"Meer vrouwen in topfuncties zijn een kwestie van tijd"

Ze gelooft niet in de discussie rond vrouwen in de raad van bestuur. "Een foute discussie", stelt Michèle Detaille, lid van de raad van regenten van de Nationale Bank van België. "De echte macht ligt elders bij bedrijven."

Michèle Detaille is een vrouw met invloed, zoals dat heet: bedrijfsleider van No Nail Boxes in Luxemburg, in 1983 de jongste burgemeester in België, lid van onder andere de raad van bestuur van de Université Catholique de Louvain (UCL) en van Fédil (de industriefederatie van Luxemburg, nvdr) en last but not least van de raad van regenten van de Nationale Bank van België. Helemaal niet mis, qua CV. Iemand met heel wat ervaring, die desondanks onder de indruk was toen ze in 2009 voor het eerste zetelde in de raad van regenten van de Nationale Bank van België. "O ja, ik was zeker onder de indruk", glimlacht ze. "De Nationale Bank is een eerbiedwaardig instituut. Door de luxueuze gangen van het gebouw lopen was op zich al indrukwekkend. Ik herinner me ook de eerste vergadering met het college van censoren (verantwoordelijk voor de begroting, nvdr), voorgezeten door baron Buyse. Ik snapte toen niet zo veel van wat er gezegd werd, moet ik zeggen, maar dat was voor mij vooral een reden om een tandje bij te steken. Ik had toen al ervaring in andere raden van bestuur. Ik was onder meer externe bestuurder bij Chaux de Contern in Luxemburg. Een bedrijf dat beton, betonblokken en rioolbuizen fabriceert: helemaal niet mijn métier, maar de voorzitter van de raad van bestuur wou mij aan boord. Het was een loodzware taak. Het kost je heel wat moeite om je als externe in die materie in te werken. De taak van een externe bestuurder is volgens mij pertinente vragen stellen. En dat kan je maar als je alle dossier echt heel goed kent."

Vrouwen praktischer en moediger

Michèle Detaille zetelt sinds 2005 ook in de raad van bestuur van Fédil, de industriefederatie van Luxemburg. Hoewel ze geen economie en ook geen boekhouden gestudeerd heeft, en al evenmin Luxemburgse is. En ze is er ook nog 's de enige vrouw. "Of ik geïntimideerd was? Toen ik 25 was, was ik de jongste burgemeester van België. Ik was al vaker de enige vrouw. Nu komt dat gelukkig veel minder voor. Ik bereidde me toen sowieso enorm goed voor: ik was jong én vrouw. Iedereen lette extra op wat ik zei. Eens je ouder bent, is het makkelijker: dan kennen de mensen je kennis en capaciteiten toe die je niet noodzakelijk hebt (glimlacht). Ik voelde me wel meer verantwoordelijk. Er waren niet veel vrouwen en ik wou het daarom ook extra goed doen. Anders zou er meteen commentaar komen: 'Zie je wel, het is niets voor vrouwen.' Voor de rest denk ik dat het feit dat ik een vrouw ben me vooral geholpen heeft, zeker als het gaat over de bekendheid van de bedrijven waar ik voor werk. De enige of bijna de enige vrouw zijn in een bijeenkomst vol mannen, dat wekt nieuwsgierigheid. En zodra er een vrouw bij is, zijn mannen minder brutaal, vertellen mannen me zelf. Ze gedragen zich iets anders."

Vrouwen kunnen bedrijven heel wat bijbrengen, meent Detaille. Een andere aanpak, bijvoorbeeld. "Ik denk om te beginnen dat vrouwen in het algemeen minder belang hechten aan uiterlijke tekenen van macht. Ik denk dat ze directer zijn, moediger om de dingen te zeggen zoals ze zijn. Opener ook. Dat heb ik in de praktijk toch al verschillende keren ervaren. Vaak doen we het zonder met elkaar te overleggen. Achteraf zeggen we dan: 'Ah, ik dacht precies hetzelfde.' We zijn soms ook praktischer van mentaliteit. Als er een nieuw product voorgesteld wordt, wil ik niet dat het me uitgelegd wordt, maar dat het me getoond wordt. Ik wil weten hoe het functioneert. En of het wel functioneert zoals het hoort. Heel concreet. We zijn in dat opzicht anders dan mannen en net dat maakt het interessant."

Bij de Nationale Bank van België is Michèle Detaille niet de enige vrouw. Ze heeft in de raad van regenten - waar ze sinds maart 2009 in zetelt - het gezelschap van Martine Durez, en binnenkort ook Sonja De Becker (Boerenbond). "Qua vrouwelijke aanwezigheid zit het wel goed bij de Nationale Bank. In het directiecomité zit er een vrouwelijke vice-gouverneur (Françoise Masai, nvdr) en er is ook nog Marcia De Wachter, die directeur is. De politieke wereld is er zich bewust van het thema vrouwen in belangrijke functies. Didier Reynders heeft me aangewezen omdat ik een vrouw ben. Hij wou iemand met affinitieit met kleine ondernemingen, met liberale overtuigingen en die vrouw was."

Even geduld oefenen

Netwerken vindt ze belangrijk, maar de vrouwen in de raad van bestuur overleggen amper, zo vertelt Detaille. "Ik zie niet goed in waarom. Alleen als het een onderwerp is dat vrouwen aanbelangt, zou dat nut kunnen hebben. We zitten hier natuurlijk in een politieke context. Als ik vooraf overleg, is het veeleer met iemand die politiek op dezelfde golflengte zit. In de raad van bestuur van de UCL liggen de kaarten iets anders: daar zijn we met twee vrouwen en overleg ik wel eens, omdat er meer onderwerpen zijn die vrouwen aanbelangen. Maar het komt al bij al niet zoveel voor. Als het klikt met een vrouw dan praten we wel 's met elkaar, zoals mannen dat ook doen. We zitten in een samenleving waar het ook niet meer zo nodig is."

Michèle Detaille is er van overtuigd: dat meer vrouwen naar topposities van bedrijven doorstromen, is slechts een kwestie van tijd. "Steeds meer vrouwen studeren en halen goeie resultaten. Hun aanwezigheid in het bedrijfsleven blijft achterop, maar ook dat verandert. Je moet geduld hebben. Om in de top van een bedrijf te raken, moet je 10 jaar, misschien zelfs 20 jaar rekenen. Er zullen steeds meer vrouwen aan de top zijn, daar ben ik van overtuigd. Je ziet nu al dat veel vrouwen in directiefuncties zitten, verkoopsverantwoordelijke, diensthoofd, ... zijn. Ik merk het ook aan de diversiteit aan vrouwen die werken. De generatie werkende vrouwen voor mij, die waren streng, werkten hard en konden amper lachen. Nu heb je vrouwen die grappig, intelligent, hardwerkend, meer relax zijn. Heel verschillende types. Dat toont dat het aan het bewegen is. In de publieke sector is er op dit moment wel iets meer aandacht voor het thema. Sommige politici doen het uit overtuiging, anderen volgen omdat het in de mode is. In kleine bedrijven - en ik denk niet dat het anders is in grote - rekruteert men via netwerken. En daar vind je minder vrouwen. Omdat er voorlopig nog minder vrouwen zijn en omdat veel vrouwen ook de tijd niet hebben om te netwerken. Na het werk willen ze vaak naar huis."

Michèle Detaille is gekant tegen quota voor vrouwen in de raden van bestuur. "Het is volgens mij totaal niet efficiënt om het zo aan te pakken. Bedrijven moeten vooral kiezen voor een andere hr-aanpak. Daar kan je de keuze maken om meer vrouwen aan te nemen. Als je voor een vacature een man en een vrouw hebt met dezelfde capaciteiten: kies dan de vrouw. En maak die keuze ook bekend, zodat iedereen weet dat dat je aanwervingspolitiek is. Maar ik geloof dat het een foute discussie is. Het is een symbool. Als je je op raden van besturen richt als je het over echte macht wil hebben, dan vergist men zich. De echte macht zit niet daar, maar in het directiecomité, in het management. Als er meer vrouwen invloed en macht willen dan moet het via die weg."

Michèle Detaille ontving in 2010 als lid van de raad van regenten 470 euro bruto per bijgewoonde zitting. De raad komt minstens twee maal per maand bijeen.