Ja, je kunt ontslag zien aankomen

Boos, wantrouwig, machteloos. Wie ontslagen wordt, stapt in een rollercoaster van emoties. Hoe onverwachter het ontslag, hoe intenser de periode van rouw die erop volgt. Is er een manier om je daarop voor te bereiden? Kun je ontslag zien aankomen?

 

Als outplacementbegeleider ontmoet Dominique Hendriks (Ucare) dagelijks mensen die ontslagen zijn, al dan niet door een herstructurering. Tijdens die gesprekken geven sommigen aan dat ze het ontslag eigenlijk hadden (kunnen) zien aankomen. Tegenvallende cijfers, een bedruktere sfeer, minder communicatie blijken bijvoorbeeld goeie voorspellers te zijn wanneer het over grote ontslagrondes gaat. Maar ook bij individuele ontslagen zijn er op voorhand vaak duidelijke signalen: je werkgever wimpelt vragen rond promotie af, je krijgt ineens andere taken, er komen opeenvolgende negatieve evaluaties…

 

Een donderslag

Hoewel die signalen er zijn, is ontslag voor veel mensen een donderslag bij heldere hemel. “Ze merken soms wel veranderingen bij de werkgever of zichzelf op, maar gaan ervan uit dat het weer goed komt”, vertelt Dominique Hendriks. “Door de band genomen zijn Vlamingen heel loyaal tegenover hun werkgever. Tegen beter weten in geloven ze dat hun baas hen door hun hele loopbaan zal leiden, terwijl dat beeld natuurlijk achterhaald is. Bedrijven kunnen je vandaag geen traject van dertig à veertig jaar garanderen. In zekere zin beseffen werknemers dat wel, maar ernaar handelen doen de meesten niet. ”

 

Wat betekent dat dan, ernaar handelen? “Jezelf regelmatig een spiegel voorhouden, je afvragen of je werk nog altijd strookt met wie je wilt zijn en er indien nodig acties aan koppelen, zoals je situatie met een leidinggevende bespreken of intern/extern een andere uitdaging zoeken. Helaas komt niet iedereen even vlot in beweging. Blijven zitten is nu eenmaal makkelijker dan je loopbaan zelf in handen nemen. Nochtans is het dat wat mensen zouden moeten doen om ontslag voor te zijn en zichzelf een lijdensweg te besparen.”

 

Ontslag is geen schande

De groeiende populariteit van loopbaancheques (26.977 aanvragen in 2015 tegenover 20.070 in 2014), stemt Hendriks hoopvol. Het wil volgens hem zeggen dat meer en meer mensen de nieuwe realiteit onder ogen zien en actief met hun carrière aan de slag gaan. “Op de arbeidsmarkt kun je vandaag alle kanten uit: freelancen, halftijds werken, een bijberoep starten… Je kunt die beslissingen nemen die bij jouw talenten en waarden passen. Je moet niet wachten tot je baas je ontslaat om een stap te zetten. Ik stel elke dag vast dat iedereen die initiatief neemt, flexibel en gemotiveerd is, daar uiteindelijk de vruchten van plukt.”

 

Verder ziet Hendriks een positieve evolutie in de manier waarop naar ontslag gekeken wordt. “Ontslag is geen schande meer. Er zijn zoveel mensen die het meemaken dat je je helemaal niet hoeft te schamen.”

 

Al betekent dat niet dat het rouwproces minder hard is. “Je mag je tijd nemen om te rouwen. Het is normaal dat je boos bent, een schuldgevoel hebt, wantrouwig bent… Dat toegeven is de eerste stap. Tijdens de outplacementbegeleiding schenken we daar de nodige aandacht aan.” Tegelijk is het belangrijk niet té lang aan de kant te blijven staan. “Hoe langer je van de arbeidsmarkt weg blijft, hoe moeilijker het is om terug te keren. Dus, zelfs al betaalt je werkgever je nog twee jaar uit, ga tijdig op zoek naar iets anders. Ook dat is je carrière in handen nemen.”

 

 

13 signalen die vertellen dat je C4 op komst is

Op basis van de verhalen die Dominique Hendriks en zijn collega-outplacementbegeleiders (Ucare) van ontslagen medewerkers horen, verzamelden ze een lijstje signalen die erop kunnen wijzen dat ontslag nakend is:

  1. De cijfers van het bedrijf vallen al geruime tijd tegen.
  2. De sector waarin je werkt, krijgt het economisch hard te verduren.
  3. Er is een fusie op til. Vaak gaat dat samen met optimaliseren van personeelsbestand en afvloeiingen.
  4. Je werkgever communiceert minder over de gang van zaken in het bedrijf dan vroeger.
  5. Je werkdag is minder gevuld dan vroeger.
  6. Je werkgever roept regelmatig economische werkloosheid in.
  7. De sfeer verandert: leidinggevenden zijn negatiever, collega’s verliezen hun motivatie…  
  8. Collega’s rondom jou stappen op.
  9. Je moet meer en meer taken uitvoeren die niet tot je initiële takenpakket horen. De core business wordt uitbesteed.
  10. Anderen worden opgeleid voor dezelfde job.
  11. Je werkgever wimpelt je vraag rond opslag of promotie af. Je krijgt geen steun voor het loopbaantraject dat je voor ogen hebt.
  12. Je krijgt herhaaldelijk negatieve evaluaties.
  13. Je wordt niet uitgenodigd voor vergaderingen.

 

 

Lees ook:

Ontslag gekregen: hoe moet het nu verder?

Welke soorten ontslag bestaan er?

Het ontslag volgens de letter van de wet