"Vlaamse regering heeft kans gemist"

De Vlaamse regering besliste onlangs om geen vrouw te benoemen in de raad van bestuur van de KBC Groep. Een gemiste kans, meent een ontgoochelde Ghislaine Van Kerckhove. Zij blijft voorlopig de enige vrouw in de 25-koppige raad.

Vergaderen op vrijdagavond

“Tijdens de crisis in 2008 en 2009 kregen we vrijdagavond een telefoon om zaterdagochtend te vergaderen. Zo hebben we er toch enkele gehad. Gelukkig is die periode voorbij”, glimlacht Ghislaine Van Kerckhove (47). Het jaar dat ze de raad van bestuur van KBC Groep binnenstapte, moest de groep bij de federale en de Vlaamse regering aankloppen. “Het was spannend. Toch heb ik er nog geen moment spijt van gehad. Er is een andere wereld voor me open gegaan. Mocht ik enkel de advocatuur hebben, zou ik niet zo gelukkig zijn als ik nu ben. Toch heb ik sterk getwijfeld toen men mij in 2001 vroeg om mee te werken in de raad van bestuur van Cera. De regionale verantwoordelijke, de ‘adviseur’, heeft me over de streep getrokken.”

Enige vrouw tussen 24 mannen

Ghislaine Van Kerckhove zetelt nu drie jaar in de raad van bestuur van de KBC Groep. Zij is de enige vrouw in dit gezelschap van 24 mannen. “Ik heb dat nog nooit zo aangevoeld. Maar het zou wel leuker zijn mochten er meer dames zijn. Volgens studies moeten er minimaal drie vrouwen in een raad zetelen voor de aanpak meer vrouwelijk wordt.” Zij studeerde rechten in Gent en begon in 1989 als advocaat aan de balie van Dendermonde. Ze werkt nog steeds voltijds als advocaat met het burgerlijk recht als specialisatie. In 1992 werd ze verkozen als controlerend vennoot van het Cera-kantoor in Wetteren. “Toen is het allemaal begonnen. Via de getrapte structuur van de coöperatieve beweging belandde ik in 2001 in de raad van bestuur van Cera.” In 2007 werd ze ondervoorzitster. Een jaar later schoof ze voor het eerst mee aan rond de grote raadstafel van het KBC-gebouw aan de Brusselse Havenlaan. Met zijn vijf bestuurders vormt Cera een sterk blok binnen KBC. Die positie dateert uit 1998 toen spaarbank Cera fusioneerde met Kredietbank en ABB verzekeringen tot het huidige KBC.

Informele contacten

De raad van bestuur van de KBC Groep wordt gedomineerd door vier groepen: de Boerenbond, de Cera, de Vlaamse families achter de vroegere Kredietbank zoals de familie Donck, Vlerick en Leysen en de vier vertegenwoordigers van de federale en de Vlaamse overheid sinds de hulpoperaties van 2008 en 2009. “Ik zetel er als vertegenwoordiger van Cera. Er worden vele technische punten besproken, waarbij telkens een lid van het directiecomité uitleg verschaft. Ik heb het geluk deel uit te maken van de Cera-delegatie samen met Franky Depickere en nog drie bestuurders van Cera. We komen vooraf samen om de agendapunten door te nemen. Technische elementen kunnen zij in mensentaal uitleggen.” De contacten verlopen redelijk informeel. “Iedereen spreekt elkaar bij de voornaam aan.” Behalve in juli en augustus komt de raad van bestuur één maal per maand bijeen.“Eén week op voorhand krijgen we de stukken voor de vergadering toegestuurd. Soms volgen de nieuwste cijfers nog per mail.” Om wijs te geraken in die technische materie leest Van Kerckhove de verslagen nauwkeurig door: “Soms bel ik iemand om wat uitleg. Binnen de Cera-ploeg voel ik me erg geruggensteund. We vergaderen bijna elke week in Leuven en hebben veel informele contacten. Daarnaast krijgen we ook interne opleidingen over de beleidslijnen en de producten. De vergaderingen verlopen steeds meer in het Engels, omdat buitenlandse directieleden bepaalde punten presenteren. Het Engelse vakjargon en de vele bancaire afkortingen maken het niet gemakkelijker. Vele bestuurders hebben het daar moeilijk mee. Af en toe onderbreken we een toelichting om te controleren dat iedereen het begrepen heeft.”

Quota geen oplossing

“De laatste vergadering was ik ontgoocheld omdat de Vlaamse regering eindelijk bekend maakte wie haar openstaande mandaat zou invullen. Gezien de initiatieven van verschillende politieke partijen had ik verwacht dat ze een vrouw zouden sturen. Maar het werd opnieuw een man (de Vlaamse regering droeg zopas Tom Dechaene voor, nvdr). De politiek heeft de mond vol over quota en over meer vrouwen in de raden van bestuur, maar als ze zelf iemand moet sturen, is het een man. Ik vind dat een gemiste kans. Ik was echt verwonderd en heb daarover een opmerking gemaakt. Enkele mannen hebben me er over aangesproken na de vergadering. Ze gaven me gelijk.”
Ghislaine Van Kerckhove merkt een verschil: “Ik zit in de raad van bestuur en het dagelijks bestuur van CM Waas en Dender. Hier zijn de vrouwen in de meerderheid. Met als gevolg dat vergaderingen om 17u30 beginnen en om 20 uur afgerond worden, zodat je die avond nog bij je gezin kan zijn. Vrouwen leggen andere nadrukken dan mannen. Ook komt de mutualiteit in onze regio meer tussen in het ondersteunen van het gezin, bijvoorbeeld voor tandverzorging.”

"Probleem ligt dieper"

Ghislaine Van Kerckhove gelooft niet dat verplichte quota het probleem zullen oplossen. “De quota zullen zeker niet voor meer vrouwelijke CEO’s zorgen. De politiek focust zich zo sterk op de raad van bestuur, maar het probleem ligt dieper. Zo telt het directiecomité van KBC geen enkele vrouw. Het niveau lager ken ik er wel enkelen. Er is een breder maatschappelijk debat nodig over de carrièreplanning van de vrouwen. Rond mij haken vele vrouwen tussen dertig en veertig plots af om voor de kinderen te zorgen. Ik heb ook maar 24 uur per dag en heb twee kinderen. Dat kan, grotendeels dank zij mijn echtgenoot die een reeks huishoudelijke taken op zich neemt. En omgekeerd, zal binnen de familiale aandeelhouders van KBC (in jargon AVA’s, de ‘andere vaste aandeelhouders’) de pater familias niet snel zijn dochter sturen. Hij ruimt plaats in de raad van bestuur voor zijn zoon. Als men iets wil forceren, begint men best met de onafhankelijke bestuurders. De wet bepaalt hun aantal: waarom geen clausule toevoegen dat die groep voor een derde van het andere geslacht moet bestaan? Dat zou een stap in de goede richting zijn.”

"Het beweegt, maar heel langzaam"

Als advocate krijgt Van Kerckhove geen extra opdrachten omdat ze in de raad van KBC zit: “Integendeel, dat kan deontologisch niet. Ik kan geen rechtszaken aannemen waar KBC bij betrokken is. Voor ik toezegde om in de raad van KBC te zitten, moest ik mijn functie als plaatsvervangend vrederechter neerleggen.”
Ze is niet pessimistisch over de plaats van de vrouwen: “Het beweegt, maar heel langzaam. Zolang er in de onderlagen van onze organisaties niet meer vrouwen verantwoordelijke functies opnemen, zal het nog lang duren. Meer vrouwen moeten carrière willen maken. Maar daarvoor moeten er meer ‘nieuwe mannen’ opstaan om die vrouwen een kans te geven. Ze mogen niet opgezadeld worden met het gevoel een slechte moeder te zijn. KBC onderneemt hier pogingen toe. De werkuren zijn flexibel en ‘delokaal’ werken is mogelijk. Ik hoop dat we daar binnen enkele jaren het effect van zien. Zo niet moet er bijgestuurd worden. Dan moeten we dat aankaarten op de raad.”

Ghislaine Van Kerckhove ontving in 2010 32.500 euro voor haar bestuursmandaat. Bron: Jaarverslag KBC