Foutmelding

  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.
  • There are no workflow states available. Please notify your site administrator.

De trein is altijd een beetje staken

Afgelopen dinsdag legden de vakbonden bij de NMBS het goederentransport in de haven van Antwerpen plat. Ze waren daarbij niet aan hun proefstuk toe: het was hun achtste actie in vijf maanden tijd. “Onverantwoord”, vinden de werkgeversorganisaties. “Een gewettigde strijd, net als in de tijd van Daens”, reageren de vakbonden.

"Treinverkeer om de drie weken stil"

Het voorbije jaar lag het treinverkeer door vakbondsacties gemiddeld om de drie weken stil. Volgens Jo Libeer, gedelegeerd bestuurder van de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka, werd het spoorverkeer in 2010 verstoord door tien spontane of aangekondigde acties. “In de eerste vijf maanden van dit jaar hebben we er al acht achter de rug. Die stakingen schaden het imago van de NMBS. Het gevolg is dat bedrijven op zoek zullen gaan naar alternatieven voor hun goederentransport. De impact van een actie gaat dus veel verder dan de hinder van de dag zelf. Op termijn bedreigen de stakingen zelfs de werkgelegenheid bij de NMBS.

"Actie van dinsdag was verantwoord"

Luc Piens van de christelijke transportvakbond ACV-Transcom is het daar niet mee eens. “De actie van dinsdag was wél verantwoord”, zegt hij. “Ze was een gevolg van het feit dat de directie van Logistics, de goederentransportafdeling van de NMBS, zich niet aan haar woord gehouden heeft. Zo had ze ons gegarandeerd dat het onderhoud van de goederenwagons niet uitbesteed zou worden. Nu blijkt dat de wagons onderhouden zullen worden in Oost-Europa. Daar komt bij dat de directie zonder overleg beslist heeft het rangeerstation in Ronet af te schaffen. Dat kan niet.”

Hamburgerjobs

Feit blijft dat de actie van dinsdag de zoveelste was in een lange rij. De 24-urenstaking van maandag 18 oktober 2010 zorgde bijvoorbeeld voor een monsterfile en een economische schade van minstens 100 miljoen euro. “De economische gevolgen van dat soort acties zijn immens”, stelt Vokabaas Jo Libeer. “Leveringen lopen vertraging op en werknemers raken niet of met veel vertraging op het werk. We hebben nochtans een goed functionerende economie nodig om onze welvaart veilig te stellen.” “Het klopt dat er in het verleden bij de NMBS te vaak naar het stakingsmiddel gegrepen is”, erkent Jos Digneffe van de socialistische vakbond ABVV. “Daarom ook hebben we dinsdag niet het reizigersverkeer, maar het goederentransport platgelegd. We vinden dat de reiziger dagelijks al slachtoffer is van een slechte dienstverlening, dus wilden we hem nu niet extra viseren. We hielden ook rekening met de examens: ik wil niet op mijn geweten hebben dat een student door onze actie een examen moest missen.”

Minder stakingen dan het lijkt

Volgens Digneffe staakt zijn vakbond veel minder dan op het eerste gezicht lijkt. “Ik heb niets te maken met stakingen van andere vakbonden. Het is wel juist dat we in de loop van de maand oktober van vorig jaar een staking rond de goederenbranche georganiseerd hebben waarbij we de hele NMBS mee in het bad namen. Maar het klopt niet dat wij om de drie weken een actie organiseren.”

Naast Voka reageerden ook Unizo, de organisatie van zelfstandige ondernemers, en het Antwerpse Havenbedrijf furieus op de blokkade van afgelopen dinsdag. Volgens havenschepen Marc Van Peel (CD&V) kostte ze de haven een miljoen euro. Luc Piens wuift die kritiek weg. “Ik heb de film Daens gezien. Op een bepaald moment hadden de sigaarrokende textielwerkgevers het over de industrie die kapot zou gaan als ze de werknemers opslag moesten geven. Vandaag zie je in Europa net hetzelfde gebeuren en worden de loon- en arbeidsvoorwaarden naar beneden gehaald. Het kan toch niet dat alleen maar de werknemers het gelag moeten betalen? Trouwens: elke werknemer is ook een consument. Als hij in een hamburgerjob gedwongen wordt en onvoldoende verdient, zal de economie daar zeker onder lijden.”

'Geitenwollensokkenoplossing'

Jan Vanseveren, fervent treingebruiker en woordvoerder van reizigersorganisatie TreinTramBus, is blij dat deze keer het reizigersvervoer buiten schot gebleven is. “In vergelijking met onze buurlanden wordt er in België vaak gestaakt”, zegt hij. “In Nederland staken de spoormannen slechts een à twee keer per jaar. Spontane vakbondsacties zijn heel vervelend voor alle reizigers, zeker voor de pendelaars. Want ’s ochtends rijden de treinen nog normaal, maar in de avondspits ligt alles plat. Staken is een democratisch recht dat wij niet in vraag stellen, maar er zouden op zijn minst regels moeten komen. Waarom kan er geen betaalstaking georganiseerd worden? Dan blijven de reizigers buiten schot.”
Jos Digneffe noemt een betaalstaking een ‘geitenwollensokkenoplossing’. “Wat als een treinbegeleider zegt: ‘Ik doe aan die flauwe zever niet mee’, en een reiziger zonder ticket verbaliseert? Vijftien jaar geleden hebben we zo’n betaalstaking georganiseerd: we hebben nooit meer miserie meegemaakt dan toen. Een betaalstaking heeft ook iets pervers, want dan moet je een akkoord sluiten met de patroon waarmee je in conflict ligt. Ik doe daar niet aan mee.”

"We krijgen geen steun van de reizigers"

Zullen de vakbonden door al die stakingen hun krediet bij de reizigers niet verliezen? Digneffe: “De steun van de reizigers krijgen we sowieso niet. De pers speelt daar een belangrijke rol in. Twee weken geleden hebben we twee uur actie gevoerd waardoor de lijn tussen Antwerpen en Brussel uitviel. ’s Avonds was dat het hoofdpunt van het nieuws, het leek alsof België gebombardeerd was. Ik begrijp de wrevel bij de reizigers, en de treinbegeleiders die elke dag met hen in contact komen, begrijpen die wrevel ook. Maar het zijn wel de conducteurs die door de buitensporige werkdruk geen verlof kunnen opnemen. Zij moeten alle klachten opvangen die het gevolg zijn van het haperende raderwerk van de NMBS. Zij worden dus twee keer gepakt.”

Privatisering?

De hele NMBS-groep stelt 38.000 mensen te werk en kost de belastingbetaler 2,9 miljard euro per jaar. De groep is opgesplitst in drie units: de Holding is verantwoordelijk voor personeel en gebouwen, Infrabel voor het netwerk en de NMBS voor het vervoer. De financiële toestand van die laatste is rampzalig. Vorig jaar boekte de NMBS een operationeel verlies van 126 miljoen euro. Bij goederendochter NMBS Logistics is de toestand zo dramatisch dat bestuursvoorzitter Melchior Wathelet senior begin mei toegaf dat er “tegen het eind van de maand een staking van betaling dreigt.” Riskeren de vakbonden door al hun acties de malaise bij het spoor niet nog erger te maken? Jos Digneffe: “Wij klagen die slechte financiële toestand ook aan. We hebben verduidelijking gevraagd, maar het management kan ons die niet geven."

"Privatisering maakt alles kapot"

Zullen de vele vakbondsacties er niet voor zorgen dat de discussie over de privatisering van de NMBS versneld op de politieke agenda komt te staan? “Privatisering maakt alles kapot. Wat er dan wel moet gebeuren? De managers die nu de lakens uitdelen, zijn een ramp. Te pas en te onpas doen ze beroep op consultancybureaus die miljoenen kosten. In het beste geval zetten zij dan op papier wat spoormannen al lang wisten. Ze hebben geen enkele toegevoegde waarde. Aan het hoofd van een spoorwegmaatschappij moet er een spoorman staan, zoals Etienne Schouppe indertijd. Hij wist wat er in zijn bedrijf omging.”

Jan Vanseveren van TreinTramBus vindt privatisering wel een valabel alternatief. “Op voorwaarde dat het op een verstandige manier gebeurt. De Engelse spoorwegen zijn al een tijdje geprivatiseerd en de gevolgen daarvan zijn niet positief. De treindiensten hangen er veel minder aaneen doordat alle verschillende maatschappijen met elkaar concurreren. Het is verstandiger om concurrentie om het spoor, in plaats van op het spoor te organiseren, waarbij private treinbedrijven in concurrentie gaan in het aanbieden van het beste aanbod aan de toezichthoudende overheid. Het ‘winnende’ bedrijf wordt dan afgerekend op de prestaties die het levert. Als de stiptheid niet voldoet, of als het aantal stakingsdagen te hoog ligt, kan de subsidie verminderen of kan het bedrijf zelfs bedankt worden voor bewezen diensten.”