Animal Firm: hoe haal je het beest in jezelf en je collega's naar boven?

Coachende olifanten. Afrikaanse wilde honden die in estafettevorm optrekken. Mieren die in een gildesysteem van elkaar leren en kennis delen. Kraaien en mezen die vernieuwing organiseren. Gnoes, zebra’s, giraffen en struisvogels die elkaar aanvullen op de savanne. Ganzen die elkaar feedback geven.

Van de dierenwereld kunnen wij, werknemers, nog flink wat leren. Dat beseffen ook Marco Schreurs en Simon Van der Veer, auteurs van 'Animal Firm – Haal het beste dierengedrag in uzelf en uw collega’s naar boven!'

Het nieuwe managementboek beschrijft wat we van ‘dierenorganisaties’ kunnen leren, gekoppeld aan wetenschappelijk onderzoek naar de succesfactoren van zogenaamde high performance-organisaties. Een voorbeeld.

Probleemstelling

Al geruime tijd kampt Michel, afdelingsmanager inkoop, met een onrustig gevoel. Elke keer wanneer nieuwe ontwikkelingen op de afdeling afkomen, is hij degene die het initiatief neemt of dit bespreekt met zijn medewerkers hoe hiermee om te gaan. Michel vindt het belangrijk dat zijn medewerkers meer initiatief nemen en proactiever omgaan met veranderingen. Hij wil dat zijn medewerkers zich gedragen als een soort medeondernemers.

Hij bespreekt dit herhaaldelijk met hen, maar merkt telkens weinig verandering. Integendeel, het gaat van kwaad naar erger. Het lijkt alsof hij in een vicieuze cirkel zit waarop hij geen grip krijgt. Meer en meer ontwikkelt zijn eigen gedrag zich in een vorm van ‘sturen’ (proactiviteit) en zijn medewerkers tonen meer en meer gedrag van passiviteit. Precies het tegenoverstelde van wat hij wil bereiken. 

Hoe pak je dit probleem aan ?

Er zijn weinig mensen die bewust verbetering saboteren. Toch sluipt het erin en daar kunnen veel redenen aan voorafgaan: oud zeer dat niet werd uitgesproken, slechte actieopvolging, weinig organisatie van feedback, zwalkend leiderschap etc. Voorbeelden die op iedere werkvloer wel eens voorkomen, ook in de best presterende organisaties.

Dierengedrag geeft het antwoord om effectiever met dit soort taaie en vicieuze vraagstukken om te gaan. In de Animal Firm wordt dergelijk effectief dierengedrag beschreven, één van deze dieren is een ‘domme’ gans.

De ganzen weten raad

Wij hopen een heleboel, want juist ganzen demonstreren sterk leiderschap en hebben ‘samenwerken’ tot kunst verheven. Ganzen vliegen vaak in V-formatie. Dat levert een aanzienlijk voordeel op. Het energieverbruik van de totale groep kan hierdoor met maar liefst 50 procent worden teruggedrongen. Hoe dit komt? Op het moment dat een gans zijn vleugels klapt op de wind, creëert hij opwaartse kracht voor de gans die daarachter vliegt. Als een gans uit de formatie valt, dan voelt hij ineens de vertraging en weerstand van het alleen vliegen. De gans zal zich dan snel weer in de formatie voegen om te profiteren van de opwaartse kracht van de gans die voor hem vliegt. Door in V-formatie te vliegen kan de groep tot wel 71 procent verder komen dan wanneer de ganzen alleen zouden vliegen.

De gans die als leider in de formatie voorop vliegt, is niet altijd hetzelfde dier. De ervaren ganzen, die weten waar de eindbestemming is, wisselen gedurende hun vlucht juist frequent van positie. Op het moment dat de leidende gans moe is, wisselt hij van plek. Een andere gans neemt dan de leidende positie over. Leiderschap is hier dus een gedeelde verantwoordelijkheid.

Migrerende ganzen die in V-formatie vliegen gakken continu naar elkaar. Dit gakken kent meerdere doeleinden. Een belangrijk doel is het aanmoedigen van de voorste gans om de snelheid vast te houden. Een ander doel is om als groep steeds met elkaar in contact te blijven en zo optimaal te blijven profiteren van de V-formatie. Wanneer een gans ziek wordt of gewond raakt en uit de formatie valt, vallen ook twee andere ganzen uit de formatie. Ze begeleiden de gans naar beneden om hulp te bieden of bescherming te verlenen. Ze blijven bij de ‘gevallen gans’, totdat deze is gestorven of weer in staat is om te vliegen. Vervolgens vliegen ze in formatie van drie terug naar de groep. Ook komt het voor dat ze tijdelijk aansluiten bij een andere groep, om uiteindelijk weer aan te haken bij hun oorspronkelijke groep.

Hoe vertaal je dit naar de werkvloer?

Succes ligt in sterk leiderschap. Sterk leiderschap door open te zijn, de dialoog aan te gaan en kwetsbaarheid te tonen over waar je tegenaan loopt. Ganzen geven het voorbeeld. Continue geven ganzen elkaar feedback en handelen vanuit het groepsbelang. Zelfverzekerdheid, bescheidenheid en dienstbaarheid zijn de ingrediënten van dit ‘dierlijke’ leiderschap. Leiderschap door elkaar waarderend aan te moedigen tijdens inspanningen, contact met elkaar te houden en het groepsbelang als vertrekpunt te nemen.

Je kunt ook vertrouwen bouwen door het tonen van sterk voorbeeldgedrag. Ganzen laten ons haarfijn zien dat het daarom gaat, en niet zozeer om wat je zegt. Continuïteit, niet gebaseerd op leiderschap zoals het jagen op individuele targets of anderen te passeren op weg naar de top van de hiërarchie, maar leiderschap gebaseerd op het aangaan van vertrouwensrelaties en langdurige samenwerking.

Enkele praktische tips om te starten met je eigen Animal Firm en ganzengedrag meer aan te moedigen:

1. Weet wat je collega’s drijft. Zoek vaker contact met elkaar. Maak tijd om bij elkaar te zitten en naar elkaar te informeren. Toon oprechte interesse in privé- en werkzaken. Iedereen heeft het druk en voor je het weet is er weer een maand zonder écht contact voorbij. Komt het niet spontaan of glipt het tussen de prioriteiten door, plan het contact dan in.

2. Bespreek met elkaar welk voorbeeldgedrag je als individu en team of afdeling wil laten zien. Ontwikkel prestatiegerichte waarden en normen: dit is het gedrag dat we willen en moeten tonen om excellent te presteren. Gebruik daarvoor eenvoudige spelregels, zoals:

- Je doet wat je zegt en je zegt wat je doet.
- Je komt altijd tijdig op afspraken (zoals vergaderingen).
- Je geeft feedback direct en bilateraal.
- Twee keer een actie laten liggen is één keer te veel.

Meer leren van de dieren? Lees dan zeker het boek Animal Firm. Via deze link kun je gratis laten verzenden.

asset/30691

Nog meer interessante managementboeken
- How women mean business van Avivah Wittenberg-Cox
- 'Ik kies voor mijn talent' van Luc Dewulf