Collega wordt baas: hoe pak je het aan?

Promotie gemaakt? Mooi! Maar wat als je leiding moet geven aan collega’s met wie je tot voor kort op gelijke hoogte stond? Enkele tips om je te helpen.

1. Roep iedereen even samen

Als een situatie verandert voelen we ons daar in het begin vaak wat onwennig bij. Niet alleen voor jou verandert de situatie maar ook voor je collega’s. Ook zij moeten uitzoeken hoe zij zich in de nieuwe omstandigheden dienen te gedragen. Ga de confrontatie niet uit de weg, maar roep iedereen samen. Belangrijk daarbij is dat je toelicht wat je rol vanaf nu zal inhouden en hoe die verandert ten aanzien van vroeger. Bespreek hoe de taken die je vroeger deed voortaan zullen opgevolgd worden.

2. Alles blijft NIET hetzelfde

Vaak hebben mensen die promoveren tot leidinggevende de neiging om tegen hun collega’s te zeggen dat ze nog altijd dezelfde zijn en dat er op zich niets verandert. Dit is natuurlijk niet het geval en daarom zeg je het ook beter niet. Jij als persoon verandert misschien niet - en dat kan je wel zeggen – maar je rol verandert duidelijk wel. Jij hoort er nu op toe te zien dat mensen de regels naleven, je evalueert hen, je zorgt ervoor dat het team goed draait.

3. Neem je rol op

Twee gevaren dreingen: de gepromoveerde voelt zich plots verheven in zijn nieuwe machtspositie en treedt van daaruit heel directief/bazig op of de gepromoveerde durft zijn macht niet op te nemen en laat over zich heen lopen. De gulden middenweg valt hier ten zeerste aan te bevelen. Mensen die macht krijgen wenden deze soms op een overdreven manier aan om zich te laten gelden (denk aan de experimenten van Zimbardo nagespeeld in de film 'Das Experiment'). Daarmee oogst je uiteraard geen sympathie en het risico is groot dat het een negatief effect op mensen hun motivatie en prestaties zal hebben. Maar ook het omgekeerde helpt niet: weten dat mensen regels overtreden maar niet optreden als leidinggevende, taken niet durven delegeren uit angst voor weerstand, ... zo hou je het niet vol. Je rol opnemen, de verworven positie op een positieve manier gebruiken om je team optimaal te laten functioneren, dat is het evenwicht waarnaar je moet zoeken.

4. Wat met de verliezers?

Mogelijk zijn er collega’s die met jou in competitie waren voor je nieuwe functie. Zij zullen je het misschien wat minder gunnen dan de anderen. Als ze er sportief mee omgaan des te beter. Anders is het geen evidente klus met hen om te gaan. Respecteer dat ze teleurgesteld zijn en dat ze even tijd nodig hebben om dit te verwerken. Misschien negeren ze je en doen ze enkel wat echt moet. Aanvaard evenwel niet dat ze anderen tegen jou opzetten, kwaad spreken over jou of hun taken aan hun laars lappen. In dat geval dien je een gesprek met hen aan te gaan om dit gedrag te bespreken en vraag je hen wat je van hen verlangt. Begrip tonen voor de gemiste kans is daarbij op zijn plaats en kan opluchtend zijn.

5. Vanaf nu zit je in een sandwichpositie

Zelf heb je waarschijnlijk ook een nieuwe baas. Maak ook met hem/haar duidelijke afspraken over wat je bevoegdheden precies zijn. Jullie vormen nu samen mee de hiërarchische lijn en het is belangrijk dat jullie op één lijn staan. Naar je team toe zal je de belangen van de hiërarchie moeten verdedigen, maar omgekeerd zal je ook de belangen van je team moeten verdedigen. Je nieuwe baas is dus een onderhandelingspartner. Durf dan ook te onderhandelen. Als hij/zij zaken wil doorvoeren waarvan jij weet/denkt dat die in heel slechte aarde gaan vallen bij het team, durf dit dan te bespreken en zoek samen naar oplossingen. Omgekeerd zal je soms ook minder leuke beslissingen moeten verdedigen ten aanzien van je team. Maak hen duidelijk hoe je hun belangen verdedigd hebt en waarom de beslissing toch uitgevoerd dient te worden. Openheid en transparantie hierin brengen het nodige respect met zich mee van je team en je baas. Vele leidinggevenden ervaren deze zogenaamde sandwichpositie als erg moeilijk.

6. Iedereen gelijk!

Een ander moeilijk probleem voor wie een trapje hoger klimt betreft de relaties die je vroeger had met je collega’s. Doorgaans heb je met sommigen een hechtere band opgebouwd dan met anderen, wat normaal is. Een absolute voorwaarde om als leidinggevende aanvaard te worden is evenwel dat iedereen zich gelijk behandeld voelt. Favoritisme is uit den boze voor leidinggevenden. En toch bezondigen veel leidinggevenden zich eraan. Iedereen kent wel voorbeelden waarin je je ergerde aan een leidinggevende die sommigen voortrok.

Het is zeker niet onmogelijk om goede, misschien zelfs vriendschapsrelaties te behouden met mensen aan wie je leidinggeeft zonder dat dit anderen tegen de borst stoot. Als iemand uit je team je een gunst vraagt, dien je jezelf altijd de vraag te stellen of je dat aan anderen ook zou toestaan. Indien het antwoord negatief is, kan je het niet toestaan. En probeer vooral niet af te spreken: doe maar, maar zorg ervoor dat anderen het niet zien. Deze strategie is gedoemd om te mislukken. Mensen met wie je een hechtere band hebt, zullen dat ook wel begrijpen.

7. Zorg ervoor dat je mensen plezier hebben

Ga eens even terug in je herinnering. Herinner je je nog een slechte baas die je ooit had? Hoe was het om daarmee te werken? En herinner je je nog een goede baas? Een wereld van verschil. Je promotie geeft jou de kans om ervoor te zorgen dat de mensen in je team met plezier komen werken. Grijp deze kans en geniet er ook zelf van!

In samenwerking met ISW Limits

Lees ook:
5 manieren om je collega een schouderklopje te geven
- "Ik moet een werknemer ontslaan. Hoe vertel ik het?"
- "Mijn collega weigert elke extra taak"