Kan ik ontslagen worden omdat ik een bijberoep heb?

Ik werk voltijds, maar ik ben daarnaast ook zelfstandige in bijberoep. Kan mijn werkgever dit inroepen als reden voor ontslag?
Het antwoord van Karin Buelens, SD Worx

In België moet een ontslag in principe niet gemotiveerd worden. De wet schrijft bepaalde opzeggingstermijnen voor, maar verplicht niet om de reden van het ontslag mee te delen (tenzij in zeer specifieke omstandigheden).

Dat betekent niet dat een ontslag mogelijk is om gelijk welke reden. Een ontslag om een “foute reden” kan betwist worden. De situatie verschilt voor arbeiders en bedienden.

Arbeiders

Een arbeider die meent dat zijn ontslag onterecht was, kan een vordering “willekeurig ontslag” instellen. Het ontslag wordt als willekeurig beschouwd wanneer het geen betrekking heeft op:

  • de bekwaamheid of het gedrag van de werknemer;
  • de noodwendigheden van de werking van de onderneming.

Het is in dat geval de werkgever die het bewijs moet leveren van de motieven voor het ontslag. Hij moet bewijzen dat het ontslag niet willekeurig is. Slaagt hij hier niet in, dan moet hij de werknemer een forfaitaire schadevergoeding van zes maanden brutoloon betalen.

Bedienden

Een bediende, die meent dat de werkgever misbruik gemaakt heeft van het ontslagrecht, kan terugvallen op de theorie van het rechtsmisbruik. De bediende die zich benadeeld voelt, moet de motieven van zijn ontslag achterhalen, bewijzen en aantonen dat deze motieven een misbruik van het ontslagrecht inhouden. Daarenboven zal hij moeten bewijzen dat hij schade heeft geleden en de grootte van de schade aantonen.

Wanneer de bediende de schade en de omvang ervan bewezen heeft, zal de rechter hier een passende vergoeding tegenover plaatsen.

Bijberoep als ontslagmotief

Is een ontslag omwille van het uitoefenen van een bijberoep een aanvaardbaar ontslagmotief?  Het antwoord op deze vraag, hangt af van de concrete omstandigheden van de zaak.

Een bijberoep uitoefenen dat volledig los staat van de activiteit van de werkgever en waardoor de werkgever op geen enkele manier benadeeld wordt, is in principe niet verboden.

Het is echter perfect mogelijk dat een arbeidsovereenkomst een werknemer verbiedt om bepaalde nevenactiviteiten uit te oefenen. Een bijberoep uitoefenen kan ook concurrentie inhouden ten aanzien van de werkgever. In zo’n gevallen kan het uitoefenen van een bijberoep uiteraard wel degelijk een geldig ontslagmotief zijn.

Conclusie

Een arbeider die meent dat hij ten onrechte ontslagen is omwille van het uitoefenen van een bijberoep, kan een vordering “willekeurig ontslag” instellen. De werkgever zal in dat geval moeten bewijzen dat hij een geldig ontslagmotief had. Kan hij dat niet, dan zal hij de arbeider een schadevergoeding moeten betalen.

Een bediende die meent dat hij ten onrechte ontslagen is omwille van het uitoefenen van een bijberoep, kan “rechtsmisbruik” inroepen. Hier is het de bediende die de bewijslast draagt, zowel van het misbruik als van de schade die hij hierdoor geleden heeft.