"Ik ga uit mijn dak bij kritiek." Wat nu?

Iedereen krijgt doorheen zijn professionele carrière te maken met kritiek. Hoe ga je daarmee om? En wat als je extreem emotioneel reageert op kritiek?

Enkele basisregels

1. Stel vragen zonder meteen jezelf te willen verantwoorden.

2. Luister naar de andere en probeer beledigingen, beoordelingen, veralgemeningen (“jij doet dat nooit” of “jij doet dat altijd”), overdrijvingen of onjuistheden te negeren.

3. Erken dat je geluisterd hebt zonder te oordelen: laat de andere weten dat je gehoord hebt wat hij zei.

4. Vermijd om in deze fase in discussie te gaan. Op die manier vermijd je dat de situatie escaleert naar een conflict. Beperk je reacties tot een minimum, zelfs als je je gekwetst voelt.

5. Geef de andere persoon wat krediet: wanneer iemand gestresseerd, bezorgd, depressief, overwerkt of moe is, ziet men de zaken soms buiten proportie. Hou hier ook rekening mee.

6. Neem de kritiek niet te persoonlijk. Behandel de kritiek als informatie over hoe die persoon de situatie aanvoelt en zie het niet meteen als een aanval op jou.

7. Ga niet te lang door, sluit het gesprek tijdig af, ga weg, neem een pauze, of verander het onderwerp naar iets aangenamer (zorg wel dat je begrepen hebt wat de andere bedoelt).

8. Neem je tijd om stil te staan bij het waarheidsgehalte van de kritiek. Is de kritiek correct, of zit er slechts een kleine grond van waarheid in? Als de kritiek volledig onterecht is, mag je dat gerust zeggen. Wees vooral eerlijk met jezelf.

9. Beslis of je je gedrag wilt veranderen naar aanleiding van de kritiek. De krachtigste strategie is de situatie te veranderen zodat de kritiek niet langer gegrond is. Het vermogen om te willen leren van dergelijke interacties en de situatie te veranderen en te verbeteren is een persoonlijke overwinning en geen falen.

Wat als dit niet helpt?

Sowieso is het normaal dat kritiek krijgen bepaalde emoties losmaakt. ‘Je niets aantrekken’ van kritiek is ook niet goed, aangezien je dan niet openstaat voor feedback die misschien wel gegrond is. Als je erg emotioneel reageert op kritiek betekent dit misschien dat je niet veel zelfvertrouwen hebt, of dat je kritiek zeer negatief interpreteert. Typische gedachten zijn:

- “Zie je wel, ik doe het niet goed.”
- “Ik doe alles verkeerd, ik ben voor niks goed.”
- “Die persoon heeft me niet graag.”
- “Iedereen is tegen me.”

Deze gedachten zomaar veranderen is niet gemakkelijk. Het belangrijkste is dat je je bewust bent van de gevoelens die kritiek bij je veroorzaken, en vooral ook dat je probeert stil te staan bij de manier waarop je kritiek interpreteert. Deze interpretatie veroorzaakt immers je extreme emoties. Aanvaard deze emoties en probeer de kritiek niet meteen te persoonlijk op te nemen. Niet iedereen kan altijd op handen gedragen worden en uit kritiek kan je veel leren.

Indien je het toch moeilijk blijft hebben, is het beter om verdere hulp te zoeken door bijvoorbeeld een cursus stressbeheersing of mindfulness te volgen of beroep te doen op een therapeut.

I.s.m. ISW Limits

Lees ook:
- Hoe geef je kritiek op je baas?
- 12 tips om doeltreffend kritiek te geven