Opvolging in familiebedrijven: voor- en nadelen van eigen volk

België is een land van familiebedrijven. Ze maken niet minder dan 69% van de Belgische bedrijven uit. Familiebedrijven hebben een aantal duidelijke voordelen. Ze kijken gemakkelijker op lange termijn, en zijn zeer weerbaar in zeer moeilijke tijden. Een ander voordeel voor het familiebedrijf is dat de familie van kindsbeen af ervaring opdoet met de ‘business’.
Door prof. dr. Herman Van den Broeck, Vlerick Management School

De familie staat meestal ook dichter bij de werknemers. Incidenten zoals bij de bonus van Bert De Graeve bij Bekaert komen veel minder voor. Heel vaak zelfs zal de bedrijfsleider heel erg opletten met al te zichtbare zichtbare tekenen van welvaart. Dit is overigens één van de redenen van het succes van de terreinwagens. De topmodellen kosten evenveel als sommige sportauto’s, maar ‘steken minder de ogen uit’, omdat je er af en toe voor het bedrijf eens een lichte vracht kan mee vervoeren .

Nadelen

De nadelen van het familiebedrijf liggen voornamelijk op menselijk vlak. Een eerste nadeel is eenvoudigweg nepotisme, of ‘eigen familie eerst’. Ook al is een familielid helemaal niet bekwaam, toch krijgt hij een sleuteljob, enkel en alleen omdat hij familie is. Verstandige familiebedrijven laten daarom hun kinderen eerst enkele jaren werken in een ander bedrijf, waar men objectief de competenties inschat. Als die zwak blijken, is het gemakkelijker de boodschap te brengen: je kan in ons bedrijf geen sleutelrol krijgen.

De nieuwe generatie moet vooral de spirit van de vorige generatie overnemen: hard werken, passie voor het bedrijf, nauw contact met de realiteit. Maar vaak heeft de eerste generatie te hard gewerkt, hebben ze zelfs de kinderen wat verwaarloosd en de volgende generatie zweert: "ik neem het lichter op". Maar hard werken en succes gaan nu eenmaal hand  in hand.

In de schoot geworpen

De grootste bedreiging is het ‘verwende kind’-syndroom. Wie zelf iets opgebouwd heeft, weet dit te respecteren. Wie iets in de schoot geworpen krijgt, vindt dit normaal. De symptomen van het verwende kind kennen we allemaal: voor niets nog dankbaar, enkel gericht op het eigen ego, denken dat men recht heeft op nog meer, maar zonder tegenprestatie. De kracht van het familiebedrijf ligt in de spirit, de cultuur, de mentaliteit. Maar het verwende kind maakt juist dit kapot. De verstandige familiebedrijven zorgen er dus voor dat het kind zijn ‘beloningen’ echt moet verdienen.

Opgroeiende jeugd moet bijvoorbeeld zware uitvoerende jobs doen tijdens de vakantie, om op die manier respect te leren voor wie de job uitoefent. De volgende generatie moet ook qua materiële welstand opgeleid worden. Wie op zijn achttiende met een Porsche Cayenne rijdt, heeft niet veel meer om naar uit te kijken ... 

De verwenning is er niet alleen op materieel vlak. Het verwende kind denkt ook gehoorzaamd te worden alhoewel er geen enkel gezag is opgebouwd, het verwende kind weet echt niet hoe omgaan met bittere nederlagen en reageert dit af op onschuldige derden.

In de praktijk merk je dat de voor- en nadelen van familieopvolging mekaar in evenwicht houden. Het is aan de familie om de balans in de juiste richting te doen doorslaan.