Is de rol van de vakbonden uitgespeeld?

Amerikaanse vakbonden hebben het niet onder de markt. Consulenten, lobbyisten, advocaten en zelfs ingehuurde stakingsbrekers ondermijnen voortdurend de macht van de vakbonden.

Hoe is het zover kunnen komen? We vroegen het aan professor Rick Fantasia van het Smith College in Massachusetts. Aan jou om uit te maken of zo'n scenario ook in België mogelijk is.

Amerikaanse vs. Belgische vakbonden: zoek de verschillen

VS
 
België
Overleg gebeurt enkel op niveau van de onderneming (volledig gedecentraliseerd).
1
Overleg gebeurt op nationaal, sector- en bedrijfsniveau.
Het onderhandelde voordeel telt alleen voor de vakbondsleden.
2
Bedongen voordelen gelden voor alle werknemers (van de betrokken sectoren of onderneming).
Leden ontvangen een hoger loon. Daarom is voor vele Amerikaanse ongeschoolde arbeiders hun ‘union card’ het belangrijkste stukje papier dat ze bezitten.
3
Het salaris is voor iedereen (ongeveer) hetzelfde.
60 vakbonden opereren over de hele States, meestal georganiseerd per sector. Ze zijn heel autonoom.
4
In ons land domineren drie vakbonden op nationaal vlak.
Tijdens een staking mag het bedrijf stakingsbrekers aanwerven, die een contract van onbeperkte duur krijgen. 
5
Stakingsbrekers aanwerven is verboden in België.

Conclusie: Amerikaanse vakbonden zijn helemaal in het defensief gedrukt. Dat blijkt ook uit de cijfers: Vandaag is amper 12 procent van de werkende Amerikanen lid van een vakbond. In 1955 was dat nog 35 procent. In België is de syndicalisatiegraad 58 procent.

Hoe is het zover kunnen komen?

Rick Fantasia, professor aan het Smith College in Massachusetts: “In de jaren zestig kwamen vertegenwoordigers van een dertigtal grote ondernemingen samen in de Labour Law Study Group, die later werd herdoopt tot de Business Round Table. Ze zochten manieren om de vakbonden te verzwakken. Ze richten hun pijlen eerst op de bouwsector en begonnen  paradoxaal genoeg zelf stakingen uit te lokken. In de bedrijven in staking werden de stakers echter vervangen en het leven zuur gemaakt door ‘stakingsbrekers’. Daarnaast investeerden de ondernemingen minder in die afdelingen waar de vakbonden een brede basis hadden en omgekeerd investeerden ze meer in niet-gesyndiceerde afdelingen. Uiteindelijk zijn ze in hun opzet geslaagd.”

Geen vakbonden in huis betekent voor bedrijfsleiders een enorm competitief voordeel. Want vakbonden eisen een degelijk salaris voor hun leden. Maar het draait om meer dan het loon alleen: zonder vakbonden heeft het management de handen vrij om werkafspraken te maken, vakantiedagen op te leggen, al dan niet veiligheidsvoorzieningen of ziekteverzekeringen te voorzien. Zo trachten veel Amerikaanse bedrijven vandaag de sociale zekerheid- en pensioenvoorzieningen terug naar hun werknemers te duwen.”

Ook in Europa denkbaar?

Rick Fantasia: "Ik bestudeer de macht van de ondernemingen. Ik kom naar Europa om zoals Paul Revere, de Amerikaanse onafhankelijkheidsheld, te waarschuwen voor de al te agressieve aanpak van de werkgevers. Als je niet oplet, eindigen julle net zoals Amerika.”

Tekst: Erik Verreet - Foto: Julien Warnand

Reageer

Denk je dat de rol van de vakbond ook bij ons vroeg of laat zal uitgespeeld zijn? Vind je dat onze vakbonden vandaag te veel macht hebben? Of nog te weinig? Laat hier je mening achter!