Nieuwe bedrijfscultuur start bij authentieke managers

Vandaag regent het herstructureringen. Veel managers hebben de neiging om zich terug te trekken in hun kantoren, om de volgende besparingsronde uit te dokteren. Niet zo in de toekomst, die almaar meer voorbehouden is aan authentieke leiders.

De essentie van authentiek leiderschap? “Een authentieke leider houdt zijn woord, blijft trouw aan zichzelf, stelt zichzelf regelmatig in vraag en komt over als een persoon uit één stuk. Hij of zij heeft weinig last van zijn ego en kan eerlijke feedback van zijn medewerkers verdragen, ook in zware periodes.” Hannes Leroy, professor aan de University of Calgary (Canada) en verbonden aan de KU Leuven en de Antwerp Management School, schreef een doctoraat over authentiek leiderschap.

Hij heeft een verklaring voor de toenemende belangstelling voor die nieuwe leiderschapsstijl: “In turbulente tijden is er nood aan andere managers, die dichter bij hun mensen staan, ook al omdat jongeren een heel directieve leiderschapsstijl niet langer slikken. Bovendien zijn veel werknemers de politieke spelletjes in hun bedrijf, waardoor vooral mooipraters promotie krijgen, grondig beu.” Niet onbelangrijk: uit onderzoek blijkt dat hotels waar het personeel gelooft in de authenticiteit van de manager veel winstgevender zijn dan hotels waar het vertrouwen laag is.

In de praktijk

Palm Breweries maakt alvast werk van authentiek leiderschap. De groep moest de voorbije jaren zien te overleven in een dalende biermarkt. In 2005 waren er 42 afvloeiingen, in 2008 verkocht de groep zijn nieuwe brouwerij in Polen en datzelfde jaar vloeiden nog eens 16 medewerkers af. De verwachte groei stokte. CEO Jan Vandenwyngaerden: “De moeilijke tijden dwingen ons om onze strategie aan te passen. Om onze omzet te behouden, willen we tegen 2015 een kwart van onze omzet buiten België en Nederland realiseren. Vandaag doen we het goed in de VS, Frankrijk, Italië en Groot-Brittannië. We starten met Canada en China. Met dit toekomstproject bieden we onze mensen een positief perspectief.”

In de nieuwe strategie van Palm speelt authentiek leiderschap een sleutelrol. Eigenaar Jan Toye is van oordeel dat de onderneming haar medewerkers niet alleen een correcte werkomgeving moet bieden, ze moeten er zich ook goed in hun vel voelen. Toye kwam anderhalf jaar geleden in de ban van authentiek leiderschap. In januari 2012 nodigde hij een honderdtal gasten uit op een seminarie over authentiek leiderschap, naar aanleiding van het doctoraat van Hannes Leroy.

“Na het seminarie met Hannes Leroy hebben we zijn ideeën over authentiek leiderschap in onze raad van bestuur uitgewerkt tot concrete projecten die nu worden gerealiseerd”, vertelt Jan Vandenwyngaerden. “En daar zie ik intussen de eerste resultaten van.” Alle directieleden, leidinggevenden en productieleiders bij Palm worden voortaan ook geëvalueerd op zes gedragsindicatoren die bij authentiek leiderschap horen: openstaan voor kritiek, het sturen van medewerkers te sturen, het motiveren van mensen om naar excellentie te streven … Ook bij het rekruteren zoekt Palm naar authentieke managers. Een voorbeeld is de nieuwe productiedirecteur Andrew Lestiboudois. Hij is rond acht uur in de brouwerij en doet het eerste uur zijn ronde. Jan Vandenwyngaerden: “Hij staat heel dicht bij zijn brouwers en zijn operatoren. Daardoor zijn de productiezalen netter geworden en, veel belangrijker, is het klimaat in de ondernemingsraad de voorbije zes maanden volledig omgeslagen – in positieve zin.”

De voorbije maanden heeft Palm zijn organisatiestructuur hertekend. Er draaien nu vier ‘business units’: “Door die units inspraak te geven, willen we het ondernemerschap, de creativiteit en een zekere mate van onafhankelijkheid stimuleren in ons bedrijf”, legt de CEO uit. “Ik heb intussen initiatieven zien bovenkomen die een jaar geleden nooit zouden zijn ontstaan en die de bestuursraad nooit zou hebben goedgekeurd. De Palm Sauvin, bijvoorbeeld, is er gekomen op maat van de Nederlandse markt. Een lichter bier, gebrouwen met een frisse Nieuw-Zeelandse hop. Wat blijkt? Nederland lust ons nieuwe bier wel.”

De belangrijkste omslag bij Palm, volgens Jan Vandenwyngaerden, is dat de medewerkers nu het gevoel hebben dat ze aan het stuur zitten en dat van hen voorstellen met een hoge toegevoegde waarde worden verwacht. “Ze weten dat ze uit hun kot moeten komen. Dit is nog maar de eerste fase, en nu al merk ik dat er meer energie vrijkomt.”

Alle begin is moeilijk

Gemakkelijker gezegd dan gedaan, dat authentiek leiderschap, weet Jan Vandenwyngaerden. Beseffen de middenmanagers dat ‘authenticiteit’ moeilijk is? Dat ze hun geloofwaardigheid heel traag opbouwen en dat ze die met één actie kunnen ondergraven? “Authentiek leiderschap komt er niet in een vingerknip. Bovendien is het een kwetsbaar gegeven: één minder geslaagde actie kan de geloofwaardigheid van nieuwe initiatieven opnieuw ondergraven. Daarom hebben we onze visie breed uitgeschreven, zodat onze leidinggevenden goed begrijpen waar we voor gaan en hoe breed het speelveld is. Gecontroleerde vrijheid, noem ik het. Over die tekst is een levendige discussie ontstaan, die uiteindelijk tot een brede consensus heeft geleid. Nu is het voor iedereen duidelijk wat we de komende vijf jaar zullen doen en wat niet. Dat geeft onze business units de kans om iets te ondernemen en zelfs af en toe een fout te begaan. We doorlopen een leertraject, maar ik heb het gevoel dat de meeste middenmanagers het hebben begrepen. Ik voel het effect van het authentiek leiderschap nu al in de organisatie. Volgend jaar zullen de eerste meetbare effecten een feit zijn.”

Staan we in Vlaanderen voor een doorbraak van authentiek leiderschap? Jan Vandenwyngaerden blijft voorzichtig: “Ik durf niet te veralgemenen. Een aantal Vlaamse kmo’s is ermee bezig. In beursgenoteerde, multinationale ondernemingen daarentegen leeft het niet: de managers daar concentreren zich op harde cijfers en beurskoersen, onder druk van de markten.”