Wat doet een lobbyist precies?

Naam: Geert Waelkens
Leeftijd: 48
Functie: zaakvoerder / Public Affairs & Issue Management Professional
Bedrijf: Waelkens Public Affairs
Opleiding: Politieke Wetenschappen, optie Internationale Betrekkingen
In dienst sinds: 2002

Het beroep van lobbyist is omgeven door een waas van mysterie. Films en boeken laten uitschijnen dat met vooraanstaande politici gaan dineren in dure restaurants zowat de belangrijkste taak moet zijn. Maar klopt dat beeld wel met de werkelijkheid? We vroegen het aan Europees lobbyist Geert Waelkens.

Welk parcours heeft u afgelegd voor u aan deze job begon?

“Ik ben begonnen bij een Belgische beroepsvereniging van aardappelhandel en –verwerking en kon dan na drie jaar de overstap maken naar Berenschot, een bureau dat zich toen onder meer bezighield met Europese lobbying, of ‘public affairs’ zoals dat officieel heet. Ik heb vervolgens voor een aantal van de grotere bureaus gewerkt, totdat ik dan tien jaar geleden mijn eigen eenmansbureau heb opgericht.”

Is public affairs geen gesloten wereld waar je moeilijk toegang tot krijgt?

“Ja, dat is inderdaad redelijk moeilijk. Het is een heel aantrekkelijke wereld en je merkt dan ook dat veel studenten bijvoorbeeld via stages proberen binnen te raken bij de grote bureaus. Ik heb het voordeel gehad dat er bij Berenschot gewoon een vacature was waarop ik kon reageren.”

Hoe kan een eenmansbedrijf als het uwe opboksen tegen de grote bureaus uit de sector?

“Er wordt wel eens gezegd dat er in Brussel een paar duizend lobbyisten actief zijn. De meeste daarvan werken voor bureaus die hun eigen specialisatie hebben, zoals voeding of financiën. Om als eenling daartegen te kunnen concurreren heb ik maar één kans en dat is door me extreem te specialiseren en een dienstverlening te garanderen die op maat van de klant is gesneden. Ik leg me dan ook praktisch uitsluitend toe op een niche: ik ben gespecialiseerd in duurzaamheidsdossiers in de zogenaamde ‘soft commodity’-sector: koffie, thee, cacao …”

Hoe zou u de taak van een lobbyist of ‘Public Affairs Professional’ precies omschrijven?

“Ik zorg ervoor dat er in politieke en bestuurlijke processen rekening wordt gehouden met de belangen van mijn klanten. Meestal gaat het om complexe dossiers, waarbij ik de vertaalslag richting politiek moet maken. Ik ga altijd langetermijnrelaties met mijn klanten aan, wat me ook toelaat om langetermijnrelaties op te bouwen met relevante politici en ambtenaren. Daardoor ben ik zelden verrast door politieke of bestuurlijke initiatieven. Als een kwestie op de politieke agenda komt is het namelijk al enkele stappen te laat.”

“Ik zorg dat ik zowel de klant als het probleem door en door ken en dat ik ook weet wie er in de politiek en in de administratie bij het dossier betrokken is. Ik bouw een netwerk uit en probeer mensen permanent te briefen. Sowieso beleg ik meermaals per jaar vergaderingen met alle partijen, fracties en belangrijke personen om hen te informeren over de dossiers van mijn klanten, maar als ik van hen verneem dat er effectief beleidsvoorstellen op stapel staan, dan moet ik een versnelling hoger schakelen en bijkomende partijen aan tafel uitnodigen om hen mijn standpunten voor te leggen.”

Hoe ziet een werkdag er dan concreet uit?

“Mensen denken dat wij enkel vergaderen, dineren en naar recepties gaan, maar ik doe het gros van mijn werk aan mijn bureau. Daar moet je de dossiers analyseren en de vergaderingen voorbereiden. Ik lees dossiers, maak afspraken en ga na hoe ik een kwestie het best kan presenteren. Ik moet vooraf duidelijk bepalen wat ik aan wie ga vertellen en op welke manier.”

Hoe bepaalt u welke personen u zal benaderen?

“Als je alle belanghebbenden van een Europese lobby samenbrengt, dan kom je meestal aan niet meer dan twintig mensen. In een parlement of in de Europese commissie zijn er altijd maar een bepekt aantal personen betrokken bij jouw dossier. Om heel efficiënt te kunnen werken komt het erop aan om die mensen allemaal te kennen en met hen op lange termijn relaties op te bouwen. Er is weliswaar altijd een verloop van personeel, maar het is niet zo dat ik na verkiezingen telkens weer van nul moet herbeginnen.”

Welke vaardigheden heeft iemand nodig die deze job wil uitoefenen?

Dossierkennis is heel belangrijk. Daarnaast moet je ook begrijpen hoe politiek werkt en hoe politieke agenda’s worden opgebouwd. Je moet ook complexe dossiers kunnen vertalen in eenvoudige taal, mensenkennis hebben en goed kunnen inschatten welk effect jouw acties kunnen sorteren. Ten slotte moet je ook over een vorm van fingerspitzengefühl beschikken en uiteraard is in de Europese lobbywereld talenkennis van groot belang.”

Wat zijn de positieve kanten van dit werk?

“Er is veel afwisseling en je ontmoet veel mensen. Verder vind ik het ook boeiend om in een internationale omgeving te kunnen werken en om, zij het vanaf de zijlijn, enigszins te kunnen wegen op bepaalde dossiers.”

In hoeverre werpt uw werk zijn vruchten af en zien de klanten effectief resultaat?

“In sommige gevallen is de uitkomst van een dossier zwart-wit: je kan een beleidsbeslissing tegenhouden of niet. In andere gevallen kom je op compromissen uit en kunnen klanten hun standpunten in meedere of mindere mate herkennen in het resultaat. Natuurlijk begeleid ik de klanten ook doorheen het proces en doordat ik hen dan al wijs op alle moeilijkheden weten ze op voorhand ook min of meer wat ze kunnen verwachten.”

Hangt uw verloning dan ook af van het resultaat?

“Nee, want dat is niet werkbaar bij gevallen waarbij het resultaat een compromis is. Wie kan dan immers bepalen hoeveel procent van je doelstellingen je precies verwezenlijkt hebt? Daarom wordt er nooit gewerkt met een verloning op basis van resultaat, maar altijd met een verloning op basis van mijn inspanningen.”

Wat zijn de negatieve kanten van het werk?

“Ik heb vaak lange werkdagen en in sommige periodes is de werkdruk erg hoog, maar dat is eigenlijk het enige nadeel dat ik zie.”

Is dit ook een job voor starters of enkel voor wie al enige ervaring heeft?

“Het ‘echte werk’ is niet weggelegd voor starters. Wat je wel ziet is dat stagiairs bij grote bureaus leren monitoren en scannen en dat ze al eens naar vergaderingen worden gestuurd om notities te nemen. Op die manier worden ze stapje voor stapje opgeleid en krijgen ze steeds meer verantwoordelijkheid.”

Zijn er ook doorgroeimogelijkheden?

“Zelf zou ik kunnen overwegen om samen te werken met een aantal partners, om zo onze kennis te vergroten, of om bij een groter bureau aan te sluiten, maar dat is momenteel niet mijn bedoeling. In grote bedrijven zie je dat wie doorgroeit plots meer moet bezig zijn met het managen van anderen en dat het eigenlijke lobbywerk daarbij inschiet. Mij trekt dat niet aan, maar voor wie daarin geïnteresseerd is, bestaat die vorm van doorgroeien zeker.”