Wat staken Bart De Wever, Yves Leterme, minister Q en Wim Helsen op in de Latijnse les?

Het plan is er om vanaf 2014 Latijn te schrappen uit het curriculum van eerstejaars in het secundair, ten voordele van meer technische vakken. Geen goede zaak, vinden leerkrachten Klassieke Studiën, maar zij staan niet alleen met hun mening.

Enkele bekende Vlamingen denken met veel plezier terug aan hun tijd in de Latijnse les.

Wim Helsen

“Ik deed het te graag om het nut ervan in vraag te stellen”, vertelt cabaretier Wim Helsen. “Nochtans ben je rond die tijd een puber vol energie”. Naast een groter inzicht in taal en haar structuren, ziet hij ook een ander belangrijk voordeel van het bestuderen van klassieke teksten.

“Als je maanden aan een stuk een tekst over Socrates bestudeert, die zelf nooit iets vanzelfsprekend vond, leer je zelf ook alles in vraag stellen. Je krijgt een reflex aangeleerd om niets nog als evident te beschouwen. Mensen hebben meestal nogal snel een oordeel klaar, ik ook, maar ik heb het niet moeilijk om een mening los te laten na een kritische reflectie.”

Bart De Wever

Ook Bart De Wever, die zich ook nu nog graag bedient van het Latijn, is overtuigd van het nut van de klassieke talen, niet in het minst voor zijn job als politicus. “In de klassieke teksten zie je dat de essentie van het politiek handelen nog altijd hetzelfde is als in de Klassieke Oudheid, hoewel de politieke context wel verandert. Cicero’s broer schreef een handboek voor verkiezingscampagnes, met dezelfde richtlijnen erin als degene waar wij nu veel geld voor betalen aan adviesbureaus: bepaal je doelgroepen, vertel een verhaal, onthoud de namen van wie je tegenkomt … Dat zijn echt de wortels van de democratische politiek.”

Cicero zelf, redenaar en politicus in het oude Rome, rekent De Wever tot zijn favorieten. “Ik herken mezelf in hem. Hij was een veelzijdige homo novus van bescheiden afkomst zoals ikzelf, mijn vader was spoorarbeider. Cicero leefde in een tijd waar het oude bestel onder druk stond, en hij wist dat het zou kapseizen tijdens zijn levensloop. Hij wou het goede van de republiek bewaren maar wist ook dat hervormingen nodig waren. Hij zat, zoals ik, tussen hamer en aambeeld: tussen degenen die geen enkele verandering wilden toestaan en de revolutionairen die het bestel in een klap wilden omverwerpen.”

Yves Leterme

Onze voormalige eerste minister, Yves Leterme, koestert geen echte bewondering voor een specifieke auteur, maar De Bello Gallico van Caesar zal hem altijd bijblijven. "Tenslotte was hij een erg belangrijk figuur in onze geschiedenis." Net als Wim Helsen beschouwt Leterme de klassieke talen als een basis waar je verder op kan bouwen met moderne talen. "Al heb ik het meeste over taal geleerd in onze huiskamer. Thuis moesten wij verplicht Frans praten, maar als we de deur achter ons dichttrokken was Nederlands de verplichte voertaal." De premier ziet een invloed van zijn middelbare studies op zijn beroep als politicus: "ik ben natuurlijk geen pedagoog, maar ik denk dat het volgen van Grieks en Latijn een voordeel is. Het stimuleert het associatief denken."

Leterme volgde Grieks-Latijn aan het Sint-Vincentiuscollege in Ieper. "Ik kreeg les van Luc Martens, de latere minister van Cultuur. Hij had geen klassieke manier van lesgeven, wat de interesse alleen maar bevorderde. Veel hangt af van de leerkracht."

Vincent Van Quickenborne

Vincent Van Quickenborne geeft toe dat hij een relatief gemiddelde student Latijn was. “Mijn talen en wiskunde waren zeker beter. Toch heb ik er veel van opgestoken, je leert een tekst opbouwen, structureren, beeldspraak gebruiken … allemaal van belang voor een politicus.”

“Ons onderwijs wordt steeds utilitaristischer, een kweekbatterij waar de jeugd wordt voorbereid op het beroepsleven. Maar een algemene opvoeding is minstens even belangrijk, met het oog op openheid en burgerzin.” Latijn in het eerste jaar afschaffen is dan ook uit den boze, volgens minister Q. “Het is een zeer slecht idee. De gedachte dat filosofie of sociologie nutteloos zou zijn is fout, het zijn misschien de leerrijkste vakken van allemaal.”

Leren keuzes maken

Patrick Lateur, oud-leraar Latijn en Grieks, auteur en vertaler van onder andere de Ilias van Homeros, ziet ook duidelijke voordelen aan deze studies. “Het verwerken van woordenschat en grammatica zijn niet alleen geheugentrainingen en oefeningen in inzichtelijkheid, het zijn ook oefeningen in traagheid én nuancering. Opinievorming gebeurt door de lectuur van teksten, resultaat van voorgaande training en oefening. Teksten van Griekse en Latijnse auteurs beslaan alle domeinen van het menselijk bedrijf: politiek en wetenschap, kunst en geschiedenis, recht en retoriek, filosofie en religie, toneel en poëzie, enzovoort. Die lectuur confronteert leerlingen met aloude vragen, die in wezen ook onze vragen zijn, en leert hen keuzes te maken.”

Hij stelt dat vooral leerlingen die later terechtkomen in de politieke en juridische wereld, de wereld van onderwijs en maatschappelijke zorg en de hele culturele en journalistieke sector baat hebben bij de studie. “Maar wie het privilegie had Grieks met wiskunde te combineren, kan in alles wat verband houdt met exacte wetenschappen een meerwaarde betekenen.”