Zijn (over)ambitieuze medewerkers een aanwinst voor uw bedrijf?

U kent ze wel, die overambitieuze strebers. Ze zijn enkel geïnteresseerd in de volgende stap, in de volgende trede van de ladder. Ze schuiven minachtend de routineopdrachten opzij, ze delen de vervelende taken in alle richtingen uit, en concentreren zich op de lekkerste brokken, de projecten met hoog zichtbaarheidsgehalte.
Door Marc Buelens, Vlerick Management School

Overambitie

Aanvankelijk worden ze geapprecieerd door de leiding. Ze zijn overigens door hun ambitie en beloofde inzet door de strenge selectie geraakt. Neem nu Martha, nauwelijks 25 en gestart als productmanager bij een groot voedingsbedrijf. Haar product: een snelle groeier die weldra meer dan 30% van de markt veroverde, en verantwoordelijk was voor bijna 20% van de winst. Haar collega’s verweten haar individualisme, ze had de neiging om de pluimen van een ander op haar hoed te steken; de directie zag dat blijkbaar niet. Stilaan verloor ze alle steun van de collega’s. Die lieten hier een daar een bananenschil rondslingeren; sommige ontweek ze, maar andere zag ze niet liggen.

De druk nam toe. Toen de crisis losbarstte en de andere producten het moeilijk kregen, en enkel haar product bleef groeien, besefte ze plots dat ze op haar 28-ste alleen verantwoordelijk was voor de winstgevendheid van het bedrijf. Toen werd haar baas ontslagen en kreeg ze het aanbod om marketing directeur te worden; daar had ze altijd van gedroomd. Ze aanvaardde de job, de prestige, de verantwoordelijkheid. Haar vroegere collega’s voerden campagne om haar onderuit te halen. Na drie maanden crashte ze.

Managementsreactie

Martha was het slachtoffer geworden van haar ambities. Haar verhaal is vrij typisch. Op (vrij) hoog niveau binnengehaald, veel steun van de leiding, de eerste signalen worden gegeven dat er iets niet klopt, de signalen zijn overduidelijk voor de collega’s, de medewerkers, heel vaak zelfs voor de klanten. Enkel de leiding lijkt niets te zien. Diezelfde leiding maakt dan een fatale oordeelsfout: de persoon wordt gepromoveerd, wordt publiek geprezen of haar unieke werkwijze wordt veralgemeend. De gevolgen zijn aanvankelijk dramatisch voor anderen.

Echt getalenteerden en gezond ambitieuzen  verlaten het bedrijf, de stress bouwt zich op rond de persoon. Vervolgens zijn er drama’s voor het bedrijf: slechte werkwijzen, verkeerde beslissingen. En ten slotte loopt het slecht af voor de streber. Ofwel een zogenaamde ‘quarterlife crisis’, rond de dertig stort men in, ofwel zware psychosomatische klachten, ontslag. Het is zeldzaam dat overambitieuzen leren uit hun fouten. Alleen de omstandighedeen dwingen hen met minder genoegen te nemen. Daardoor kunnen ze hun fouten op meer dan één plaats herhalen.

Als een olievlek

Hun probleem is uiteraard dat ze niet alleen ambitieus zijn op het werk. Ze zijn het ook in hun privé-leven, waar ze ook snel sociale steun verliezen. Net alleen de kinderen moeten ‘scoren’, maar ook het huis, en de vakantie. Kortom overambitieuzen moeten wel het slachtoffer worden van een crash: ze bouwen de draaglast op en ondergraven sociale steun, de buffer tegen stress. Niet de benijden, deze dames en heren.