Kan een controlearts weigeren leiden tot loonverlies of ontslag?

"Als ik ziek ben en ik verhinder de controle van de arts die mijn werkgever op me afstuurt, wat kunnen dan de gevolgen zijn?"
Het antwoord van Cleo De Wit, legal expert bij HDP-Partena

Twijfelt de werkgever aan de ziekte van zijn werknemer, dan kan hij via alle middelen trachten te bewijzen dat de werknemer doet alsof. Dit kan zelfs via een privédetective. Meestal schakelt de werkgever echter de hulp van een controledokter in.

De werknemer is verplicht dergelijke controle toe te laten. Maar wat zijn de gevolgen als de werknemer op vakantie vertrekt gedurende de ziekte of als hij de controle verhindert? Moet er dan nog gewaarborgd loon betaald worden en blijft de werknemer gerechtvaardigd afwezig?

De werknemer heeft een ziekteattest van de behandelend arts, maar is op vakantie vertrokken

De werkgever verneemt bijvoorbeeld via Facebook dat de werknemer op reis vertrekt, terwijl hij hem enkele dagen voorheen een ziekteattest bezorgde.

Wanneer een werknemer ziek is, is hij verplicht - naast het voorleggen van een medisch attest - de werkgever te informeren waar hij verblijft om een eventueel bezoek van een controledokter toe te laten. Die verplichting geldt gedurende de hele ziekteperiode.

De werknemer moet alle noodzakelijke maatregelen treffen om een controle mogelijk te maken. Als de controledokter voor een gesloten deur komt te staan, zal de arts een uitnodiging in de bus stoppen om zo snel mogelijk een afspraak vast te leggen in zijn praktijk. De verplaatsingskosten die de werknemer moet maken om bij de controledokter langs te gaan, zijn dan ten laste van de werkgever.

Via het bezoek van de controledokter beschikt de werkgever bijgevolg over het bewijs dat de werknemer niet alle noodzakelijke maatregelen nam om een controle mogelijk te maken. Bovendien reageerde hij niet op de uitnodiging van de controledokter om een nieuwe afspraak te maken.

De werknemer die op vakantie vertrekt, zonder een geldige reden en zonder de werkgever hiervan op de hoogte te brengen, begaat bovendien een ernstige tekortkoming volgens de rechtspraak.

De werkgever stuurt in dat geval het best een waarschuwingsbrief waarin hij de ernstige fout van de werknemer aankaart. Afhankelijk van de omstandigheden zou dit een ontslag om dringende reden kunnen rechtvaardigen.

De werknemer is niet thuis wanneer de controledokter langskomt

In dat geval zal moeten worden nagegaan wat er vermeld wordt op het attest van de behandelend arts. Als de werknemer het huis niet mag verlaten en - zonder de werkgever hiervan op de hoogte te brengen - elders logeert, zoals bij de ouders, bepaalt de wet niet wat de gevolgen hiervan zijn.

Het is bijgevolg essentieel dat deze situatie in het arbeidsreglement wordt geregeld en dat duidelijk bepaald wordt dat de werknemer zijn verblijfplaats moet meedelen gedurende zijn ziekte. Zo kan de werknemer niet opwerpen dat hij niet wist dat hij hiertoe verplicht was.

Vermeldt het attest dat de werknemer het huis wel mag verlaten, dan zal hij telkens hij zijn woonst verlaat in principe een bericht moeten achterlaten. Zoals een briefje op de deur wanneer hij boodschappen gaat doen. Zo niet, dan zal de werknemer een oproepingsbericht vinden in de brievenbus, als de controledokter net op dat moment is langsgekomen.

Ook op zon- en feestdagen kan een controle plaatsvinden, als het medisch attest zich zover uitstrekt. Controles gebeuren tussen 08.00 en 20.00 uur.

De werknemer reageert niet op de oproeping van de controledokter

In geval van afwezigheid en wanneer hij de toelating kreeg van zijn behandelend arts om de woonst te verlaten, zal de werknemer een uitnodiging krijgen van de controledokter om zich spoedig te melden.

Als de werknemer hier niet op ingaat en de werkgever kan aantonen dat de controle bewust verhinderd wordt, dan hoeft deze het gewaarborgd loon vanaf het begin van de ongeschiktheid niet meer te betalen. Het principe van goede trouw tussen werknemer en werkgever is dan immers geschonden.

Echter, op basis van het attest van zijn behandelend arts is de werknemer nog steeds gerechtvaardigd afwezig.

De werkgever stuurt dan het best een waarschuwingsbrief waarin hij het gedrag van de werknemer aan de kaak stelt.

De werknemer respecteert de vervroegde hervatting niet 

Als de controlearts oordeelt dat de werknemer het werk vervroegd kan hervatten, maar de werknemer niet opdaagt, dan hoeft de werkgever vanaf dan geen gewaarborgd loon meer te betalen. Alweer is de werknemer op basis van het attest van zijn behandelend arts wel gerechtvaardigd afwezig.

Brengt de werknemer een nieuw doktersattest binnen voor dezelfde periode die vermeld werd op het oorspronkelijke doktersattest, dan is dit zonder waarde, zodat de werkgever geen gewaarborgd loon hoeft te betalen. De enige die het oordeel van de controlearts ongedaan kan maken, is een arts-scheidsrechter via een complexe procedure.

Conclusie

Om discussies te vermijden, verduidelijkt de werkgever in het arbeidsreglement dat de werknemer steeds de werkgever moet informeren omtrent zijn verblijfplaats tijdens de ziekteperiode, dus ook wanneer de werknemer elders logeert.

Voorts is het niet toegelaten gedurende de periode van ziekte op reis te vertrekken, zonder de werkgever hiervan voorafgaandelijk op de hoogte te brengen. De werknemer moet bovendien een geldige reden aanvoeren.

Indien wordt vastgesteld dat de werknemer de controle bewust verhindert, is de werkgever niet langer verplicht gewaarborgd loon te betalen. Er kunnen maatregelen worden getroffen, zoals het sturen van een waarschuwingsbrief.