Hoe krijgt Di Rupo de onderhandelingen weer op gang?

De onderhandelingen van preformateur Di Rupo zitten muurvast. Toch is er geen reden tot paniek, vindt Peter Engelborghs van MCR, een spin-off van de K.U.Leuven en gespecialiseerd in opleidings- en begeleidingstrajecten op maat in mens- en managementvaardigheden, training en development en de menselijke kant in veranderingsprocessen.

Wat moet er volgens hem gebeuren om de gesprekken weer op gang te brengen? En welke lessen kan de bedrijfswereld hieruit trekken?

Uitzonderlijke omstandigheden

"Eerst en vooral, de omstandigheden waarin Di Rupo en co werken, zijn heel uitzonderlijk. De besprekingen hebben een enorme draagwijdte, de thema's zijn complex en er is de aanhoudende tijdsdruk. Het akkoord dat de politici vandaag moeten bereiken, zal zijn effect hebben op de lange termijn, wat het er natuurlijk niet makkelijker op maakt. In de bedrijfswereld kom je eerder zelden in zo'n situatie terecht. Toch kan elke manager hier iets uit leren."

Sluit elke vergadering af met concrete afspraken

Of het nu gaat om onderhandelingen in de politiek dan wel in het bedrijfsleven, essentieel is dat de gesprekspartners hun vergaderingen telkens kunnen afsluiten met concrete afspraken. Engelborghs: "Ze moeten bij elke deelonderhandeling het gevoel hebben dat er resultaten worden geboekt. Alleen zo zullen ze verder willen investeren in het overleg, naar de details willen kijken, hun standpunten ter discussie willen stellen en de uiteindelijke akkoorden willen verantwoorden naar hun achterban. Eigenlijk komt het erop neer dat er tussen de gesprekspartners een soort groepsgevoel moet ontstaan. Slagen ze daarin, dan is de kans ook klein dat ze elkaar buitenshuis beginnen aan te vallen en emotioneel worden."

Tot voor kort leek dat alvast wonderwel te lukken. De zeven partijen gedroegen zich bijzonder loyaal aan de onderhandeltafel. Dat het er op dit moment haaks op zit, betekent volgens Engelborghs niet dat er geen akkoord meer uit de bus kan komen. "Besprekingen van die omvang moeten soms ontploffen om terug tot de essentie te kunnen komen. Na uren- en dagenlang onderhandelen en vechten voor details, dreigt het gevaar dat de partijen aan tafel de noodzaak van de besprekingen in vraag stellen. Op dat moment is het goed dat de bom barst en het proces weer uitgezuiverd kan worden."

Blijf praten

Wat moet er gebeuren om de onderhandelingen terug op de rails te krijgen? Hoe kan Di Rupo de loyauteit aan tafel herstellen? Engelborghs: "Het allerbelangrijkste is dat de gesprekken gaande blijven. Een afkoelingsperiode inlassen kan, maar zelfs dan moeten de partners met elkaar in contact blijven. Een vergadering met technische experts organiseren, is bijvoorbeeld een goeie keuze."

"Gezien de complexiteit van de gesprekken en thema's heeft het niet zoveel zin om de gesprekspartners naar huis te sturen met een opdracht. De oplossing moet er stap voor stap komen, de partners moeten bij elk deelniveau betrokken zijn. Ze moeten het gevoel hebben dat ze samen iets creëren. In de bedrijfswereld, zeker als het om minder cruciale beslissingen gaat, kan dit wel een piste zijn."

Werk met een tweeledige agenda

"Aan al wie betrokken is bij zo'n grootse onderhandelingen, zou ik ook willen aanraden te werken met een tweeledige agenda: een resultaatsagenda, waarbij je voor elke vergadering bepaalt welk deelniveau besproken wordt, en een gedragsagenda, waarbij je vastlegt wat er gebeurt als er een akkoord wel of niet wordt bereikt. Zo dek je je op voorhand in. Bespreek zeker ook hoe je zal communiceren naar de buitenwereld."

Hou deadlines stil

En een deadline opleggen, is dat een goeie keuze? "Ja en nee. Deadlines brengen structuur, waardoor iedereen zeer goed weet waar ernaartoe gewerkt wordt. Maar deadlines kunnen ook vertragend werken. De gesprekpartners weten dat de knoop pas tegen een bepaalde datum moet doorgehakt worden. De kans bestaat dat ze de beslissing voortdurend uitstellen en de deadline uiteindelijk toch niet halen. Wil je met deadlines werken, dan kan je die beter niet extern communiceren. Dat geeft onnodig veel extra druk."

Foto: Bart Dewaele