Wat als je naaste collega ontslagen wordt?

"Een van mijn beste collega's is zopas ontslagen. Ik weet niet wat ik moet zeggen. Ik vind het heel erg voor hem, maar ik wil mijn eigen job wel behouden."
Het antwoord van Sabrina Horlin, preventieadviseur bij AristA

Hoe je als werknemer reageert op het ontslag van een collega is onderhevig aan grote individuele verschillen, alsook van de organisationele – en maatschappelijke context. Sommigen reageren met frustratie en verdriet op de aankondiging van het toekomstige vertrek van een collega. Je kan ook vol opluchting reageren (“oef, ik ben het niet!”), maar in tijden van crisis maakt dergelijk gevoel al snel plaats voor een gevoel van onzekerheid, vooral wanneer je zelf niet de indruk hebt dat je collega niet goed functioneerde in zijn/haar job.  Dit gevoel van onzekerheid komt zeker voor wanneer de onderneming gebruik maakt van de ‘salamitechniek’: hierbij gaan ondernemingen de verschillende ontslagen die er moeten vallen in kleine stukken opdelen, om de regels van collectief ontslag te vermijden en omdat door de bedrijfsleiders gedacht wordt dat deze techniek beter verteerbaar is voor de achterblijvers.

Voor je collega is zijn/haar ontslag natuurlijk een zware dobber, die door psychologen vergeleken wordt met stressfactoren zoals het verlies van een dierbare, scheiding of zware ziekte. Enkele ‘à la minute’ do’s en don’ts voor jou als collega op een rij:

Do’s:

  • Begrip tonen: ‘Ik vind het heel erg voor je’
  • Moedig je collega aan om hulp te zoeken bij het vinden van een nieuwe job, indien deze geen outplacement heeft aangeboden gekregen vanuit de organisatie
  • Luisteren naar je collega, i.p.v. onmiddellijk met oplossingen komen aandraven. Je collega moet het nieuws eerst verwerken
  • Indien je je onzeker voelt over je eigen positie binnen de onderneming vraag dan feedback aan je baas
  • Als je vindt dat het ontslag terecht is, maar je collega geeft jou aan dat de schuld bij de onderneming (of de baas) te zoeken is, zeg dan dat je geen uitspraak kan doen over schuld of onschuld, maar dat je het heel erg voor hem/haar vindt.

Don'ts:

  • Dooddoeners formuleren, zoals: “Met jouw capaciteiten vind je snel genoeg ander werk” of “Gelukkig heb je nog een opzegperiode van x-aantal maanden”;
  • Minimaliseren (“Zo erg is het ook niet” of “Er zijn ergere dingen die je kunnen overkomen” of “Iedereen wordt ooit wel eens ontslagen”);
  • Advies geven over zaken die je werkgever kunnen schaden. Adviseer je collega liever advies in te winnen (advocaat, vakbond, …) indien hij/zij vindt dat zijn ontslag(voorwaarden) niet redelijk is(zijn);
  • Je collega wijzen op zijn/haar fouten die mogelijks aan de basis liggen van het ontslag. Op een later tijdstip kan je de collega wel (discreet) wijzen op mogelijke tekortkomingen, wanneer deze daar zelf om vraagt;
  • Je collega gelijk geven in zijn/haar stelling over ‘wat voor een zak jullie chef wel eigenlijk is’. Jij moet nog een tijdje voort in de onderneming en als je zelf enige werkzekerheid wil behouden, kan je dergelijke uitspraken beter vermijden;
  • Je kwaad maken op je chef. Probeer eerder een constructief gesprek met hem/haar te hebben;
  • Tegen andere collega’s vertellen dat je naaste collega zijn/haar ontslag heeft gekregen. Laat je ontslagen collega de kans om dit zelf tegen de andere collega’s te vertellen.
  • Humoristisch doen (“Je leeft nog”)

In alle gevallen, en in welke omstandigheden dan ook, ligt de communicatie over het ontslag in handen van de werkgever. Het is steeds belangrijk de achterblijvers te informeren over het hoe en het waarom van het ontslag, alsook de eventuele opvolging. Wanneer er geen opzeg is / het ontslag onmiddellijk ingaat, dan is er vaak geen gelegenheid voor de collega om zelf te communiceren over zijn/haar ontslag. Zelf kan je dan bij het horen van het nieuws natuurlijk altijd de ontslagen collega even opbellen om hem/haar toch een hart onder de riem te steken.