Wat houdt een concurrentiebeding in?

"Mijn nieuwe werkgever wil een clausule in mijn arbeidsovereenkomst laten opnemen rond het concurrentiebeding. Wat houdt dit juist in en zijn daar ook voor mij voordelen aan verbonden?"
Het antwoord van Chantal Vekemans, SD Worx

Wat is een concurrentiebeding?

Een concurrentiebeding is een clausule in een arbeidsovereenkomst die verhindert dat een werknemer na zijn vertrek uit de onderneming met de verworven know-how soortgelijke activiteiten uitoefent, als loontrekkende of als zelfstandige, waardoor hij de onderneming die hij verlaten heeft schade kan berokkenen.

Om geldig te zijn, moet het beding aan een aantal strikte voorwaarden beantwoorden, waarvan sommige verschillen naargelang het om een arbeidsovereenkomst voor arbeiders, bedienden of handelsvertegenwoordigers gaat. Voor de handelsvertegenwoordigers geldt er een bijzondere regeling.

Geldigheidsvoorwaarden van het concurrentiebeding

Het concurrentiebeding moet schriftelijk en voor iedere werknemer afzonderlijk worden vastgelegd, hetzij bij de indienstneming, hetzij later. 

Het concurrentieverbod vervat in het beding is slechts geldig indien het betrekking heeft op ‘soortgelijke’ activiteiten in soortgelijke ondernemingen.  Een beding dat ‘iedere’ activiteit verbiedt bij een concurrent is nietig.

Bovendien is een concurrentiebeding beperkt in tijd en ruimte:

  • het concurrentieverbod geldt voor maximaal 12 maanden vanaf het einde van de arbeidsovereenkomst en
  • is geografisch beperkt tot die plaatsen waar de ex-werknemer de werkgever werkelijk concurrentie kan aandoen, gelet op de aard van de onderneming en haar actieradius.  Het is in ieder geval beperkt tot het Belgische grondgebied.

Onder bepaalde voorwaarden kan hiervan afgeweken worden.

Concurrentievergoeding

Het beding moet voorzien in een eenmalige en forfaitaire vergoeding die de werkgever moet betalen bij ontslag van een werknemer met een concurrentiebeding. Deze vergoeding compenseert het mogelijke loonverlies dat de werknemer lijdt door het verbod om bij de concurrentie aan de slag te gaan. De vergoeding moet minimum gelijk zijn aan de helft van het brutoloon dat overeenstemt met de toepassingsduur van het beding. Wordt een concurrentiebeding voorzien voor 12 maanden, dan bedraagt de vergoeding ten minste 6 maanden brutoloon.

Een werknemer die het niet-concurrentiebeding niet naleeft (door bijvoorbeeld binnen de duur van de looptijd van het niet-concurrentiebeding toch bij een concurrent aan de slag te gaan voor gelijkaardige activiteiten), zal gesanctioneerd worden.  Hij moet aan de werkgever enerzijds de brutovergoeding terugbetalen die hij als niet-concurrentievergoeding ontving, alsook een gelijkwaardig bedrag. 

De werkgever kan echter ook afzien van de toepassing van het beding binnen de 15 dagen na het stopzetten van de arbeidsrelatie. Dit kan mondeling gebeuren door de werkgever, maar een aangetekend schrijven of een deurwaardersexploot is aanbevolen.  De werkgever die afziet van de toepassing van het beding is dan geen vergoeding meer verschuldigd aan de werknemer en de werknemer moet zich op zijn beurt niet meer aan het concurrentieverbod houden.

Toepassingsvoorwaarden van het concurrentiebeding

De toepassing van het concurrentiebeding is afhankelijk van de beëindigingswijze van de arbeidsovereenkomst en van het loon van de betrokken werknemer:

  • Een concurrentiebeding heeft nooit uitwerking wanneer de arbeidsovereenkomst wordt beëindigd tijdens de proefperiode of na de proefperiode door de werkgever zonder dringende reden of door de werknemer met dringende reden.

LET OP!
Het éénheidsstatuut heeft niet enkel een impact op de ontslagregels, maar ook op de proefperiode.  Dit werd afgeschaft sinds 1 januari 2014 voor arbeidsovereenkomsten waarvan de uitvoering aanvangt vanaf die datum.

De afschaffing van het proefbeding heeft ook gevolgen voor het concurrentiebeding. 

Het concurrentiebeding heeft geen uitwerking meer wanneer een einde wordt gesteld aan de arbeidsovereenkomst tijdens de eerste 6 maanden vanaf de aanvang van de overeenkomst.  Onder aanvang van de overeenkomst verstaat men de datum vanaf dewelke de arbeidsovereenkomst wordt uitgevoerd of zou moeten uitgevoerd worden.  De termijn van 6 maanden is een vaste termijn.  Schorsingen hebben hier geen invloed op.

Deze nieuwe regeling geldt voor arbeidsovereenkomsten waarvan de uitvoering aanvangt vanaf 1 januari 2014.

  • De toepassing van het concurrentiebeding is afhankelijk van het brutojaarloon.  Dit brutojaarloon wordt berekend bij de uitdiensttreding en bestaat uit het gewone loon, het loon voor overuren, ploegtoeslagen, eindejaarspremie,…
    De werkgever kan een concurrentiebeding slechts inlassen voor werknemers met een brutojaarloon (te beoordelen op de dag waarop aan de arbeidsovereenkomst een einde komt):
  • vanaf 32.254 tot 64.508 euro (bedrag voor 2013) alleen van toepassing voor functies die zijn aangeduid bij sectorale cao of ondernemingscao
  • boven 64.508 euro (bedrag voor 2013) van toepassing behalve voor functies die uitgesloten worden door een sectorale cao of ondernemingscao

Als deze loongrenzen niet gerespecteerd worden, is het concurrentiebeding nietig.