijzigen.