Kan je werkgever je ontslaan als hij denkt dat je solliciteert?

Ik ben op dit moment aan het werk, maar ben tegelijkertijd op zoek naar een andere job. Dat probeer ik subtiel aan te pakken, maar toch vraag ik me af hoe mijn werkgever zou reageren mocht hij weten dat ik uitkijk naar iets anders. Mag hij me bijvoorbeeld ontslaan als hij zou ontdekken dat ik ander werk zoek?
 

Zowel werkgever als werknemer hebben steeds het recht om de arbeidsovereenkomst die hen bindt te beëindigen. Zij beschikken beiden over een ontslagrecht. Daarbij hoeft in principe geen van beiden zich te verantwoorden wanneer hij of zij de arbeidsrelatie stopzet.

Uitzondering
Op deze regel bestaan een aantal uitzonderingen. De ontslagreden heeft wel zijn belang bij ontslag om dringende reden. Dit is ook het geval bij ontslag van werknemers die een bijzondere bescherming tegen ontslag genieten. (vb. leden van de ondernemingsraad, werknemers met tijdskrediet, zwangere werkneemster, …).

Bij het einde van de arbeidsovereenkomst moet de werkgever altijd een C4-formulier afleveren. Hiermee kan de werknemer werkloosheidsuitkeringen aanvragen. Op het formulier moet de werkgever de reden voor de werkloosheid invullen, dit is in feite de reden van het ontslag.  

Misbruik van ontslagrecht en willekeurig ontslag

Misbruik van ontslagrecht

Hoewel er in principe geen motiveringsplicht bestaat mag de werkgever niet "onbehoorlijk handelen". Is dit wel het geval, dan spreekt men van misbruik van ontslagrecht. Dit betekent dat de werkgever de grenzen te buiten gaat van de normale uitoefening van het ontslagrecht. Hij kan hiervoor veroordeeld worden tot betaling van een bijkomende schadevergoeding bovenop de normale opzeggingstermijn of verbrekingsvergoeding.

Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn wanneer hij iemand zonder enige reden ontslaat of nog wanneer hij ontslaat louter met de bedoeling de werknemer te treffen.

Een ontslag enkel omwille van het feit dat de werknemer ergens anders solliciteert, kan mogelijks misbruik van zijn ontslagrecht uitmaken. Dit is een feitenkwestie waarover de rechter uiteindelijk oordeelt.

Bedienden die misbruik van ontslagrecht inroepen:

  1. moeten hiervan het bewijs leveren;
  2. en moeten de bijzondere schade aantonen die hieruit voortvloeit.

Dit is meestal zeer moeilijk.

Willekeurig ontslag

Enkel voor arbeiders is er in het arbeidsrecht een specifieke regeling voorzien, m.n ‘willekeurig ontslag’.
Willekeurig is het ontslag van een arbeider, gebonden door een arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur, dat:

  1. geen enkel verband houdt met de geschiktheid of het gedrag van de werknemer bij de uitoefening van zijn werk
  2. of niet gebaseerd is op noodwendigheden van de onderneming.

Wanneer de rechter oordeelt dat het ontslag willekeurig is, zal de werkgever een bijkomende schadevergoeding moeten betalen gelijk aan 6 maanden loon.
Een belangrijk verschil met de bedienden is dat het hier de werkgever is die moet bewijzen dat het ontslag niet willekeurig is. M.a.w. als de arbeider willekeurig ontslag inroept, zal de werkgever moeten bewijzen dat hij wel degelijk een geldige reden voor het ontslag had.

Ontslag louter om redenen dat de arbeider solliciteert op een ander, kan als willekeurig bestempeld worden. Kan de werkgever aantonen dat de arbeider een laakbaar gedrag vertoont (vb. gebrek aan inzet), dan zal het ontslag vermoedelijk niet willekeurig zijn. Ook hier gaat het om een feitenkwestie beoordeeld door de rechter. Indien de werkgever kan aantonen dat de arbeider enig bekritiseerbaar gedrag heeft, dan is er geen sprake van willekeurig ontslag.         

Conclusie

Het ontslag omwille van het feit dat je op een ander solliciteert, kan eventueel aanleiding geven tot een bijkomende schadevergoeding bovenop de normale ontslagregeling.

Als bediende zal het echter geen evidente zaak zijn om de feiten en de schade te bewijzen.
Arbeiders kunnen terugvallen op de figuur ‘willekeurig ontslag’. Dit houdt in dat de bewijslast bij de werkgever ligt.
Het blijft uiteindelijk een feitenkwestie waarover de rechter oordeelt.        

i.s.m. SD Worx