Kan een bedrijfswagen beschouwd worden als een onderdeel van het salarispakket?

"Mag een bedrijfswagen vervangen worden door een kleinere omwille van kostenbesparing?"
 

 

Kan de bedrijfswagen al dan niet beschouwd worden als een onderdeel van het salarispakket?

Het antwoord op deze vraag is niet zonder meer positief.

Diverse parameters spelen een rol in de beoordeling of de mogelijkheid sowieso bestaat, met name:
- is er al dan niet sprake van privé gebruik van de bedrijfswagen?
- is er een contractueel recht op een bepaald merk en type of is een budget afgesproken of voorzien?

De hamvraag is echter of de bedrijfswagen al dan niet kan beschouwd worden als een onderdeel van het salarispakket. Het is immers niet mogelijk om hieraan als werkgever eenzijdig een wijziging door te voeren.

Heeft de werknemer het recht om de bedrijfswagen om privé doeleinden te gebruiken?

Een bedrijfswagen wordt doorgaans ter beschikking gesteld aan werknemers met een niet-sedentaire functie, welke deze wagen gebruiken om professionele redenen.
In sommige gevallen wordt een bedrijfswagen ter beschikking gesteld ter vervanging van een loonsverhoging of als onderdeel van het salarispakket, waarbij deze bedrijfswagen enkel om privé doeleinden wordt gebruikt.

Wat wordt verstaan onder privé gebruik van een bedrijfswagen?

Elke niet-professionele verplaatsing met de bedrijfswagen is een privé verplaatsing:
- het woon-werkverkeer van het privé adres naar de vaste tewerkstellingsplaats;
- de zogenaamde ‘echte’ privé verplaatsingen tijdens weekends, vakantie, …

Van zodra een werknemer het recht heeft om deze privé verplaatsingen af te leggen met de bedrijfswagen is er sprake van een voordeel in natura. Dit laatste maakt onderdeel uit van het salarispakket, dat door de werkgever niet zonder meer eenzijdig kan gewijzigd worden.

Eerste besluit

De bedrijfswagen kan vervangen worden door een kleiner model indien de werknemer geen enkel recht heeft op privé gebruik en hij deze bedrijfswagen enkel mag gebruiken omwille van professionele doeleinden.
In dit laatste geval is de terbeschikkingstelling van de bedrijfswagen louter functioneel en duidelijk verbonden aan de uitvoering van de arbeidsovereenkomst. Dit principe vindt haar basis terug in één van de verplichtingen van de werkgever om aan de werknemer de voor het de uitvoering van het werk nodige hulpmiddelen en materialen ter beschikking te stellen.

Dit eerste besluit is dan ook enkel toepasselijk op werknemers met een niet-sedentaire functie. Omdat het woon-werkverkeer als privé gebruik wordt beschouwd, zullen deze werknemer de bedrijfswagen niet mogen gebruiken om van hun privé adres naar de tewerkstellingsplaats te rijden.

Het is duidelijk dat deze situatie – puur professioneel gebruik van de bedrijfswagen – zelden voorkomt.

Kan een werkgever contractueel mogelijkheden creëren om een kleinere wagen toe te kennen omwille van kostenbesparing?

Van zodra er sprake is van een voordeel in natura omwille van toegelaten privé gebruik van de firmawagen, kan een werkgever niet eenzijdig een kleinere wagen toekennen, TENZIJ contractueel deze mogelijkheid is voorzien en bepaalde spelregels worden nageleefd.

De hoofdspelregel is dat - conform rechtspraak van het hof van Cassatie - een werkgever de overeengekomen voorwaarden of loonbestanddelen niet eenzijdig kan wijzigen, zelfs indien het gaat om bijkomstige of onbelangrijke elementen.

Wat is dan wel mogelijk?

Er moeten tussen partijen contractuele afspraken worden gemaakt.

In het geval de werkgever de bedrijfswagen omwille van professionele doeleinden terbeschikking stelt, geldt het volgende.

Ten eerste moet in de overeenkomst omtrent het gebruik van de bedrijfswagen uitdrukkelijk de toekenning omwille van de functie worden voorzien. Op die manier wordt de mogelijkheid gecreëerd om de inlevering van de bedrijfswagen te eisen in geval de werknemer overstapt naar een functie waaraan geen bedrijfswagen is verbonden.

Ten tweede moeten afspraken gemaakt worden over het privé gebruik van deze bedrijfswagen en het daaruit voortvloeiend voordeel in natura (element van het salarispakket). Slechts indien de werknemer zich akkoord verklaart dat het privé gebruik (en het daaruit voortvloeiend voordeel in natura) geen essentieel onderdeel uitmaakt van het salarispakket, kan ook worden gestipuleerd dat de werkgever een kleinere wagen kan toekennen omwille van een kostenbesparing.
De toekenning omwille van professioneel gebruik primeert hierbij op de toekenning van een bijkomend onderdeel van het salarispakket.

Zoals reeds vermeld, kan een bedrijfswagen wordt toegekend als alternatief voor een bruto loonsverhoging (geen essentieel professioneel gebruik) waarbij een bepaald merk en type wagen of een bepaald budget wordt afgesproken. In dit geval is een wijziging hiervan slechts mogelijk indien de werknemer zich hiermee op het moment van de toekenning uitdrukkelijk akkoord verklaart.
De mogelijkheid om een kleinere wagen (of kleiner budget) toe te kennen omwille van een kostenbesparing, moet met andere woorden reeds in de initiële overeenkomst worden voorzien. Bovendien is het aangewezen om hierbij objective criteria af te spreken (vb. verliessituatie, niet halen van bepaalde budgetten, …..).

Tweede besluit

Van zodra de werknemer de bedrijfswagen voor privé doeleinden mag gebruiken, is de toekenning van een kleinere wagen is afhankelijk van de initiële contractuele afspraken. Bij gebrek aan duidelijke afspraken hieromtrent, kan een werkgever niet – zonder akkoord van de werknemer – beslissen om een kleinere wagen toe te kennen, zelfs niet omwille van een kostenbesparing.

Dit geldt ook indien de werknemer zelf een bijdrage levert voor het privé gebruik om op die manier te vermijden dat er de solidariteitsbijdrage van 33% en belastingen verschuldigd zijn. Niettegenstaande de tussenkomst van de werknemer, blijft er toch een ‘arbeidsrechtelijk’ voordeel voor het privé gebruik bestaan op basis van de reële gebruikswaarde of besparing voor de werknemer.

Samenvatting

De toekenning van een kleinere wagen omwille van een kostenbesparing is slechts in twee gevallen mogelijk.

In een beperkt aantal gevallen, met name indien er geen sprake is van privé gebruik van de bedrijfswagen, kan de werkgever zonder meer een kleinere wagen toekennen. De bedrijfswagen is in deze gevallen een ‘bedrijfsmiddel’ ter uitvoering van de arbeidsoveenkomst waarover de werkgever zelf beschikt.

In de meeste gevallen mag de werknemer de bedrijfswagen in zijn privé tijd gebruiken en ontstaat er een voordeel in natura (onderdeel van het salarispakket).
In dit geval zal de toekenning van een kleinere wagen afhankelijk zijn van de initiële afspraken tussen partijen. Bij gebrek aan afspraken kan de werkgever niet eenzijdig een kleinere wagen toekennen.

In samenwerkign met SD WORX