België - China: zoek de verschillen

De Chinese draak is springlevend. Vinniger dan de Vlaamse leeuw en de Waalse haan samen? De Vacature Academy in Peking, onlangs, was het ideale moment om dat uit te vissen. Onze man ter plaatse legde vier jonge talenten van hier op de rooster. Wie moet er harder knokken: zij, of hun Chinese leeftijdsgenoten?

Eind oktober trok Vacature met een uitverkoren groep ‘young potentials’ naar de Chinese hoofdstad, voor de Vacature Academy Editie 2012. Ter plaatse volgden ze – helemaal gratis – een unieke MBA-opleiding. Dat avontuur leverde heel wat stof tot nadenken op. Neem nu ingenieur Dong Qiu Lei (29), de verpersoonlijking van de Chinese droom. Hij begon als ‘eenvoudige’ operator bij Barco in Peking, leerde Engels op zichzelf, en schopte het intussen tot ingenieur. Zijn huidige loon ligt een pak hoger dan zijn eerste.

Dong Qiu Lei is geen alleenstaand geval. De voorbije 30 jaar raakten in China 400 miljoen mensen uit de armoede, op een totale bevolking van 1,3 miljard. In één generatie tijd gingen de lonen 40 of zelfs 50 keer hoger. Hoe denken Belgische ‘high potentials’ daarover, nu ze een week lang ondergedompeld werden in China? Een gesprek.

Om te beginnen: wat vonden jullie het meest frappante in China?

Annick: “Mij viel vooral de ‘guanxi’ op in het bedrijfsleven: de nauwe relaties die ondernemers onderhouden met politici, zakenpartners … Wie je kent, is belangrijker dan wat je kan.”
Evert: “Als je hoort dat regels hier enkel bestaan voor de mensen zonder macht, dan kijk ik daar serieus van op. Met ethiek nemen de Chinezen het vaak niet zo nauw.”
Hattie: “Mij viel de enorme kloof tussen rijk en arm op. In Peking zie je Porsches rondrijden, terwijl op het platteland armoede heerst.”

In Peking valt het net zo goed op dat hier tot ’s avonds laat gewerkt wordt, op kantoor. Een enorm verschil met België, lijkt het.

Annick: “Ik denk dat er in België ook heel hard gewerkt wordt. Bij ons bedrijf in ieder geval wel.”
Evert: "Kan zijn, maar ik heb het toch moeilijk met een aantal verworvenheden bij ons. Er zijn mensen die 50 tot 70 dagen vakantie hebben. Zeker in deze tijden heb ik het daar moeilijk mee.”
Christophe: “Sommige mensen willen het niet beseffen, tot er echt een keer een bom valt.”

Is Ford Genk zo’n bom?

Christophe: “In Limburg wel, maar op nationaal niveau verandert er niets.”
Annick: “Ik denk wel dat bij Belgische jongeren het besef groeit dat het anders moet. Een goed loon en allerlei extralegale voordelen: dat is niet meer zo evident.”
Christophe: “De mentaliteit in België en West-Europa is scheefgegroeid: we willen enkel werken van 9 tot 5 én er tegelijk allerlei voordelen bij krijgen. Het verschil met China is op dat vlak heel groot. Hard werken zit in de Chinese cultuur gebakken. Een mooi voorbeeld zijn de openingsuren van de Chinese winkels: je kunt er terecht tot ’s avonds laat. In België is dat niet het geval.”
Evert: “In China is de druk gewoon veel hoger. Chinezen moeten veel harder werken om een bepaald niveau van welvaart te bereiken. Er is dan ook een ongelooflijke drive om hun eigen leven en dat van de generatie na hen beter te maken.”

Dreigt Europa door die drive onder de voet gelopen te worden?

Christophe: “Ik weet niet of je het zo moet bekijken. Een efficiëntere productie in China betekent een grotere welvaart op wereldwijd niveau. Bovendien moet China vroeg of laat de omslag maken naar verfijndere productietechnieken om te kunnen voldoen aan de almaar veeleisender wordende binnenlandse markt.”
Hattie: “We kunnen natuurlijk wel iets opsteken van China. In het bedrijf waar ik werk, bijvoorbeeld, probeer ik toch een beetje een andere mentaliteit door te drukken. Er zijn namelijk ook klanten die op zondag geholpen willen worden, weet ik uit ervaring. Alleen is het voor mijn werkgever te duur om zijn mensen dan te laten werken.”

Jan-Pieter De Nul zei niet zo lang geleden op de website van Vacature dat de jeugd “verdorie” moet leren werken.

Evert: “Een straffe uitspraak, maar ik vond dat hij een beetje gelijk had. Als we uit de crisis willen raken, moeten we met zijn allen harder werken. Dus ja, ook de jongeren. Maar beweren dat jonge mensen zich helemaal nooit inzetten? Dat vind ik te kort door de bocht.”

Werken jullie hard?

Hattie: “Ik denk dat ik vrij hard werk, ja. Ik kan dat niet in uren uitdrukken, maar voor mij komt werk op dit moment op de eerste plaats. Ik heb van mijn ouders de kans gekregen om te studeren, dus wil ik er ook voor gaan. Ik wil een carrière opbouwen en dan misschien later iets meer genieten. Ik ben een vrouw, dus komt er onvermijdelijk een periode waarin werk op de tweede plaats komt. De balans tussen werk en privé blijft hoe dan ook belangrijk, vind ik. Ik heb vier vrienden die bijna 35 jaar zijn en zich afvragen hoe het verder moet. Dat wil ik niet meemaken.”
Evert: (knikt)Dat is het scenario dat ik eveneens tot elke prijs wil vermijden. Je kan natuurlijk 80 uur na elkaar werken, maar maak je daarmee het grote verschil? Misschien, maar genieten van het leven en van je vrienden is ook belangrijk.”
Christophe: “Bij mij staat werken op de eerste plaats. En binnen vijf jaar nog altijd, vrees ik. Ik werk hard, in Londen, en ben aan het studeren voor drie examens. Vorig jaar deed ik dat ook, en het jaar daarvoor net zo goed. Dat is de aard van het beestje. Het zal moeilijk zijn om mezelf te veranderen.”

Slagen jullie erin om de balans tussen werk en privé te bewaren?

Annick: “Wij leiden een heel gejaagd leven. We zijn een generatie die meestal niet gaat slapen voor 11 uur ‘s avonds. Naast onze job willen we ook sporten, zo veel mogelijk reizen, films en muziek meepikken, enzovoort. Zelfs als ik even pauzeer tijdens het sporten, check ik mijn berichten of mijn e-mails. Ik denk daar zelfs niet bij na. Zo’n levensstijl zorgt voor heel veel druk.”

Is de gemiddelde Chinees bezig met de balans tussen werk en privé, denk je?

Christophe: “Chinezen werken vaak extreem hard, maar ze maken ook plaats voor andere dingen. Ze hechten net zo goed belang aan hun sociaal leven. We zijn op bezoek geweest bij Barco in Peking en daar zorgen ze ervoor dat werknemers tijd krijgen voor zaken buiten het werk. Ik denk niet dat je zomaar kan zeggen dat het voor de Chinezen om een luxeprobleem gaat.”
Hattie: “Voor hen is de balans tussen werk en privé minder belangrijk dan voor ons, dat lijkt me duidelijk. Chinezen willen hun status verhogen door dure producten te kopen. En daar hebben ze veel voor over.”

China groeit, terwijl Europa in crisis zit. Verandert dat laatste de manier waarop jullie naar de toekomst kijken?  

Annick: “Veel Belgische en Europese jongeren vragen zich af hoeveel ambitie ze nog mogen hebben. Ze worden voortdurend om de oren geslagen met de boodschap dat alles in duigen aan het vallen is in Europa. Waarom zouden ze dan nog studeren? Waarom zouden ze dan nog hard werken? Mogen ze een succesvolle carrière nastreven, of moeten ze al blij zijn als ze een job hebben die ze min of meer graag doen? De schrik zit er, denk ik, goed in. Er zijn nog maar weinig zaken die jongeren motiveren, en dat is niet goed.”
Christophe: “Ik denk toch dat de crisis voor hoogopgeleiden in België niet zo erg is als elders in Europa.”
Annick: “Er zijn nog altijd mogelijkheden om van job te veranderen, dat is waar. Er zijn genoeg plaatsen ter wereld waar je terecht kan. Dat is de luxe van hoogopgeleiden. Maar de arbeidskost is te hoog in België, en daar zijn vooral laagopgeleiden de dupe van. Probeer maar eens werk te vinden, als vijftiger die net zijn job bij Ford Genk kwijt raakte. Voor mezelf, en voor veel andere jongeren, draait ambitie meer rond de vraag hoe gelukkig we zijn. Je carrière en je loon, dat is slechts tot op een zekere hoogte belangrijk.”
Christophe: “Veel jongeren kijken naar het buitenland om hun ambities te realiseren. Ik ook. Voor mij is Europa één land. Ik heb in Luxemburg gewerkt, en nu werk ik in Londen. Voor mij is het logischer om daar te beginnen dan in Brussel. De wereld is veel kleiner geworden.”
Hattie: “Ik voel ook wel de drang om naar het buitenland te gaan. Daarna wil ik met die ervaring wel naar België terugkeren. Het is hier uiteindelijk zo slecht niet.”

Wie is wie?

Christophe Timmermans (25)

Christophe Timmermans

Functie: Analyst bij J.P. Morgan Asset Management

Droomjob: financieel directeur bij een bank, of ondernemer

Annick Van de Velde (27)

Annick Van de Velde

Functie: Project administrator Insafe Network bij European Schoolnet

Droomjob: manager corporate social responsibility (CSR) bij een grote internationale organisatie

Hattie Knuts (28)

Hattie Knuts

Functie: Social media / conversation manager bij KBC Bank en Verzekering

Droomjob: CSR-manager of woordvoerder bij een groot bedrijf

Evert Hamblok (30)

Evert Hamblok

Functie: Regulatory Affairs Manager bij Metallo Chimique

Droomjob: directeur voor Health, Safety & Environment bij een internationaal bedrijf, of ondernemer

Tekst Dominique Soenens