Fraude op het werk? De baas heeft het gedaan

Financiële resultaten vervalsen, cash of materiaal stelen, onkostennota's misbruiken ... Het is jammer genoeg niet ongewoon in het bedrijfsleven. Accountingdienstverlener KPMG onderzocht daarom wereldwijd fraude binnen bedrijven en bracht in kaart waar het meest gesjoemeld wordt.

Uit het onderzoek blijkt dat de 'gemiddelde fraudeur' een man van middelbare leeftijd is met een financiële senior-managementfunctie, die al meer dan 10 jaar in het bedrijf werkt.

Wie fraudeert?

Maar liefst 87% van de fraudeurs is een man, en de grote meerderheid (86%) is 36 jaar of ouder. 82% is lid van het (senior) management of het directiecomité.

De grootste groep sjoemelaars heeft een financiële functie (32%), werkt rechtstreeks voor de CEO (26%) of werkt in sales & operations (25%). Werknemers van de legal-afdeling zijn schijnbaar het eerlijkst: in de loop van het onderzoek werd er geen enkele onregelmatigheid vastgesteld bij een juridische dienst.

  Afdeling %
1. Financiële dienst 32%
2. (ondersteunende dienst van de) CEO 26%
3. Sales & operations 25%
4. Aankoop 8%
5. Directiecomité 7%
6. Administratie 1%
7. Onderzoek & ontwikkeling 1%
8. Juridische dienst 0%

89% werkt drie jaar of langer bij het bedrijf waar ze de katjes in het donker knijpen. 33% werkt er zelfs al langer dan tien jaar. De interne fraude begint dus doorgaans pas enkele jaren na de aanwerving: wanneer men het vertrouwen en respect van de collega's heeft ingewonnen, en men de zwakke plekken van de onderneming begint te kennen.

Waarom fraudeert men?

Vooral persoonlijk gewin en de druk om bepaalde targets te halen liggen aan de basis van gesjoemel. Er wordt bovendien significant minder verdonkeremaand in bedrijven waar fraude openlijk afgekeurd wordt, en wanneer er realistische deadlines en doelen vooropgesteld worden.

De verleiding is immers groot om onder grote druk (en onder de dreiging van verminderd loon of zelfs ontslag) de eigen resultaten beter voor te stellen dan ze in werkelijkheid zijn.

Hoe herken je een fraudeur?

KPMG geeft een checklist met een twintigtal signalen die kunnen wijzen op fraude. Werk jij samen met collega's (of bazen!) die enkele van de volgende eigenschappen vertonen, dan zou er wel eens meer aan de hand kunnen zijn.

  1. Weigert of vermijdt promotie, zonder een geldige reden te geven
  2. Neemt amper vakantie
  3. Geeft geen (duidelijke) informatie over het eigen werk uit zichzelf of op verzoek
  4. Onbetrouwbaar, maakt veel fouten en presteert niet optimaal
  5. Geeft anderen de schuld voor zijn eigen fouten
  6. Omringt zichzelf met 'favorieten' of mensen die hem niet (durven) tegenspreken
  7. Er zijn aanhoudende geruchten over persoonlijke slechte gewoonten of verslavingen
  8. Pest of intimideert collega's
  9. Leveranciers willen alleen zaken doen met deze persoon
  10. Heeft een schijnbaar excessieve levensstijl die niet strookt met het 'normale' inkomen
  11. Neigt naar melodrama, arrogantie, bedreigingen of agressie wanneer hij uitgedaagd wordt
  12. Heeft vermoedelijk financiële problemen
  13. Neemt personen aan met andere vaardigheden en ervaring dan wat op het cv aangegeven staat
  14. Loopt de kantjes eraf en breekt regelmatig regels
  15. Lijkt ongelukkig en is niet (meer) gemotiveerd
  16. Neemt cadeaus aan van klanten of leveranciers die niet in overeenstemming zijn met de bedrijfsregels
  17. Lijkt gestresseerd
  18. Heeft de mogelijkheid om beloningsmechanismen te manipuleren
  19. Geïnteresseerd in zichzelf en de eigen agenda
  20. Managet sommige werknemers van heel dichtbij, maar laat anderen net veel vrijheid

Bron: KPMG Analysis of Global Patterns of Fraud