Introverte werknemers: de stille draaischijven op de werkvloer

Ze zullen het je zelf niet meteen vertellen, maar onze bedrijven draaien op introverte medewerkers. Met hun rustige stijl en hun concentratievermogen verzetten ze bergen werk. En misschien besef je het niet, maar heel wat van je leidinggevenden zijn ook introvert.

“Een tijdje geleden moest ik een stap terugzetten. Het lukte me niet om leidinggevenden met personeelsproblemen onmiddellijk een antwoord te geven. Als introvert blokkeerde ik. Na enkele maanden verschoof de directie me naar een meer adviserende functie. Nu houdt mijn baas me op afstand, terwijl hij een extraverte collega veel sterker betrekt bij nieuwe ontwikkelingen in ons bedrijf”, vertelt een introverte personeelsconsulent die liever anoniem blijft. “Ik ben niet echt ambitieus, maar dat de directie me afsluit van nieuwe activiteiten die ook voor mijn functie belangrijk zijn, is niet leuk.”

“Volgens wetenschappelijk onderzoek naar de dynamiek van groep gebeurt dit dikwijls. Praters komen intelligenter over dan stille types, hoewel uit examens en IQ-tests blijkt dat deze perceptie verkeerd is. Onderzoek ziet geen enkel verband tussen meer praten en een scherper inzicht”, reageert Susan Cain op deze situatie. Deze Amerikaanse schreef de wereldwijde bestseller ‘Stil’ over de kracht van de introverten. “Als je ervan uitgaat dat stille en luidruchtige mensen ongeveer evenveel goede (en slechte) ideeën hebben, is het verontrustend dat de verbaal assertieve en meer krachtdadige mensen altijd winnen. Dat betekent namelijk dat akelig veel slechte ideeën doorgang vinden, terwijl de goede worden vertrappeld.”

Volgens het woordenboek Van Dale is ‘introvert’ een samenvoeging van twee Latijnse woorden: ‘intro’ (naar binnen) en ‘vertere’ (keren, wenden), of ‘naar binnen gekeerd. ’ Maar wat een introvert nu juist is, weet ook Susan Cain niet, want een eenduidige definitie is er niet. Zij schat wel dat een kwart tot een derde van de wereldbevolking onder deze noemer valt.

Introverten hebben minder externe prikkels nodig om optimaal te kunnen functioneren. Daarom pakken ze hun werk ook anders aan. Extraverten gaan voortvarend te werk. Ze nemen snelle, soms overhaaste beslissingen. Ze deinzen er niet voor terug om te multitasken en risico te nemen. De jacht op geld en status vinden ze opwindend. Introverte mensen daarentegen gaan veelal trager en bedachtzamer te werk. Ze richtten zich het liefst op één activiteit en kunnen zich fabelachtig concentreren. Roem en rijkdom interesseert hen maar matig.

Let op, introverten zijn niet altijd verlegen. Susan Cain: “Verlegenheid is angst voor sociale afkeuring, terwijl een introvert iemand een voorkeur heeft voor omgevingen die niet prikkelend zijn. Ze kunnen genieten van zakelijke bijeenkomsten, maar na een poos krijgen ze het gevoel dat ze liever weer thuis in hun pyjama zitten. Ze besteden hun sociale energie liever aan goede vrienden en familieleden. En ze hebben veelal een hekel aan conflicten.”

Stille topmanagers

Extraverten krijgen inderdaad vlotter toegang tot leiderschapsposities, stelt Jesse Segers, professor leiderschap en organisatiegedrag aan de Antwerp Management School. “Dat weten we uit wetenschappelijk onderzoek. Het is ook logisch: mensen zoeken impliciet bepaalde kenmerken bij een potentiële leider, zoals een vlotte babbel. Een zekere vorm van extravertie komt overeen met het klassieke beeld dat we van een leider hebben. Maar stilaan botst dat beeld op zijn grenzen. In deze complexe wereld zijn er initiatieven en ideeën nodig op elk niveau van onze organisaties. Dat kan het best met introverten aan het roer. Kijk maar naar Herman Van Rompuy, de voorzitter van de Europese Raad, die eerder een introvert is. Heel typisch: hij is pas laat in zijn carrière ontdekt. Introverten moeten dikwijls wachten tot enkele voorgangers mislukt zijn, om ook een kans te krijgen. Herman Van Rompuy was al lang politiek actief voor hij zich als minister van Financiën mocht bewijzen.”

Natuurlijk is Susan Cain ook introvert: “Op de middelbare school, op de universiteit en als beginnend advocaat probeerde ik me extraverter voor te doen dan ik eigenlijk was. Intussen train ik al tien jaar mensen van allerlei pluimage in onderhandelingsvaardigheden. Ik hou me vooral bezig met het adviseren van introverte managers. Elke dag nog neem ik van dichtbij waar hoe moeilijk introverte mensen het vinden om hun eigen talenten op te sommen en hoe positief het is als ze dat eindelijk doen.” Haar advies is eenvoudig: “In de eerste plaats moeten ze zichzelf zijn en blijven. Zo kunnen ze hun eigen sterktes ontwikkelen zoals een probleem goed doordenken of een haalbare strategie ontwikkelen. Meestal zijn ze niet geïnteresseerd om zichzelf te promoten binnen hun organisatie. Maar wie hogerop wil komen, wordt geacht onbeschaamd reclame voor zichzelf te maken. Ik raad hen daarom aan initiatieven te nemen die wel in de lijn van hun karakter liggen, zoals een interne nieuwsbrief starten of regelmatig vergaderen met hun baas zodat die op de hoogte blijft hoever ze staan en waarheen ze willen.”

“Mensen overschatten hoe extravert leiders moeten zijn”, vervolgt Cain. Heel wat topmannen uit de Amerikaanse zakenwereld zijn zeer introspectief. Ze moeten zichzelf dwingen in het openbaar te spreken. Susan Cain schudt tientallen namen van grote leiders uit haar mouw die zij introvert noemt, waaronder Bill Gates (Microsoft), Lou Gerstner (die van IBM een adviesbedrijf maakte), Steve Wozniak (Apple) en president Barack Obama.

“Hoewel je dat niet zou denken, zijn introverten dikwijls heel goede leiders. Volgens een studie van professor Adam Grant (Wharton Business School) halen introverte ceo’s dikwijls betere resultaten dan hun extraverte collega’s. Vooral omdat ze hun medewerkers de ruimte geven om hun ideeën uit te werken. Indien de organisatie initiatiefrijke medewerkers heeft, floreert die beter met een introverte manager. Die legt zijn wil niet op aan anderen.”

Maar dat veronderstelt wel dat die medewerkers uit zichzelf creatief uit de hoek komen. “Indien de werknemers eerder afwachtend reageren, is een extraverte leider beter. Die kan hen beter inspireren en aanzetten tot vernieuwing.”

Ook introverten kunnen carrière maken

Jesse Segers stelt vast dat extraverte managers zich steeds meer introvert gaan gedragen: “In plaats van direct op de tafel te springen of hun ideeën door te drukken, leren ze na een tijdje te luisteren, vertrouwen te geven en vooral te wachten. Succesvolle organisaties laten ruimte voor initiatief, dus ook voor de creatieve ideeën van hun introverte medewerkers. Deze evolutie zal zich doorzetten.”
Daarom gelooft Guido De Smet dat introverten genoeg kansen krijgen. “Ik ben niet akkoord met de stelling dat extraverten sneller carrière maken”, aldus de directeur ‘client services’ bij GTC (Global Trade Compliance) dat software voor logistieke bedrijven maakt. Guido De Smet leidt zelf vijftien medewerkers, verspreid over Europa, het Midden-Oosten en Noord-Amerika. Hij noemt zichzelf introvert, maar hij heeft dat nooit als struikelblok ervaren: “Ik had het geluk bij het begin van mijn carrière enkele cursussen rond persoonlijkheid (MBTI) te kunnen volgen. Daar werd ik me bewust dat ik een uitgesproken, maar geen extreme introvert ben. Dat fascineerde me. Daarom las ik veel over groepsdynamiek en de rol van verschillende persoonlijkheden in het teamgebeuren. Op basis van die inzichten heb ik professionele keuzes gemaakt.”

“Ik ga bewust om met mijn introvert zijn. Ik kan een gewenst gedrag etaleren. Dat kost me wel energie. Teammeetings en zeker presentaties vragen een gedegen voorbereiding zodat ik die rustig kan doen. Omgekeerd lukken persoonlijke gesprekken met medewerkers heel vlot. Als introvert leider moet je ook extraverten hun ding laten doen. Want een goede groep bestaat uit verschillende soorten persoonlijkheden.”

“Ik heb wel een negatieve ervaring gehad in een grote onderneming waar meer politieke spelletjes zoals ‘ons-kent-ons’, gespeeld werden. Mezelf verkopen in een grote organisatie ligt me niet. Ik kies daarom voor iets kleinere bedrijven”, vertelt Guido De Smet. “Momenteel zijn de meeste van mijn leidinggevenden ook introverte mensen. Is dat toeval? Het bewijst dat zulke mensen evenveel kansen kunnen krijgen. De meeste bedrijven kiezen voor de echte competenties als ze iemand promoveren, en kijken minder naar een extravert gedrag. Ik ben ervan overtuigd dat introverten evenveel troeven hebben. Zij moeten zich niet aanpassen. Geen enkel profiel is beter of slechter.”

Anders rekruteren

Met haar boek plaatste Susan Cain ‘de introvert’ in de schijnwerpers. “Ik dacht dat mijn boek op zijn best wat vijandige commentaar zou oproepen. Ik ben verwonderd over hoe ontvankelijk de ondernemingen staan voor mijn boodschap, namelijk dat de spanning tussen extravert en introvert ook een aspect moet zijn van hun diversiteitbeleid. Een goede manager wil het beste uit zijn medewerkers halen. En als de helft van die groep introvert is, willen ze er wel een inspanning voor leveren. Omdat introverte werknemers zich minder goed thuis voelen in open kantoortuinen, denken sommige bedrijven nu aan een aangepaste inrichting van hun kantoren.”

En daar blijft het niet bij, gelooft Susan Cain. “Ondernemingen zullen op een andere manier hun vergaderingen organiseren, hun leiders zoeken en ontwikkelen, … Ook hun rekruteringsaanpak zal veranderen. Vandaag zijn persoonlijke rekruteringsinterviews vooral gericht op kandidaten die zich vlot uitdrukken. Neem de faculteiten Geneeskunde in mijn land: die zoeken studenten die sociaal vlot zijn. Ze realiseren zich door mijn boek dat vele introverten kunnen uitgroeien tot even schitterende dokters.”

StilSusan Cain, Stil, De kracht van introvert zijn in een wereld die niet ophoudt te kletsen, Uitgeverij De Arbeiderspers, Utrecht, 2012, 391 blz., 24,95 euro

Hoe overleef je als introvert op de werkvloer?

In hun jeugd gedragen introverten zich dikwijls verlegen en onhandig. Ze denken dat de kluns van de groep zijn. Maar eenmaal ze hun sterktes hebben ontdekt, bouwen ze een creatief, zinvol leven op en genieten ze van hun werk. Enkele tips van Susan Cain:

  • Zoek uit wat jij aan de wereld kan bijdragen en lever dan die bijdrage.
  • Zoek werk dat je leuk vindt en waarin je je aangeboren vermogens (concentratie, doorzettingsvermogen, inzicht of sensitiviteit) kan inzetten.
  • Jaag op netwerkevenementen niet op een bundel visitekaartjes. Eén nieuwe, goudeerlijke relatie is er tien waard.
  • Creëer een ‘herstelhoekje’ waar je je na enkele uren groepswerk kan terugtrekken, bijvoorbeeld een leeszetel waar je in kan neerploffen met een leuk boek.
  • Uiteindelijk draait alles om liefde: “Koester je dierbaren. Maak je niet druk over gezellig doen op het werk of met de rest van de wereld.

 

Jobs op maat van introverten

Ieder kiest een beroep dat bij zijn persoonlijkheid past. Wie extravert is gaat voor een andere job dan een introvert. Een introvert verkiest meestal jobs waarin hij onafhankelijk kan werken, die ingewikkeld zijn en dus een grote concentratie vereisen. Enkele voorbeelden van zulke jobs met toekomst. Natuurlijk is er een veel ruimere keuze, want het ‘introvert zijn’ is slechts één aspect van je persoonlijkheid.

  • belastingadviseur en accountant: je ontmoet geregeld klanten, maar de bulk van het werk doe je alleen
  • grafisch ontwerper: een creatieveling die technisch onderlegd is, kan het maken in een beroep waar meer en meer vraag naar is
  • vertaler: in een wereld die steeds globaler wordt, is er meer plaats voor talenknobbels
  • computeranalist en andere it-jobs: vele informaticabanen vereisen uren concentratie voor het scherm

Tekst Erik Verreet
Illustratie Jan Van der Veken