Grensoverschrijdende tewerkstelling: een update

Ik heb een aanbod gekregen om vlak over de grens in Frankrijk te gaan werken. Een interessant voorstel, maar hoe zit het dan precies met de belastingen en de sociale zekerheid?
Het antwoord van Cleo De Wit, legal expert bij HDP-AristA

Dé grote vraag bij grensoverschrijdende tewerkstelling is in welk land er nu belastingen en sociale zekerheidsbijdragen betaald moeten worden.

Wanneer men bijvoorbeeld een werknemer die woont in Duitsland, wil tewerkstellen zowel in Nederland als in België voor een Nederlandse werkgever. Zijn dan sociale zekerheidsbijdragen en belastingen verschuldigd in België, Duitsland of Nederland?

In welk land zijn er belastingen verschuldigd?

In principe is men belastbaar in het land waar men woont, behalve wanneer de werknemer zijn professionele activiteit uitoefent in een ander land. Op het loon dat de werknemer verdient in het buitenland zijn immers belastingen verschuldigd in datzelfde land. Dit is het zogenaamde werkstaatprincipe.

Uitzondering hierop is de 183 dagen-regel waar het loon belastbaar is in het land van verblijf van de werknemer, als aan deze drie voorwaarden is voldaan:

  • de werknemer werkt maximum 183 dagen in de werkstaat;
  • de bezoldiging wordt betaald door een werkgever die niet gevestigd is in de werkstaat;
  • de bezoldiging is niet ten laste van een vaste inrichting in de werkstaat.

Een andere uitzondering is de grensarbeidersregeling.

Een interessante fiscale techniek voor de werknemer die in verschillende staten werkzaamheden uitoefent, is de salary split. Zijn loon wordt gesplitst per land in functie van de prestaties die hij er uitvoert en dan wordt hij afzonderlijk belast in die verschillende landen. Aangezien de werknemer in een lagere loonschijf valt, wordt de gemiddelde aanslagvoet beperkt, zodat er een hoger nettoloon overblijft.

Als de werknemer bijvoorbeeld 100% in België werkt voor 1000 euro, dan zal de gemiddelde aanslagvoet voor deze loonschijf 35% zijn. Hij houdt dan 650 euro over. Werkt diezelfde werknemer echter 50% in België en 50% in Nederland, dan wordt hij in België aan 30% belast en in Nederland aan 25% zodat hij 725 euro overhoudt.

In welk land zijn er sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd?

Sinds 1 mei 2010 geldt binnen de Europese Unie Verordening nr. 883/2004 inzake de coördinatie van de verschillende sociale zekerheidsstelsels. Daarna werd haar toepassingsgebied uitgebreid naar onderdanen van derde landen die zich binnen de EU verplaatsen, uitgezonderd in het Verenigd Koninkrijk (1 januari 2011), vervolgens ook voor Noorwegen, IJsland en Finland (1 april 2012) en ten slotte tevens voor Zwitserland (1 juni 2012).

Het doel van deze Verordening is de eenheid van wetgeving te waarborgen binnen de EU en ervoor te zorgen dat er steeds slechts één sociale zekerheidsstelsel van toepassing is, namelijk dat van het land waar de werkzaamheden worden uitgevoerd: het werkstaatprincipe

Op dit principe zijn er twee uitzonderingen, namelijk de gelijktijdige tewerkstelling en de detachering.

In geval van detachering wordt de werknemer uitgezonden door de werkgever naar een andere lidstaat om daar activiteiten in loondienst uit te oefenen voor diezelfde werkgever.  Als er sprake is van detachering blijft het oorspronkelijke RSZ-stelsel behouden.

Wat met sociale zekerheid in geval van gelijktijdige tewerkstelling?

Sinds 28 juni 2012 zijn de regels van Verordening nr. 883/2004 voor werknemers die gelijktijdig tewerkgesteld zijn in twee of meer lidstaten gewijzigd. Voorheen werd een onderscheid gemaakt tussen werknemers die voor verschillende werkgevers werken die hun zetel op het grondgebied van verschillende lidstaten hebben en werknemers die werken voor meerdere werkgevers die in dezelfde lidstaat gevestigd zijn.

Voor de eersten gold vroeger dat zij automatisch onderworpen waren aan de sociale zekerheid van hun woonstaat, zonder verdere vereisten,  zelfs als zij daar geen werkzaamheden verrichtten. Nu is ook vereist dat zij daar een substantieel gedeelte van de werkzaamheden uitoefenen.

Een substantieel gedeelte houdt in dat zij in hun woonstaat minstens 25% van hun loon moeten genereren en/of er 25% van hun arbeidstijd moeten besteden EN dit gedurende de komende 12 maanden.

Bijgevolg is nu voor werknemers die gelijktijdig tewerkgesteld zijn in verschillende lidstaten steeds vereist dat zij een substantieel gedeelte van hun werkzaamheden moeten verrichten in hun woonstaat opdat zij er onderworpen zouden zijn aan de sociale zekerheid.

Daarentegen, indien er GEEN substantieel gedeelte van de werkzaamheden in de  woonstaat wordt uitgeoefend, moet er een onderscheid gemaakt worden. Wordt de werknemer tewerkgesteld in verschillende lidstaten voor:

  • 1 werkgever dan is de wetgeving van de zetel van de onderneming van toepassing,
  • verschillende werkgevers met zetel in dezelfde lidstaat, dan is eveneens de  zetel van de onderneming bepalend,
  • verschillende werkgevers met zetel in verschillende lidstaten, waarvan 1 de woonplaats van de werknemer is, dan is de wetgeving van het land dat NIET de woonstaat van de werknemer is toepasselijk,
  • verschillende werkgevers met zetel in verschillende lidstaten, andere dan de woonstaat van de werknemer, dan is de wetgeving van de woonstaat van toepassing.

 

Situatie

Woonstaat werknemer

Toepasselijk RSZ-regime

X werkt in 1 land voor

1 of meerdere WG

Speelt geen rol

Land waar de activiteit wordt uitgeoefend (werkstaat)

X werkt in meerdere landen voor

1 WG

Substantieel gedeelte

Woonstaat X

Geen substantieel gedeelte

Land zetel onderneming

≠ WG gevestigd in ≠ landen, waarvan 1 woonplaats X

Substantieel gedeelte

Woonstaat X

Geen substantieel gedeelte

Land dat NIET woonstaat is van X

≠ WG gevestigd in ≠ landen, allen niet de woonplaats X

Is andere dan werkstaat

Woonstaat X

≠ WG gevestigd in zelfde land

Substantieel gedeelte

Woonstaat X

Geen substantieel gedeelte

Land zetel onderneming

Wanneer een werknemer bijvoorbeeld woont in Duitsland en 10%  werkt in Nederland voor een Nederlandse werkgever en  90 % in België voor een Belgische werkgever zal hij onderworpen zijn aan de Duitse Sociale zekerheid.

Woont een werknemer bijvoorbeeld in België en werkt hij 20% in België voor een Belgische werkgever en 80% in Frankrijk voor Franse werkgever, dan zal hij onderworpen zijn aan de Franse sociale zekerheid.

Gedurende maximum 10 jaar zijn hierop nog overgangsmaatregelen van toepassing. Werknemers die voor  28 juni 2012 al gelijktijdig tewerkgesteld waren, vallen nog onder de oude regeling indien hun situatie  onveranderlijk blijft. Deze werknemers hebben echter de mogelijkheid een aanvraag in te dienen om onderworpen te worden aan de nieuwe regeling waardoor zij onder een ander sociaal zekerheidsstelsel vallen.