Werken bij de overheid: lager loon, meer zekerheid

De overheidsinstellingen in ons land betalen aantrekkelijke startlonen, maar door de band genomen ligt het bruto maandloon bij de overheid onder het Belgische gemiddelde. Dat blijkt uit de jongste Salarisenquête van Vacature, in samenwerking met de KU Leuven.

De lonen van de federale en de gewestelijke overheden in ons land liggen opvallend dicht bij elkaar. Als ambtenaar krijg je een salaris dat doorgaans vijf procent onder het Belgische gemiddelde ligt. Silke Verheyen, senior stafmedewerker bij Jobpunt Vlaanderen, nuanceert: “De lonen voor pas afgestudeerden liggen in de overheidssector vaak een stuk hoger dan in de privésector. Bovendien hebben werknemers bij de overheid recht op een aantal interessante voordelen, zoals opleidingen, of een goed evenwicht tussen werk en privé. Ook de zekerheid van het statutair ambt maakt van de overheid een aantrekkelijke werkgever, zeker in tijden van crisis. Wel is het zo dat bij veel overheidsdiensten de salarissen bepaald worden volgens afgesproken barema’s, waardoor de lonen er minder snel evolueren dan in de privésector.”

In de privé vormen individuele prestaties het belangrijkste criterium om opslag te krijgen. Bij de overheid blijkt dat niet het geval. Zijn de prestaties van ambtenaren minder van tel?

Verheyen: “Het is inderdaad zo dat de bestaande baremasystemen bij de overheid een automatische loonevolutie inhouden. In die zin is er dus geen koppeling tussen opslag en individuele prestaties, maar dat betekent niet dat ambtenaren minder geëvalueerd worden dan hun collega’s uit de privésector. De meeste overheidsorganisaties passen consequent een jaarlijkse evaluatiecyclus toe, waarbij men grondig te werk gaat. Aan bijzonder goed presterende ambtenaren kan er een functioneringspremie worden toegekend, hoewel dat omwille van de huidige besparingen bij de overheid een zeldzaamheid is geworden. In de overheidssector kan opslag natuurlijk ook gepaard gaan met een promotie. Zo’n promotie wordt telkens gekoppeld aan een selectieprocedure, waarbij de kandidaten moeten aantonen dat ze over de vereiste competenties beschikken voor de functie in kwestie.”

In vergelijking met andere sectoren biedt de overheid minder extralegale voordelen. Maakt dit de sector minder aantrekkelijk?

Verheyden: “Werknemers die de overstap maken van de privé naar de overheid kunnen een aantal voordelen verliezen, zoals een bedrijfswagen. Dat belet vele kandidaten niet om de stap toch te zetten, bijvoorbeeld omdat ze op zoek zijn naar een job waarmee ze een maatschappelijke bijdrage kunnen leveren.”

Gemiddelde bruto startlonen bij de overheid (volgens diploma)

Professionele bachelor (HOKT)

2.110 euro

Academische master hogeschool (HOLT)

2.270 euro

Academische master universiteit

2.480 euro

Dit zijn gemiddelden. In sommige subsectoren vinden we hogere en lagere startlonen. Een master die aan de slag gaat bij de Vlaamse overheid als statutair ambtenaar, bijvoorbeeld, krijgt een bruto maandloon 2.960 euro.

Gemiddeld bruto maandloon bij de overheid (volgens subsector)

Internationale overheden en instellingen

4.025 euro

Leger, politie en civiele bescherming

3.503 euro

Gewesten en gemeenschappen

3.364 euro

Federale overheid

3.303 euro

Publieke diensten zoals De Post, De Lijn …

2.976 euro

Gemeenten en provincies

2.908 euro

Medewerkers van internationale instellingen behoren tot de best betaalde werknemers, zelfs in vergelijking met hun collega’s uit de privésector. Ook militairen en politieagenten krijgen hoge salarissen, in vergelijking met andere ambtenaren. De lonen bij de federale en de gewestelijke overheden liggen overigens opvallend dicht bij elkaar.

Overheid versus privé

Statutair ambtenaar

3.569 euro

Contractueel ambtenaar

2.940 euro

Bediende

3.427 euro

Arbeider

2.549 euro

Het verschil tussen het gemiddelde bruto maandsalaris van een statutair ambtenaar en dat van een bediende is niet zo groot. Wel groot is het verschil tussen het bruto maandloon van een statutair ambtenaar en dat van zijn contractuele collega.

Internationale vergelijking

Middenmanagers bij de Belgische overheden worden goed betaald, in vergelijking met hun collega’s uit de andere OESO-landen.

Land

Hoger midden-management (bruto jaarsalaris)

Hoger midden-management: sociale zekerheidsbijdragen (per jaar)

Lager midden-management (bruto jaarsalaris)

Lager midden-managent: sociale zekerheidsbijdragen (per jaar)

Verenigde Staten

112.007 euro

41.173 euro

87.282 euro

32.085 euro

Groot-Brittannië

94.984 euro

25.456 euro

64.702 euro

17.337 euro

Nederland

93.002 euro

21.080 euro

79.648 euro

18.054 euro

België

88.290 euro

22.334 euro

75.525 euro

19.105 euro

Italië

87.868 euro

36.108 euro

n.v.t.

n.v.t.

Spanje

67.235 euro

16.943 euro

50.563 euro

12.742 euro

Finland

58.491 euro

12.232 euro

52.823 euro

11.047 euro

Zweden

50.771 euro

24.530 euro

40.159 euro

19.402 euro

OESO-gemiddelde

70.594 euro

16.760 euro

57.894 euro

13.571 euro

Bron: OESO, Government at a Glance, 2011