Vreemde job: primatologe in Azië

Fany Brotcorne (28) is aan de faculteit gedragsbiologie van de universiteit in Luik bezig aan haar doctoraat. Gedurende verschillende maanden heeft ze het gedrag van apen in hun natuurlijke leefomgeving onderzocht. Momenteel is ze in België om de resultaten te analyseren.

We vervolledigen en besluiten onze zomerrubriek over vreemde jobs met een duik in het oerwoud, in de wereld van de primaten, meer bepaald de langstaartmakaken op het Indonesische eiland Bali. De jonge gedragsbiologe annex primatologe verklaart ons haar passie voor haar vak.

Fany, vertel ons wat meer over je job als primatologe!

“Ik doe onderzoek naar het gedrag en de ecologie van primaten. In mijn vakgroep zijn we met heel wat mensen die interesse hebben voor apen in verschillende delen van de wereld. Ikzelf ben actief in Azië. Het doel van mijn onderzoekingen is denksporen en strategieën te ontwikkelen voor het behoud van deze dieren op lange termijn. Wij proberen ook om de relaties tussen mensen en apen te verbeteren.”

Je moet dus vaak naar het buitenland?

“Ik ben zes maanden ginder en dan weer zes maanden in België. Ik werk voornamelijk op het eiland Bali waar ik drie verschillende groepen van langstaartmakaken observeer. Ik volg hen van bij het ontwaken ’s morgens totdat ze ’s avonds gaan slapen. Het interesseert mij wat ze eten, hoe hun sociale contacten verlopen, hoe hun habitat eruit ziet … Ook hun demografie bestudeer ik. Het merendeel van die apen hebben regelmatig contact met de mens en het moeilijke daarbij is dat we ons zo neutraal mogelijk moeten opstellen. Onze aanwezigheid mag in geen geval hun natuurlijke gedrag beïnvloeden.”

Wat doe je dan als je in België bent?

“Tijdens die zes maanden in het buitenland doe ik op een wetenschappelijke manier aan gegevensverzameling. In België analyseer ik die informatie met een fris hoofd en vervolgens publiceer ik er rapporten over.”

Heeft de film ‘Gorillas in the mist’ over het leven van Diane Fossey je beïnvloed toen je jonger was?

“In ieder geval heeft die film mij aangetoond dat het mogelijk is om van apen bestuderen je beroep te maken. Diane Fossey was een van de eerste actieve primatologen. Zelf was ik in het begin vooral geïnteresseerd in grote roofdieren zoals leeuwen. Uiteindelijk heb ik dan gekozen voor de niet-menselijke primaten. Die zijn namelijk cognitief heel interessant en houden er een complex sociaal leven op na …”

Wat zijn de moeilijkheden die je ondervindt bij dit beroep?

“Het is een job die zware fysische en psychologische inspanningen vereist. We werken soms in dichte oerwouden waar het bijna onmogelijk is om in rond te wandelen. Je moet dan dubbel zoveel moeite doen om vooruit te komen.”

“Een primatoloog moet ook geduld hebben. Er zijn dagen waarop de dieren bijna niets doen, dat ze bijna niet bewegen. Om die momenten moeten we vechten tegen de verveling. Informatie verzamelen gaat bij gedragswetenschappers altijd heel traag … Dat we lange tijd niet bij onze familie en vrienden zijn maakt de zaken er ook een stuk moeilijker op.”

Maar dit beroep verschaft je toch ook heel wat voldoening?

“Ja, zeker. Die apen slagen er elke dag nog in om me te verbazen. Ik vind ze echt ongelooflijk … Ze kunnen zich echt heel goed aanpassen en ontwikkelen strategieën om op hun omgeving in te spelen. Je kan je haast niet voorstellen hoe intelligent ze zijn!”

Je bent doctoraatsstudente en krijgt dus een loon dat je toelaat om je onderzoekswerk uit te voeren. Wie betaalt je precies en hoeveel krijg je?

“Ik word betaald door het FNRS (Fonds de la recherche scientifique) via een beurs voor twee jaar. Ik ontvang netto 1.700 euro om mijn taak tot een goed einde te brengen. Daar bovenop komt nog eens 5.000 euro werkingsmiddelen om tijdens deze periode al mijn kosten te dekken: materiaal, verplaatsingen naar congressen … Via ons contract met het FNRS is er ook vakantiegeld voorzien en tot slot bieden ze ook de mogelijkheid om nog bijkomende beurzen te krijgen.”

Kan je, om af te sluiten, nog een anekdote vertellen over je job?

“Tijdens mijn laatste reis naar Bali heb ik een groep makaken bestudeerd die nog nooit met mensen in contact waren gekomen. Het dominante mannetje heeft ons verschillende keren aangevallen! Gelukkig heeft hij niemand gebeten. Wat moet je dan doen in zo’n geval? Je zachtjes omdraaien en je langzaam terugtrekken om te tonen dat je zijn waarschuwing goed begrepen hebt …”